© Monwest, Matthias Leuhof

Meer dan 90 militaire wetenschappers uit China hebben de afgelopen jaren kennis vergaard aan Nederlandse universiteiten en kennisinstellingen. Ze deden onderzoek naar militair gevoelige technologieën, zoals hypersone vliegtuigen en gewapend beton. Dat blijkt uit onderzoek van Follow the Money en RTL Nieuws in het kader van de China Science Investigation. De Militaire Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (MIVD) noemt de situatie ‘zorgelijk’.

Lees de lange versie (13 minuten)
Lees de korte versie (2 minuten)

Van minstens acht promovendi staat vast dat zij meteen na hun terugkeer bij een afdeling van het People’s Liberation Army (PLA) gingen werken. Zo zit een aan de TU Delft gepromoveerde wetenschapper nu bij PLA Eenheid 32381, waar hij een onderzoek publiceerde over de toekomst van robot-oorlogsvoering.

Volgens de Militaire Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (MIVD) vergaart China via deze promovendi kennis op militair relevante onderzoeksgebieden. ‘Deze mensen zijn direct te herleiden tot de defensie-industrie of tot militaire universiteiten, en de knowhow die ze opdoen, verdwijnt dus in het militaire apparaat,’ zegt MIVD-directeur Jan Swillens tegen FTM en RTL Nieuws. ‘Dat Chinese studenten in Nederland aan technische universiteiten promoveren in kerntechnologie is zorgelijk.’ Onder ‘kerntechnologie’ verstaat hij onderwerpen als chips, lucht- en ruimtevaarttechnologie, quantum computing, nanotechnologie en kunstmatige intelligentie, technieken die nodig zijn voor een moderne oorlogsvoering.

‘Nederland beschikt op deze gebieden over hoogwaardige kennis,’ zegt Swillens. ‘En daar is het Chinese leger op uit. De militaire wetenschappers krijgen een beurs van de Chinese staat en mogen dan in het buitenland studeren, maar daar staat dan wel wat tegenover. Namelijk dat je de door jou opgedane kennis ten goede laat komen aan de strategie van de staat.’

Zo promoveerde vorig jaar aan de TU Delft een Chinese militair die afkomstig was van de Air Force Engineering University, een universiteit van het leger. Hij deed onderzoek naar de besturing van hypersone vliegtuigen. Volgens een expert aan wie we deze studies voorlegden, is de technologie die erin wordt beschreven ook belangrijk voor hypersone wapens. Dit type wapens is vanwege hun hoge snelheid (vijf keer de snelheid van het geluid) en wendbaarheid moeilijk door luchtafweer te onderscheppen.

Follow the Money en RTL Nieuws onderzochten in totaal 93 Chinese promovendi die in de periode 2013-2022 na hun hun masteropleiding aan een Chinese militaire universiteit naar Nederland kwamen voor hun promotieonderzoek. Een groot deel van hen keerde daarna terug naar China, waar ze vaak voor hun oorspronkelijke universiteit aan de slag gingen. Soms gaven promovendi en gastonderzoekers op dat ze van onschuldig klinkende instituten kwamen. In hun Chinese publicaties wordt duidelijk dat dit ‘schuilnamen’ zijn van de militaire Information Engineering University.

Met 43 militaire promovendi en gastonderzoekers was de TU Delft het populairst onder Chinese militairen. De Universiteit van Amsterdam (17) en de Universiteit Leiden (9) zijn eveneens in trek. Ook op de Erasmus Universiteit Rotterdam, de TU Twente, de TU Eindhoven, de Vrije Universiteit Amsterdam en de Universiteit Utrecht hebben militaire promovendi rondgelopen.

Technologie speelt een cruciale rol in de militaire ambities van Xi Jinping, die wil dat zijn land in 2049 ’s werelds militaire grootmacht is. Ten overstaan van een bomvol Volkscongres omschreef Xi in 2017 technologie als ‘de kern van het vermogen om oorlog te voeren’. Daarom heeft China al jaren geleden vol ingezet op de modernisering van het PLA. De denktank Australian Strategic Policy Institute (ASPI) onderkende in 2018 als eerste dat deze aanpak een voornaam onderdeel van China’s militaire strategie is.

Welke Chinese promovendi bij Nederlandse faculteiten worden aangenomen, en hoeveel, houdt geen enkele universiteit centraal bij. En geen enkele universiteit verbiedt het een onderzoeksplek aan te bieden aan onderzoekers van militaire universiteiten. Alleen de faculteit Luchtvaart- en Ruimtevaarttechniek van de TU Delft accepteert geen promovendi van de NUDT meer, al geldt dit verbod niet voor andere Chinese militaire universiteiten. Een woordvoerder van de TU Delft laat weten dat de universiteit ‘voorzichtiger’ is geworden met het aannemen van promovendi, maar laat in het midden wat dat inhoudt.

Het internationale onderzoekscollectief China Science Investigation staat onder leiding van Follow the Money, met steun van het Duitse CORRECTIV. Follow the Money achterhaalde in totaal 2994 wetenschappelijke publicaties waarbij wetenschappers van Europese universiteiten en Chinese militaire universiteiten samenwerkten. Follow the Money verzamelde hiervoor ruim 350.000 wetenschappelijke studies. Producties van de mediapartners zullen de komende tijd worden bijgehouden op ftm.eu/ChinaScienceInvestigation.