Crisismaatregelen verminken Griekse economie

    Griekenland is op basis van vervalste cijfers tot de eurozone toegelaten. Dat had nooit mogen gebeuren. Arme Grieken bloeden, de rijken blijven buiten schot, het EU-land wordt vleugellam gemaakt. Gastauteur François Goedhart over de recente ontwikkelingen in het door schulden geplaagde euroland.

    Is de eurocrisis ooit weggeweest? Tot 2008, in een tijd van tot in de hemel groeiende bomen en dito schulden, leek er geen vuiltje aan de lucht. Leek, want al in 2003 vertoonde het schip 'eurozone' al tekenen dat het niet opgewassen was tegen iets anders dan een kalme, golvenloze zee. Zowel Duitsland als Frankrijk waren niet in staat hun begroting binnen de overeengekomen norm, de vermaledijde, uitmergelende - in een achterkamertje overeengekomen - drie procent begrotingstekort te houden. Het verzaken van deze landen werd, tegen de bepalingen van de verdragen in, afgedaan als een 'incidentje'. Duitsland had echter zijn lesje geleerd en legde in de volgende jaren met een scala aan sociale hervormingen de basis voor een gezonde huishouding, Frankrijk flierde op de oude wijze door. Nu zien we de gevolgen. Afgezien van het feit dat het een onmogelijke opgave is om een aantal economisch en cultureel totaal verschillende landen in één enkele munt te persen, in de vrome hoop dat ze mettertijd naar elkaar toe zullen groeien en volledige werkgelegenheid en algemene welvaart zullen brengen, is die drie procent de achilleshiel van de euro geworden. In plaats van op te roepen tot het scheppen van een reserve voor magere jaren stimuleerde de norm juist tot het maken van schulden. Veel schulden.
    Griekenland werd in januari 2001 met listig opgesierde cijfers de eurozone ingerommeld
    Griekenland, het land van goden en helden, werd in januari 2001 met listig opgesierde cijfers de eurozone ingerommeld. Of dat nu bekend was of niet, Griekenland werd op grond van onjuiste cijfers toegelaten. Tot 2009, daarna dus acht jaar lang, was het voor Griekenland zelfs mogelijk stelselmatig vervalste cijfers over het begrotingstekort aan Brussel over te leggen. Pas lang na de Lehmancrisis in 2008 onthulde de nieuwe minister van financiën Papaconstantinou wat zijn voorgangers hadden gedaan.

    Erosie van geloofwaardigheid

    In plaats van het officiële tekortcijfer over 2009 dat als 3,7 procent aan Brussel was opgegeven, bedroeg het echte Griekse begrotingstekort over dat jaar 15,6 procent. Hiermee begon de aftakeling van de geloofwaardigheid van de verdragen van de Europese Unie. Het was duidelijk dat Griekenland door deze voortdurende malversaties niet in staat was zelf zijn financiële problemen op te lossen. Het was ook duidelijk dat noch de andere lidstaten, noch de ECB Griekenland te hulp konden schieten, het verdrag van Lissabon verbood directe hulp aan lidstaten. De redelijke oplossing zou zijn geweest Griekenland te dwingen de eurozone verlaten, hoewel daar in de verdragen niets over geregeld was. Een Grexit achtte de Europese Commissie toen politiek niet mogelijk, de reputatie van de Europese Unie zou onherstelbare schade lijden want het einddoel ervan was immers dat alle lidstaten van de Europese Unie, zodra zij daar economisch voor in aanmerking kwamen, zich moesten aansluiten bij de Eurozone. Alleen Denemarken en het Verenigd Koninkrijk hadden een uitsluiting afgedwongen. Als nu een lidstaat de eurozone zou moeten verlaten en daarmee ook de Europese Unie zou dat een te grote tegenslag zijn.

    Controversiële rol ESM

    Het in het verdrag van Lissabon bepaalde principe dat geen directe hulp toegestaan was, moest wijken - via een ontsnappingsclausule die niet op bedrog duidde, dus niet valide was.  Later werd deze manoeuvre geformaliseerd door de oprichting van het ESM, het Europese Stabilisatie Mechanisme, een aparte financiële instelling, gegarandeerd door alle eurozone-landen, die de hulp verschafte. Zo was geen sprake meer van een directe steun, maar van steun via een andere instelling en dus niet formeel verboden. Hiermee werd een van de guiding principles van de eurozone totaal overboord geworpen, want nu werd de weg geopend voor reguliere steun van lidstaten onderling via dat onafhankelijke ESM.   Een andere overweging om Griekenland binnenboord te houden was de vrees voor contaminatie ('besmettingsgevaar'). Andere lidstaten waren via hun banken financieel te zwaar bij Griekenland betrokken en men vreesde dat een faillissement van Griekenland de gehele eurozone of althans een aantal zuidelijke landen zou meeslepen en de ondergang van de eurozone zou inluiden. De Griekse bailouts:

    Bron: The Wall Street Journal Bron: The Wall Street Journal

    Griekenland moest dus op de been gehouden worden via een aantal bailouts. Nu zijn die bailouts door het ESM aan bepaalde voorwaarden verbonden. Allereerst zijn het leningen met een beperkte looptijd, ze dienen uitsluitend om liquiditeitsproblemen van lidstaten op te lossen, zodat hun solvabiliteit niet in gevaar komt. Lidstaten die niet solvabel zijn komen niet in aanmerking. Dat is zichtbaar bij andere lidstaten die ook bailouts kregen, zij het geringere dan die van Griekenland. Portugal en Ierland, twee andere bailout-lidstaten hebben inderdaad hun bailouts kunnen terugbetalen, zij kunnen nu weer zelfstandig op de kapitaalmarkt lenen. Voor Griekenland is de terugbetaling, met daarbij een verlaging van de te betalen rente, tot dertig jaar verlengd. Een periode die waarschijnlijk tot vijftig jaar zal worden uitgebreid. Wie noemt dat nog liquiditeitssteun?
    De Troika dwingt hervormingen af op sociaal en administratief gebied die móeten worden doorgevoerd
    Een andere voorwaarde voor de hulp is het onder curatele komen van de Troika, bestaande uit financiële en economische experts van de EU, Eurozone en IMF, dat ook in de bailouts participeert. Deze Troika dwingt hervormingen af op sociaal en administratief gebied die moeten worden doorgevoerd. Brussel neemt het financiële beheer grotendeels over. Begrotingsdisclipline speelt daarbij een belangrijke rol: de beruchte drie procent Om aan de norm te voldoen worden de lasten voor bedrijven en burgers verhoogd. De  lonen worden verlaagd om de concurrentiepositie op de exportmarkt te verbeteren. Door die loonsverlaging loopt de binnenlandse koopkracht terug tot schade van de binnenlandse economie. Wat men theoretisch aan export wint, verliest men met zekerheid op de binnenlandse markt. De huidige deflatie in het zuiden is een van gevolgen ervan. Van inflatie tot deflatie, de ondergang van de koopkracht van de Grieken:

    Bron: The Guardian Bron: The Guardian

    Als we de financiële en economische toestand van Griekenland bekijken, zien we dat het BBP in 2013 182 miljard euro was, 25 procent lager dan voor de crisis (althans volgens de toen officiële cijfers); de schuld bedroeg in 2013 € 348,703 miljard, 175 procent van het BBP. Leggen wij daarnaast de gegevens van het World Debt Program die meer up-to-date zijn, dan zien we een BBP van 182 miljard, maar een schuld van 391,578 miljard euro, 214 procent van het BBP. Een flink verschil tussen de twee bronnen dus. Het begrotingstekort bedroeg in 2013 12,7 procent. Brussel volgde echter een andere berekeningsmethode (zie afbeelding hieronder) en kwam op een primair overschot van 4,5 procent, vóór rentebetaling. Ook nu is dus de situatie ondoorzichtig. De wijze waarop Brussel het Griekse begrotingstekort 2013 berekende en de calculatie zonder 'aftrekposten':

    Bron: EC, Eurostat Bron: EC, Eurostat

    Na een daling van 25 procent nu een kleine groei:

    Bron: Tradingeconomics.com Bron: Tradingeconomics.com

    Het is goed werkbaar om modelmatig een ontwikkelingsplan voor de economie te ontwerpen. Als alle parameters kloppen is de uitkomst mathematisch juist. Wat de modellen echter niet in aanmerking kunnen nemen is de menselijke factor. Economie is geen mathematisch gestuurd proces, maar een uitvloeisel van menselijk handelen. In de modellen kan men de mens als parameter opnemen en calculeerbare gevolgen voor de mens benaderen, maar dat geldt niet voor de emotionele kant van het verhaal. Dat is duidelijk het geval bij het verlagen van lonen om de arbeids- en productiekosten te verminderen en zo de concurrentiepositie op de exportmarkt te vergroten. Het gevolg is verminderde koopkracht, krimpen van de binnenlandse economie en verarming van de bevolking; vooral dat deel van de bevolking dat door loon- en pensioensverlagingen wordt getroffen. De rest blijft buiten schot.

    Kantelpunt

    In Griekenland waar belastingontduiking normaal blijkt, komt dat dubbel hard aan. Als mede daardoor meer dan 25 procent van de beroepsbevolking werkloos is, zonder zicht op verbetering, maar, integendeel, op nog meer bezuinigingen, - lees: nog meer koopkrachtverlies, dan kan het model wel een verbetering tonen in de economie, maar niet in de levensomstandigheden van de gewone man die door de maatregelen het hardst getroffen wordt. Er komt een punt waarop de veerkracht breekt. De koopkracht op basis van het gemiddelde loon en het prijsniveau in verschillende landen. Griekenland komt er bekaaid af. Werklozen hebben helemaal geen gemiddeld loon!

    Bron: bp.blogspot.com Bron: bp.blogspot.com

    Dat dit kantelpunt in Griekenland nu bereikt is, blijkt uit de presidentsverkiezing, een ceremoniële functie. Onder de huidige omstandigheden toont deze ceremonie wat er leeft in het land. Doordat na drie verkiezingsronden onvoldoende stemmen werden geteld, moeten nu begin volgende jaar versneld parlementsverkiezingen worden gehouden. Een daad van verzet van het parlement. Oppositiepartij Syriza, die volgens de peilingen een zeer grote kans maakt aan de macht te komen, is tegen de bezuinigingen, hun opgelegd door 'het buitenland', zoals zij de eurozone zien. Tsipras, Syriza's charismatische leider, wil allereerst de humanitaire crisis in zijn land oplossen met gratis stroom en levensmiddelenpakketten voor de armen en 300.000 nieuwe banen. Kosten volgens Syriza: 13,5 miljard euro. Te financieren door betere belastinginning en hogere belastingen voor de rijken. Ook de nog niet gebruikte middelen uit het ESM en andere EUfondsen moeten daarvoor gebruikt worden.

    Eurozone als Procrustes

    Dan hoeven er geen nieuwe schulden te worden gemaakt. Alle sinds 2010 gemaakte wetten worden herroepen. Het allergrootste - en voor de eurozone pijnlijkste - punt is echter een kwijtschelding van een groot deel van de Griekse schulden. Tsipras gaat ervan uit dat dat haalbaar is, omdat de eurozone Griekenland koste wat het kost binnen de zone zal willen houden. Analisten denken dat het plan onuitvoerbaar is. Meer belasting innen is immers nog nooit gelukt in Griekenland. Maar analisten bepalen niet wat er echt gebeurt. Eigenlijk is dat ook de kern van de zaak niet. De kern is dat door de Brusselse politiek de levensomstandigheden van de gewone burgers zijn opgeofferd aan fiscale stabiliteit, monetair evenwicht van staat en banken, de middelen die de eurozone inzet om het doel te bereiken: eenvormigheid. Zoals in de Griekse mythologie, waar de waard Procrustes één bed had waarin iedere gast moest passen; te korte gasten werden opgerekt, van te lange gasten de benen ingekort. Zo pasten alle gasten in dat ene bed. Helaas, ze stonden nooit meer op. ------------------- François Goedhart is ‘pensionado in ballingschap’ (la douce France) en voormalig docent fonetiek aan de Schotse University of St Andrews Linguistics Department. In zijn (schaarse) vrije tijd is hij een liefhebber van zeezeilen en (ijs-)hockey. Zijn motto: ‘niets en niemand zomaar geloven, maar altijd zelf willen uitzoeken’. europeseunie.blogspot.fr

    Deel dit artikel, je vrienden lezen het dan gratis

    Over de auteur

    Gastauteur

    Gevolgd door 296 leden

    FTM.nl biedt opiniemakers de gelegenheid om – op uitnodiging – een bijdrage aan maatschappelijke discussies te leveren.

    Volg Gastauteur
    Verbeteringen of aanvullingen?   Stuur een tip
    Annuleren