Caveat Creditor!

2 Connecties

Onderwerpen

Restschulden

Werkvelden

Woningmarkt
18 Reacties

Robin Fransman betoogt tegen restschuldkwijting. Nog één keer de argumenten op een rij.

Nou zijn we van ons aller favoriete financiële sector lobbyist Robin Fransman wel wat schaamteloze bancaire propaganda gewend, maar gister maakte hij het wel erg bont. Ondergetekende en andere ‘pseudo-marxisten’ willen banken in ieder geval ten dele laten opdraaien voor de restschuldproblematiek. Fransman is het daar beroepshalve – wie weet wat de man echt vindt - niet mee eens.
 
Het Restschuldprobleem
Volgens Fransman begaan de ‘pseudo-marxisten’ de ‘Free Lunch Fallacy’. De burger moet uiteindelijk toch de rekening betalen aldus Fransman, want ‘de banken zijn wij allemaal’. De populistische lobbyist – ze bestaan – valt als een ware Don Quixote windmolens aan. Want natuurlijk weten wij dondersgoed dat het kwijtschelden van schulden ten koste gaat van het eigen vermogen van banken en daarmee van aandeelhouders en uiteindelijk zelfs obligatiehouders.  Dat is precies het punt. 
 
De woningmarktcrisis heeft een gat geslagen in de balans van huishoudens. De vraag is hoe we die verliezen gaan verdelen. Moeten aandeelhouders en obligatiehouders van banken een deel van de rekening betalen of alleen de woningbezitters? 
 
Er is geen vanzelfsprekend antwoord op deze vraag. Hoe verliezen worden verdeeld is altijd een functie van wet- en regelgeving. In de Verenigde Staten moesten banken door het soepele faillissementsregime ruim een biljoen dollar afschrijven op zo’n zes biljoen aan verdampt woningvermogen. In Nederland, waar het schuldsaneringsproces draconisch is, schreven banken naar schatting tussen de 3-4 miljard euro af op 128 miljard euro aan verdampt woningvermogen. 
 
De morele kant 
Er is veel te zeggen voor het Amerikaanse stelsel.  Het is namelijk onzin de woningmarktcrisis volledig in de schoenen te schuiven van de woningbezitters. Tuurlijk, er waren mensen die zich in de hoop op gouden bergen in de schulden staken, tuurlijk, er waren mensen die de overwaarde op hun woning opnamen om zo'n kekke keuken te kopen, maar het gros van de kopers was gewoon op zoek naar woonruimte voor de laagste maandlasten. Mensen die op een punt in hun leven stonden -- een kind, een relatie -- dat ze moesten verhuizen zijn nu de pineut. Dat is ook waarom de restschuldproblematiek vrijwel geheel bij de jongere generaties is geconcentreerd. En laten we niet vergeten dat het tijdenlang inderdaad veel goedkoper was om te kopen dan te huren. 
 

 
Dan de banken. Zij probeerden gedurende de hausse het woningmarktverhaal te verkopen: de vele gesponsorde lifestyle programma’s die de eigen woning aanprezen, de reclames die lage maandlasten beloofden, de wetenschappelijke bureaus die beweerden dat de prijzen niet konden dalen, de kredietvoorwaarden die steeds soepeler werden, de hypothecaire innovaties, de overtredingen van de eigen gedragscodes en ga zo maar door. Banken waren geen onschuldige intermediairs, ze waren ordinaire kredietpushers die Nederlanders maar wat graag opzadelden met exorbitante schulden. En ze hadden beter moeten weten. Want waar een gemiddeld persoon misschien drie keer in zijn leven een hypotheek afsluit, sluit de bankmedewerker tegenover hem er evenveel af in een week.
 
Niettemin wil Fransman het restschuldprobleem eenzijdig neerleggen bij woningbezitters. Als alternatief voor restschuldkwijting wil Fransman dat de pensioenen worden gebruikt om de hypotheek af te lossen. Alle Nederlanders moeten de optie krijgen om maximaal vijf jaar hun pensioenpremie te gebruiken om hun hypotheek mee af te lossen. Vertaling: het restschuldprobleem, mede mogelijk gemaakt door de banken, moet maar opgelost worden door de pensioenpotten van dertigers en veertigers te plunderen.
 
De economische kant
Kapitalisme werkt alleen als de prikkels juist zijn. Als banken niet of nauwelijks de gevolgen hoeven te dragen voor de woningmarktcrisis, dan hebben ze ook geen prikkel om in het vervolg voorzichtiger te zijn. Hiermee leggen we het fundament voor de volgende crisis. Eigen verantwoordelijkheid geldt niet alleen voor debiteuren, maar ook voor crediteuren. De geestelijk lenige liberaal Robin Fransman begint echter te piepen zo gauw niet alleen de Nederlandse woningbezitter maar ook de banken verantwoordelijkheid moeten dragen.  
 
Als banken, zoals in verschillende staten in de Verenigde Staten de norm is, alleen aanspraak maken op de woning en niet op de persoon krijgen ze een prikkel om beter op te letten aan wie ze krediet verstrekken. Sterker nog, we kunnen gelijk veel paternalistische regelgeving schrappen, want welke bank gaat nog hypotheken van 120 procent van de executiewaarde verstrekken wanneer iemand zijn sleutels kan inleveren? Welke bank gaat nog leningen van zes keer het inkomen verstrekken? Caveat creditor! Eigen verantwoordelijkheid.
 
Een ander probleem dat de Nederlandse obsessie met crediteurenbelangen met zich meebrengt is dat de prijsaanpassing op de woningmarkt verloopt in het tempo van dikke stront dat door een nauw buisje druipt. Begrijpelijkerwijs willen Nederlandse woningverkopers hun prijs niet verlagen tot onder de uitstaande hypotheeksom, want dan blijven ze met een restschuld over. Dat betekent dat er vele tienduizenden woningen al meer dan twee jaar te koop staan, omdat ze simpelweg te hoog zijn geprijsd. Door verliezen af te dwingen bij banken kan er eindelijk weer prijsvorming tot stand komen. 
 

 
 
Conclusie
Restschulden kwijtschelden is geen linkse hobby van een stel aksievoerders. Het is de marktoplossing voor de restschuldproblematiek. Het zijn de Verenigde Staten, toch een land dat niet beticht kan worden van radicaal linkse sympathieën, die het goede voorbeeld geven. Restschuldkwijting bevordert de prijsvorming op de woningmarkt, verbetert de prikkels voor kredietverstrekkers en, ook niet onbelangrijk gezien de achtergrond van de woningmarktcrisis, zorgt voor een rechtvaardige verdeling van de lasten van prijsdalingen. 
 
Maar laat me Robin tegemoet komen, pragmatisch als ik ben. Een compromisvoorstel: huishoudens mogen hun pensioenpremie gebruiken om de hypotheek mee af te lossen. Voor elke euro die een huishouden aflost met zijn pensioenpremie moet de bank echter ook een euro afschrijven. 
 
Discussie geopend wat mij betreft.

Deel dit artikel, je vrienden lezen het dan gratis

Over de auteur

Jesse Frederik

In de zomer van 2011 ontvingen we per email een open sollicitatie van de 22-jarige Jesse Frederik uit Nijmegen die zichzelf o...