Premier Mark Rutte en minister Eric Wiebes van Economische Zaken en Klimaat geven een reactie na afloop van de presentatie van de planbureaus over de doorrekening van het ontwerp-klimaatakkoord.
© ANP Bart Maat

Koopkracht is belangrijker dan de planeet

  • Het enige klimaat waar Rutte echt iets voor doet is het ondernemersklimaat.

Vijfhonderd dagen na de presentatie van ‘het groenste kabinet ooit’ is het tijd om de klimaatpijn eerlijker te verdelen. Daartoe presenteerde Rutte vijf maatregelen, waarmee hij zich opwerpt als beschermer van hardwerkend Nederland tegen ‘linkse klimaatgekkies’. Enige scepsis is op zijn plaats, vindt Ewald Engelen.

Op het oog is het een meesterzet van Rutte. Het Centraal Planbureau en het Planbureau voor de Leefomgeving concluderen dat de ruim zeshonderd voorstellen uit het klimaatakkoord onvoldoende zijn om halvering van de CO2-uitstoot in 2030 te halen. Bovendien legt men de kosten onevenredig bij de armste huishoudens.  En daar kwam Rutte met aanvullende maatregelen die de koopkracht van huishoudens moesten ontzien.

Exact een week voor verkiezingen, door de oppositie al op voorhand tot klimaatverkiezingen uitgeroepen. Die dreigen vooral te gaan over de extra energiebelasting van ruim 300 euro per jaar en over de al te vriendelijke fiscale behandeling van grootvervuilers: huishoudens en industrie draaien ieder voor de helft van de kosten op, terwijl burgers maar voor 20 procent van de uitstoot verantwoordelijk zijn en de industrie de overige 80 procent uitbraakt. Olie op het vuur van electoraal ongenoegen. De vier coalitiepartijen kunnen dat missen als kiespijn: ze staan in de peilingen op zwaar verlies.

Dus wat doet Mark Rutte, meester in politieke marketing? Hij geeft drie uur later een persconferentie waarin hij vijf maatregelen aankondigt die vrijwel allemaal bedoeld zijn om de ongelijke koopkrachteffecten te compenseren. Zo betalen burgers per jaar ongeveer 75 euro minder energiebelasting, krijgt de industrie een CO2-belasting opgelegd die naar duurzame investeringen gaat, komt er een einde aan de omgekeerde solidariteit van de Tesla-subsidie en is er extra geld voor een markt in tweedehands elektrische auto’s voor minder draagkrachtigen. De resterende maatregelen betreffen de landbouw, die een extra reductietaak krijgt. Er wordt minder ingezet op CO2-opslag om de uitstoot te beperken en meer op een echte transitie naar duurzaamheid.

Klimaatstrijd is klassenstrijd. Dat heeft Rutte donders goed begrepen

De commentaren sloegen vooral aan op de eerste drie maatregelen. In een tijd van steeds luidruchtigere klimaatscepsis en demonstrerende gele hesjes in Frankrijk en België is klimaatstrijd immers klassenstrijd geworden. Dat heeft Rutte donders goed in de smiezen. De doorrekeningen van de planbureaus waar het kabinet al maanden eerder over was ingeseind gaven hem plotseling de gelegenheid zich voor het front van de natie te presenteren als de beschermer van de hardwerkende Nederlander tegen de ‘klimaatgekkies’ van links én tegen de machinaties van het grootbedrijf die er tijdens de onderhandelingen aan de klimaattafels bijzonder goed uit zijn gekomen. Een prachtige poetslap voor het imago van belangenbehartiger van het grootkapitaal, dat toch aan Ruttes VVD kleeft na de blamage van de dividendbelasting.

De vraag is natuurlijk wat er allemaal van terechtkomt. Rutte kondigde meteen al aan dat de CO2-heffing wel ‘verstandig’ moest zijn. Daarmee bedoelde hij dat het de internationale concurrentiepositie van de Nederlandse industrie niet mag schaden. Vandaar dat de opbrengst in de vorm van groene subsidies wordt doorgesluisd naar diezelfde industrie. In Canada subsidieert men er de burger mee, om de extra kosten te compenseren die producenten in het monopoliekapitalisme van vandaag de dag ongetwijfeld aan consumenten doorberekenen.

Het groenste kabinet ooit: een slappe vliegtaks ingevoerd en een kolencentrale gesloten

De twijfel is gezaaid. Wil het kabinet serieus de doelstellingen halen die het na zowel Parijs als de Urgenda-zaak opgelegd kreeg? Ruim vijfhonderd dagen na de presentatie van een coalitieakkoord waarin het zichzelf presenteerde als ‘groenste kabinet ooit’ heeft deze regering een slappe vliegtaks ingevoerd en één van de vijf kolencentrales gesloten. Dat is alles dat dit kabinet gedaan heeft om Nederland uit zijn Europese hekkensluiterpositie te krijgen. Daarbovenop stopte het kabinet twee weken geleden ook nog bijna 700 miljoen euro aan belastinggeld in Air France-KLM om de belangen van Schiphol voor de Nederlandse economie te borgen.

Erger is dat de aangekondigde maatregelen leren dat de prioriteit van dit kabinet bij koopkrachtbehoud van Nederlandse burgers ligt. De planeet redden is van ondergeschikt belang. De kritiek van de twee planbureaus was immers niet alleen dat de kosten ongelijk verdeeld werden, maar dat het onwaarschijnlijk is dat ‘we’ de klimaatdoelstellingen halen. Over dat laatste zwijgt het kabinet tot nog toe in alle toonaarden. Daarmee wordt de zelf verleende eretitel van ‘groenste kabinet ooit’ een wel erg sjofele. Rutte voedt andermaal het politieke cynisme dat de electorale steun voor de middenpartijen al jaren laat wegebben. Niet alleen van rechtse kiezers die hun energiebelasting nog altijd met zo’n 275 euro zien stijgen. Maar ook van linkse kiezers, die ruim vijfhonderd dagen na het aantreden van het kabinet nog altijd wachten op een klimaatbeleid dat zijn tanden laat zien. Als de kiezer een béétje door dit opzichtige rookgordijn heen kijkt, geeft hij woensdag de coalitiepartijen een ongenadig pak op hun donder en strandt na 20 maart ieder regeringsinitiatief in de Eerste Kamer.

Deel dit artikel, je vrienden lezen het dan gratis

Over de auteur

Ewald Engelen

Gevolgd door 1941 leden

FTM-columnist van het eerste uur, financieel geograaf aan de UvA en actief voor de Partij voor de Dieren.

Volg Ewald Engelen
Verbeteringen of aanvullingen?   Stuur een tip
Annuleren