Cape Town 'China Town'

    De Chinese diaspora heeft ook Kaapstad bereikt. Bij de Zuidafrikanen zijn hun goedkope winkels populair, maar onderling botert het niet tussen de Chinezen. Ze beconcurreren elkaar op leven en dood.

    Mijn eerste dagen in Kaapstad staan me nog helder voor de geest. Als de dag van gisteren herinner ik me nog één van de eerste ochtenden, waarop ik in het koffietentje onder kantoor een take away cappuccino bestelde - nog even snel voordat de werkdag begon. Een klein tentje, een barretje van niet meer dan drie meter met daarachter vijf mannetjes, die mij allemaal even blij aankeken. 

    “You want a cappuccino, yes?” vraagt mannetje 1 mij ter bevestiging. “Yes, please”. Mannetje 1 knikt naar mannetje 2, die het preparaat van de koffiebonen voor zijn rekening neemt. Zorgvuldig strijkt hij het poeder glad, voordat mannetje 3 van een plankje een kopje pakt, en dit nauwkeurig op de daarvoor aangewezen plek van de machine neerzet. Mannetje 4 wacht vervolgens tot de koffie uitgedruppeld is, en buigt zich over het kloppen en schuimen van de melk. Waarna mannetje 5 zich met zichtbare moeite achter zijn vier collega’s langswurmt om bij de kassa te komen, en in alle hectiek mijn cappuccino net dat ene, allevernietigende zetje geeft. Geen probleem, de heren doen het gehele ritueel – nog altijd blij kijkend – gewoon nog eens dunnetjes over. Ruim twintig minuten later verlaat ik het koffietentje, op het nippertje op tijd voor mijn eerste afspraak.
     
    Een week of twee later eet ik in een groot Chinees restaurant aan Main Road in Sea Point, een prachtige wijk in Kaapstad aan de Atlantische Oceaan. Om me heen kijkend constateer ik dat er in dit restaurant zo’n 150 man passen, en het deze avond nagenoeg full house is. Het bedienende personeel is op één hand te tellen: vijf man. In een moordend tempo nemen ze bestellingen op, snellen zich in soepele pas heen en weer naar de keuken om danwel bestellingen, danwel gerechten uit te wisselen, met af en toe een zijweg naar de bar elders in het restaurant om de nodige drankjes in te schenken, ofwel af te rekenen. 
     
    Voilá, there you have it. Een metaforisch schilderijtje dat verbeeldt waarom Zuid-Afrika, sinds 2011 officieel toegetreden tot de BRIC-community– nog (lang) niet op het niveau is van meester China. 
     
    Made in China
    Het afgelopen jaar had een kleine explosie van Chinese winkels plaats op de eerder genoemde Main Road. Daar is Chin (28) allesbehalve blij mee. Terwijl zes jaar geleden zijn oom de eerste en enige was die een winkel vol ‘Made in China’ kleding en accessoires opende, wordt hij nu links en rechts belaagd door concurrerende landgenoten. 
     
    Chin zelf werd door zijn oom drie jaar geleden vanuit Taiwan naar Kaapstad gehaald om de winkel te runnen, net als zus Mei die verderop in de straat in eenzelfde soort winkel staat, eveneens van zijn oom. “If you write an article about Chinese shops in Cape Town, tell them not to open any more shops like mine,” drukt een duidelijk geïrriteerde Chin me op het hart. Het afgelopen jaar kreeg hij in een straal van slechts 500 meter te maken met een vijftal buren die exact hetzelfde spul als hij verkopen. “It’s really too much,” verzucht Chin in het typisch Chinese gebroken Engels. ??
     
    'He steals my customers.'
     
     
    Overbuurman David is met zijn winkel ‘Hong Kong Fashion’ concurrent nummer 1 voor Chin. Davids winkel mag dan wel één van de grootste van de straat zijn, de ruimte wordt zelden gevuld door klanten. “Business is hard,” weet de 25-jarige ondernemer na een jaar in Kaapstad. Hij heeft het net als Chin over de groeiende Zuid-Afrikaanse middenklasse ‘with a lot of money’ die hij voor ogen had toen hij een jaar geleden in zijn eentje deze kant op kwam.
     
    Een Chinees sociaal vangnet is er niet, want hoewel de beide heren zogezegd in hetzelfde schuitje zitten, is er onderling nauwelijks contact. Terwijl de Chinese gemeenschap in Kaapstad een kleine tienduizend leden telt, willen ze niet veel van elkaar weten. Chin is onverbiddelijk. “He steals my clients, why would I want to be friends with him?” ?
     
    Populair?
    Judy (31) uit Shanghai is vooralsnog de lachende derde. Haar speelgoed- annex Chinese specialiteitenwinkeltje is op het moment nog redelijk uniek in haar soort, in vergelijking met de veelvoud aan kleding- en accessoire-winkels. Voor haar gaan de zaken relatief voorspoedig. Goedkoop Chinese speelgoed en ‘gadgets’ doen het goed. Net als de Chinese kruiden, want in Kaapstad is de Aziatische keuken behoorlijk populair. Naast Judy zit haar moeder, die de Chinese versie van de krant ‘the African Times’ leest. Hoewel ze hier al jaren woont, spreekt zowel moeder als Judy nauwelijks Engels. “I speak good enough English to communicate with my customers,” zegt ze als ik haar vraag hoe dat komt. Behalve dat is Judy nogal op zichzelf, en spreekt ze afgezien van haar eveneens Chinese man en haar moeder, maar met weinig andere mensen. Daar heeft ze verder ook weinig behoefte aan. 
     
    De toko van Judy: populair plastic speelgoed 
     
     
    Judy, Chin en David staan elke ochtend stipt om 9 uur klaar om de deuren van hun toko te openen. Twaalf uur later, om 9 uur ’s avonds, gaan ze pas weer op slot. Van maandag tot en met zondag, elke week weer. Ter vergelijking – met uitzondering van de supermarkten en grote winkelcentra in de stad – sluiten vrijwel alle winkels in Kaapstad op zaterdag rond het middaguur hun deuren, om ze pas maandagochtend rond een uur of tien weer te openen. Tot zover een Chinees lesje commerciële geestdrift: 1-0 voor China. 
     
    Ps. Het koffietentje onder kantoor sloot helaas enkele maanden na mijn aankomst zijn deuren. 
     
     
     
     David in zijn winkel 'Hongkong Fashion'. 'Business is hard'
     
     
     
    Happy shopping, de winkel van Judy uit Sjanghai

    Deel dit artikel, je vrienden lezen het dan gratis

    Over de auteur

    Inge Abraham

    Inge Abraham (1980) mag op haar CV 'Neerlandica' en 'politicologe' als titels achter haar naam noteren. N...

    Volg Inge Abraham
    Verbeteringen of aanvullingen?   Stuur een tip
    Annuleren