Coronacrisis

De coronapandemie zet de wereld op zijn kop. Wie betaalt de rekening? En wie profiteert? Lees meer

Het virus SARS-CoV-2, beter bekend als het coronavirus, dook eind 2019 op in de Chinese provincie Hubei. In een paar weken tijd veroorzaakte het virus daar een epidemie, waarna het zich over de rest van de wereld verspreidde. Begin maart 2020 verklaarde de World Health Organisation de ziekte tot een pandemie en gingen landen wereldwijd 'op slot'.

Al met al is met het coronavirus een crisis van historische proporties ontstaan. De gevolgen van deze crisis zijn nog grotendeels onbekend. Maar de maatregelen die we nu nemen, zullen bepalen hoe de samenleving van de toekomst eruitziet. Daarom volgt de redactie van FTM de ontwikkelingen op de voet. Welke oplossingen dienen welke belangen?

186 Artikelen

Gigantische Europese subsidiepot gaat gepaard met stille machtsoverdracht

De Europese Unie heeft een fonds van 723,8 miljard euro opgetuigd om de Europese economie weer vlot te trekken na de coronacrisis. Maar dit coronaherstelfonds gaat gepaard met een stille machtsoverdracht van de lidstaten naar Brussel. Dat kan voor ‘Griekse toestanden’ zorgen wanneer nationale parlementen pijnlijke hervormingen moeten slikken om het begeerde EU-geld te krijgen.

Lees het hele verhaal (14 minuten)
Lees de snelle versie
Je leest nu de korte versie van ons onderzoeksverhaal. Wil je liever het hele verhaal lezen? Klik dan hier.

Het Europese coronaherstelfonds van 723,8 miljard euro gaat gepaard met een stille machtsoverdracht naar Brussel. Veel nationale parlementen zijn amper betrokken geweest bij de afspraken die hun regering met de Europese Commissie heeft gemaakt om het geld te krijgen. Dat is de eerste bevinding van het grensoverschrijdende samenwerkingsproject dat Bureau Brussel van Follow the Money heeft geïnitieerd om Europese onderzoeksjournalistiek te versterken: de Recovery Files.

Nederland was van meet af aan zeer kritisch over het coronaherstelfonds en heeft daarom gehamerd op strenge voorwaarden. Nu blijkt dat de nationale parlementen van veel Europese lidstaten soms amper betrokken zijn geweest bij de onderhandelingen tussen hun regering en Brussel over wat die voorwaarden voor hun land betekenen. Parlementen komen daardoor mogelijk voor voldongen feiten te staan.

Deskundigen vrezen dat dit de komende jaren voor verhitte discussies kan zorgen, vergelijkbaar met de hervormingen en bezuinigingen die Griekenland tijdens de eurocrisis moest slikken. Nederland zelf zal hoogstwaarschijnlijk akkoord moeten gaan met een snellere afbouw van de hypotheekrenteaftrek en van de zelfstandigenaftrek. Dat is nu onderwerp van gesprek aan de formatietafel.

David Bokhorst, onderzoeker aan het Europees Universitair Instituut in Florence en eerder werkzaam bij de Tweede Kamer als EU-adviseur over financiële zaken, legt de vinger op de zere plek. ‘Een mogelijk negatief gevolg kan zijn dat de nationale parlementen van lidstaten zich gedwongen zullen voelen om akkoord te gaan met allerlei hervormingen en niet meer kunnen afwijken van de afspraken met Brussel, omdat hun land de subsidies hard nodig heeft. Dat geldt met name voor landen die grote sommen geld tegemoet kunnen zien, zoals de armere EU-lidstaten.’ Bokhorst waarschuwt: ‘Het komt erop neer dat de EU haar grip op die landen heeft versterkt. Dat kan ten koste gaan van hun volksvertegenwoordiging.’

Bij het onderzoek zijn journalisten en media van meer dan tien Europese lidstaten betrokken. Dit artikel is de aftrap van de ‘Recovery Files’, een samenwerkingsproject dat de belangen en de geldstromen rondom het coronaherstelfonds in kaart brengt.

In het recente verleden heeft gebrekkig toezicht op EU-fondsen ervoor gezorgd dat het belastinggeld van Europese burgers terecht is gekomen bij corrupte leiders, die daarmee zichzelf in het zadel houden en de rechtsstaat ondermijnen. Brussel heeft beterschap beloofd: het coronaherstelfonds zou goed besteed en gecontroleerd worden. Follow the Moneys Bureau Brussel onderzoekt of deze belofte wordt waargemaakt.

Samenwerkende partners #RecoveryFiles:

Attila Biro uit Roemenië, RISE
Marie Charrel uit Frankrijk, Le Monde
Staffan Dahllöf uit Denemarken/Zweden, DEO.dk
Anuska Delic/Matej Zwitter uit Sloveniê, Ostro
Gabi Horn uit Hongarije, Atlatszo
Piotr Maciej Kaczynski uit Polen, Onet.pl
Remy Koens, data journalist uit Nederland, Follow the Money
Giulio Rubino, uit Italë, IRPI<
Atanas Tchobanov uit Bulgarije, Bird.bg
Peter Teffer uit Nederland, Follow the Money
Hans-Martin Tillack uit Duitsland, Die Welt
Kamiel Vermeylen uit België, Knack
Petr Vodsedalek uit Tsjechië, Denik
Lise Witteman, EU-journalist in Brussel, Follow the Money

Lees verder Inklappen