© Patrick Geers

Olieplatform dat rif op Curaçao vernielde knijpt er nu stilletjes tussenuit

2 Connecties

Onderwerpen

Curaçao CIMC Gretha
1 Bijdragen

Drie dagen na een publicatie van Follow the Money, en vlak voor het officiële onderzoek naar de aanvaring met een koraalrif op Curaçao is afgerond, gooit olieplatform CIMC Gretha plots de trossen los. Op 1 november zet het schip koers naar China. Wat betekent dat voor een eventuele rechtsgang?

Een diepe brom, daarna een hypnotiserende toon. Op dinsdag 27 oktober start het olieplatform CIMC Gretha zijn motoren. Het Curaçaose dorp Boka Sami is uitgelopen. Traag beweegt het olieplatform zich door het water, naar de linkerkant van de Sint Michielsbaai. Na een jaar en vier maanden voor anker te hebben gelegen, vaart het gevaarte opeens de baai uit. Stilletjes de hoek om, weg, naar open zee. Even later dobbert het schip enkele kilometers voor de kust ter hoogte van Willemstad. Daar ligt het sindsdien te wachten op brandstof.

Drie dagen eerder, op 24 oktober, publiceerde Follow the Money een onderzoeksverhaal over de Gretha. Daaruit bleek dat het olieplatform tijdens een storm ruim een jaar eerder op drift raakte en het koraalrif in de baai verbrijzelde. Een deel van het rif raakte onherstelbaar beschadigd; volgens het Curaçaose onderzoeksinstituut Carmabi bedraagt de economische schade ruim 350 duizend euro. 

Curaçaose politici deden weinig om de uitbater van het platform, het Singaporese offshorebedrijf POSH, verantwoordelijk te houden voor de schade. Daarover zei VVD-Kamerlid André Bosman eerder tegen Follow the Money dat de Curaçaose overheid ‘bedrijven niet voor het hoofd wil stoten, omdat ze bang zijn dat er inkomsten weglopen’. Bosman stelde samen met VVD-collega Remco Dijkstra een jaar geleden Kamervragen op naar aanleiding van het incident. Staatssecretaris Knops antwoordde daarop dat ‘Curaçao zelf verantwoordelijk is voor het maken en handhaven van voorschriften met betrekking tot de scheepvaartveiligheid om dergelijke incidenten te voorkomen.’

Een woordvoerder van Curaçao Ports Authority zei op woensdag 28 oktober tegen het Antilliaans Dagblad dat de Gretha op 1 november richting China vaart en niet meer zal terugkeren naar het Caribische eiland. Het schip zou volgens de woordvoerder nu voor de kust zijn motoren aan het testen zijn. Daarna tankt het platform in de hoofdstad, om vervolgens koers te zetten naar Azië.

Dat de Gretha nu plots Curaçao verlaat is opvallend, aangezien de Curaçaose minister Zita Jesus-Leito van Gezondheid, Milieu en Natuur eerder zei dat het onderzoek naar het incident eind oktober wordt afgerond. Daarna wordt ‘juridisch advies ingewonnen over de mogelijke vervolgstappen’, aldus de minister. Het schip mag klaarblijkelijk voor die tijd al vertrekken.

Territoriale wateren

Wat betekent het plotselinge vertrek van de CIMC Gretha voor een eventuele rechtsgang?  ‘Het schip ligt nog in de territoriale wateren,’ zegt Fred Soons. ‘Dus valt het nog onder de Curaçaose wetgeving.’ 

Soons is emeritus hoogleraar internationaal publiekrecht aan de Universiteit Utrecht en verbonden aan het gerenommeerde onderzoeksinstituut Netherlands Institute for the Law of the Sea (NILOS). Het plotselinge vertrek van het olieplatform duidt er volgens hem op dat de rederij bang is voor juridische stappen: ‘Dit bedrijf [offshorebedrijf POSH, red.] is zich kennelijk bewust van mogelijke schadeclaims of een strafrechtelijke procedure. Alles wijst erop dat ze dat zoveel mogelijk willen voorkomen. Als de rederij ontkent de schade te hebben toegebracht, komt het vertrek van het schip de bewijsvoering niet ten goede.’ Het schip kan dan tenslotte niet worden onderzocht door de Curaçaose autoriteiten.

Zolang het schip zich in territoriale wateren bevindt, kan er conservatoir beslag op worden gelegd. Soons: ‘Als er beslag op wordt gelegd, kan het niet meer weg. Tenzij de reder op borgtocht, tegen betaling, mag vertrekken.’ Als de Curaçaose overheid wil voorkomen dat de Gretha ervandoor gaat, kunnen ze het aan de ketting leggen. Maar die beslaglegging moet dan wel ‘razendsnel gebeuren’, zegt Soons. ‘Als dat schip morgen weg is, kan er geen conservatoir beslag worden gelegd. De vraag is of de Curaçaose overheid dat doorheeft.’

In Nederland kan zo’n conservatoir beslag binnen een dag geregeld zijn. Op Curaçao kan dat volgens Soons in theorie ook: op het eiland gelden min of meer dezelfde wetten en regels. ‘Het Hof is zeer professioneel. De vraag is of de betrokken minister [Jesus-Leito van Gezondheid, Milieu en Natuur, red.] dat wil en binnen een dag kan.’

‘Voordat het OM in beweging komt, is het schip met de noorderzon vertrokken’

Patrick Geers is eigenaar van duikschool Wederfoort in de Sint Michielsbaai. Hij ontdekte vorig jaar de schade aan het koraalrif. Naar aanleiding van de publicatie van Follow the Money heeft Geers een advocaat in de hand genomen: ‘We onderzoeken nu wat de mogelijkheden zijn om het schip verantwoordelijk te houden.’ Nu het schip vertrekt, wordt dat mogelijk lastiger. Maar, zegt Geers, ‘mijn advocaat maakt zich daar geen zorgen over. Dan leggen we beslag op andere bezittingen.’ 

De duikschoolhouder lag in het water toen de Gretha dinsdag in beweging kwam. Het liefst had hij gezien dat het schip aan de ketting was gelegd. Dat lijkt nu onmogelijk. ‘Voordat het OM in beweging komt, is het schip met de noorderzon vertrokken. Ik snap niet dat de Curaçaose overheid geen actie onderneemt.’ 

Geers heeft gemengde gevoelens bij het vertrek van het platform: ‘Ik ben heel blij dat die herriemaker weg is.’ De stationair draaiende motoren van het schip veroorzaakten geluidsoverlast. Sommige inwoners van Boka Sami konden daardoor niet meer slapen.

Kamervragen

Op woensdag 28 oktober stelden D66-Kamerleden Antje Diertens en Tjeerd de Groot Kamervragen aan staatssecretaris Raymond Knops (CDA, Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties) naar aanleiding van het onderzoek van Follow the Money. De Groot, die een opleiding tot stuurman aan de Enkhuizer Zeevaartschool heeft doorlopen, noemt de schade die de CIMC Gretha aan het koraalrif in de Sint Michielsbaai heeft toegebracht ‘geen ongelukje’. ‘Er is ongelooflijk onzorgvuldig gehandeld. Als kapitein weet je precies waar je vaart, daar ben je verantwoordelijk voor. Het laatste woord is hierover nog niet gezegd.’

VVD-Kamerleden Bosman en Dijkstra, die al in 2019 Kamervragen stelden over het incident, zeiden eerder dat Kamervragen over Curaçaose aangelegenheden meer een ‘signaalfunctie’ hebben. De Groot ziet dat anders. ‘Het is meer dan dat. Het gaat om de natuur, maar ook om het bestaan van de Curaçaose bevolking. Zuinig zijn op het koraal is belangrijk. Staatssecretaris Knops mag er wel wat meer bovenop zitten.’

De Groot is ervan op de hoogte dat de CIMC Gretha zich gereed maakt voor vertrek naar China en zet ook daar vraagtekens bij. ‘Als een schip zich niet gedraagt in de ene haven, mag het niet worden uitgeklaard. Dan mag het platform dus niet een andere haven in. Als het van de Curaçaose instanties geen toestemming krijgt om te gaan, bijvoorbeeld omdat het onderzoek nog loopt, dan mogen ze niet weg. Wat is hun [de Curaçaose overheid, red.] overweging geweest om het schip te laten gaan?’

De directeur van Curaçao Ports Authority Albert Zwueste laat in een schriftelijke reactie weten dat zijn organisatie ‘niet beschikt over informatie dat het schip op Curaçao zou moeten blijven.’ Verantwoordelijk minister Zita Jesus-Leito heeft niet gereageerd op vragen van Follow the Money.

Pepijn Keppel
Pepijn Keppel
Journalist, schrijver, voormalig tophockeyer. Jaagde als verdediger op spitsen, nu op misstanden in de sport.
Gevolgd door 84 leden
Verbeteringen of aanvullingen?   Stuur een tip
Annuleren