TTIP zal volgens de onderhandelaars verwaarloosbare effecten hebben op het milieu en klimaat. Klopt deze claim wel? Deel acht in feiten en fabels over TTIP.

    Het CEPR (Centre for Economic Policy Research) en de Europese Commissie maken zich niet druk om de gevolgen van TTIP voor ons milieu en klimaat. Toch zal dit verdrag het gebruik van vuile energie stimuleren en wordt het moeilijker om praktijken die ons klimaat bedreigen aan banden te leggen. TTIP 8 quote Het doel van TTIP is om productie, handel en consumptie te stimuleren. Als gevolg hiervan nemen ook het gebruik van natuurlijke hulpbronnen, CO2-uitstoot en vervuiling toe. De Europese Commissie stelt in haar eigen studie dan ook vast dat de verwachte extra handel onvermijdelijk een negatief effect zal hebben op het milieu en een gevaar is voor de biodiversiteit. Volgens het CEPR en de Commissie zijn deze negatieve effecten bescheiden, omdat ze zouden worden gecompenseerd door een meer efficiënte productie - volgens het CEPR zal het opheffen van niet-tarifaire belemmeringen leiden tot een hogere efficiëntie. Het CEPR en de Commissie geven geen verdere onderbouwing van deze claim. In haar bijna 120 pagina’s tellende rapport wijdt het CEPR nog geen twee pagina’s aan de te verwachte gevolgen van TTIP voor de wereldwijde uitstoot van CO2 en het gebruik van natuurlijke hulpbronnen. Het klimaat staat duidelijk niet hoog op de agenda. Maar het staat vast dat TTIP klimaatverandering zal verergeren: meer handel gaat gepaard met meer productie en transport, en dus meer uitstoot. Dit gaat in tegen de EU-klimaatdoelstellingen om de uitstoot van broeikasgassen te verlagen.

    ISDS

    Het beschermen van het milieu en het tegengaan van klimaatverandering wordt bovendien moeilijker als er een ISDS-clausule wordt opgenomen in TTIP (zie claim 5). Door een dergelijke clausule zullen overheden – in zowel de EU als de VS – beperkt worden in het opstellen van regelgeving die bedoeld is om het milieu, klimaat en burgers te beschermen.2 Wanneer bedrijven van mening zijn dat bepaalde regelgeving hun winstmogelijkheden beperkt kunnen overheden geconfronteerd worden met immense schadeclaims. Met als gevolg dat overheden terughoudend worden in het invoeren van dergelijke regels om schadeclaims te voorkomen (regulatory chill). Zo diende het Zweedse Vattenfall een claim van € 3,7 miljard in bij de Duitse overheid vanwege het uitfaseren van kernenergie na de Fukushima kernramp. Het Amerikaanse Lone Pine eist op basis van het vrijhandelsverdrag NAFTA US$ 250 miljoen schadevergoeding van de Canadese overheid vanwege een op milieugronden ingesteld moratorium op schaliegas. En ISDS in TTIP zou het voor het Amerikaanse ExxonMobil mogelijk maken een schadeclaim te eisen van de Nederlandse overheid wanneer deze de gaskraan in Groningen een stukje dichtdraait om de aardbevingen daar te beperken. Exxon is voor 50 procent eigenaar van de NAM, het bedrijf dat aardgas wint uit het Groningen-gasveld.

    Energie

    Het TTIP-verdrag is een nieuwe stimulans voor de trans-Atlantische handel in fossiele brandstoffen. Omdat Europa voor haar energiezekerheid interesse heeft in het importeren van energie uit de VS, zet de EU in op het opnemen van een energiehoofdstuk in TTIP. De VS hanteert beperkingen voor de export van olie en gas, maar deze worden opgeheven voor landen waarmee de VS een vrijhandelsakkoord heeft. TTIP zou ervoor moeten zorgen dat fossiele brandstoffen vrij naar Europa kunnen worden geëxporteerd. TTIP 8 afbeelding 2 Door de export van gas en olie naar Europa zullen Amerikaanse energiebedrijven gestimuleerd worden om de ontginning van onconventionele brandstoffen, zoals schaliegas en teerzandolie (zie box), uit te breiden. Terwijl klimaatwetenschappers waarschuwen dat deze onconventionele brandstoffen juist onder de grond moeten blijven om catastrofale klimaatverandering te voorkomen. Volgens critici promoot TTIP (en het CETA-verdrag met Canada) dan ook een niet-duurzaam energiemodel, dat zwaar afhankelijk is van fossiele brandstoffen, mijnbouw en transport: 'Dit verdrag verwoest elke ambitie om klimaatverandering te beperken'.
    Europees klimaatbeleid afgezwakt om trans-Atlantische handel te bevorderen In 2009 werd de zogenoemde Fuel Quality Directive (FQD) opgesteld, met daarin de doelstelling dat de Europese transportsector in 2020 6 procent minder CO2 moet uitstoten. Om dit te bereiken stelde de Europese Commissie in 2011 voor om het gebruik van teerzandolie minder aantrekkelijk te maken. Uit studies van de Commissie bleek namelijk dat deze vervuilende brandstof (voornamelijk vanwege het productieproces) 23 procent meer CO2 uitstoot dan gewone olie. Canada, de VS en oliemultinationals als BP en Shell zagen de maatregelen als een bedreiging. Zij willen de export van teerzandolie naar Europa juist opvoeren. De onderhandelingen over TTIP en CETA bleken een goede gelegenheid om de maatregelen van tafel te krijgen. De Amerikaanse hoofdonderhandelaar voor TTIP Michael Froman zette de Europese Unie onder druk om de opvattingen van belanghebbenden, waaronder Amerikaanse raffinaderijen, in overweging te nemen. En ook tijdens de CETA-onderhandelingen met Canada was de FQD een veelbesproken onderwerp, blijkt uit vertrouwelijke documenten van de Commissie. Het resultaat: de Europese Commissie is gezwicht voor de druk en heeft het onderscheid tussen gewone olie en teerzandolie geschrapt uit de FQD.
      Deze publicatie kwam tot stand door de samenwerking tussen de journalisten Sophia Beunder, Bas van Beek en Jilles Mast van Platform Authentieke Journalistiek (PAJ), Roos van Os van Stichting Onderzoek Multinationale Ondernemingen (SOMO) en Hilde van der Pas van het Transnational Institute (TNI) en Roeline Knottnerus (SOMO/TNI). Illustraties: Milo.   1 Bron: CEPR (2013). Reducing Transatlantic Barriers to Trade and Investment – An Economic Assessment, p. VII. 2  Zie ook: European Parliament (2013). Legal Implications of TTIP for the Acquis Communautaire in ENVI Relevant Sectors, p. 6. ‘If TTIP contains broadly worded investment protection clauses, [ISDS] could hamper the EU and Member States in efforts to establish regulations seeking to protect their citizens or the environment.

    Deel dit artikel, je vrienden lezen het dan gratis

    Over de auteur

    Platform Authentieke Journalistiek

    Gevolgd door 354 leden

    Het Platform Authentieke Journalistiek wil met kritische berichtgeving een bijdrage leveren aan een eerlijkere samenleving.

    Volg Platform Authentieke Journalistiek
    Verbeteringen of aanvullingen?   Stuur een tip
    Annuleren
    Dit artikel zit in het dossier

    Internationale vrijhandelsverdragen

    Gevolgd door 450 leden

    Tegen vrije handel tussen burgers, landen en continenten valt weinig in te brengen. Grote internationale vrijhandelsverdragen...

    Volg dossier