© Flickr / Franklin Heijnen

Durfkapitaal, dat is wat nodig is

Dit jaar hebben verschillende omgevallen winkelketens de nodige aandacht getrokken. In winkelstraten en winkelcentra grijnzen je echter ook steeds vaker lege etalages tegemoet van zelfstandige winkeliers die het loodje hebben gelegd. Belangenorganisatie INRETAIL riep financiers op om zulke winkeliers ruimhartiger krediet te verschaffen, maar voor welke kleine zelfstandige is extra krediet nog een haalbare oplossing?

Naar aanleiding van het V&D-debacle voorspelde ik hier op FTM bijna een jaar geleden voor 2016 een guur ondernemersklimaat in de detailhandel en veel aanwas voor Bijzonder Beheer. Gezien het totaalaantal faillissementen lijkt mijn voorspelling tot nu toe niet uit te komen; banken zijn zelfs al druk in de weer om hun afdelingen Bijzonder Beheer te verkleinen. In de retail zie ik echter alsnog een flinke golf aan nieuwe individuele probleemgevallen opdoemen.

Krediet heeft in het mkb, en vooral in de zwaar getroffen detailhandel, steeds meer het karakter van risicokapitaal. Dáárvoor hoef je bij banken in elk geval niet aan te kloppen. Inretail verwijst winkeliers daarom ook nadrukkelijk naar alternatieve mogelijkheden zoals crowdfunding om aan geld te komen. Als consument/investeerder voelt het sympathiek om zelf wat extra rendement te maken en onderwijl met behulp van jouw durfkapitaal bijdrage dat ene leuke winkeltje mogelijk te maken of in stand te houden. 

Er is gewoon geen ruimte meer om tegenvallers te weerstaan

Durfkapitaal, dat is precies wat nodig is. Banken en financiers wegen in hun professionele risicoanalyses als een van de voornaamste afwijzingsgronden de solvabiliteit — het eigen (buffer) vermogen — van ondernemers mee. En juist op dat buffervermogen is door zelfstandige winkeliers de laatste jaren zover ingeteerd, dat het voor bancair krediet ontoereikend geworden is. Er is gewoon geen ruimte meer om tegenvallers te weerstaan.

Nieuwe wegen

De retail leunt van oudsher zwaar op relatief goedkope bankfinanciering. Maar nu dat loket gesloten is zoekt men nieuwe wegen. Alternatieve financiering is nodig om het hoofd boven water te houden en/of om alsnog noodzakelijke investeringen te kunnen doen die toekomstige continuïteit zeker moet stellen. Die alternatieven zijn soms ietsje minder kritisch — maar wel duurder — dan banken en leggen een relatief zware druk op de toch al niet riante vrije kasstroom. De gedroomde oplossing kan dan vlot in een gevalletje ‘van de regen in de drup’ veranderen.

Kleine zelfstandigen blijven vaak tot hun laatste snik doorgaan omdat voor hen een acceptabel sociaal vangnet ontbreekt

Maar zelfstandige winkeliers met een kastekort redeneren anders dan de grote winkelketens. Daar wordt door in loondienst werkende managers keihard op financiële ratio’s gestuurd. Kleine zelfstandigen blijven daarentegen vaak tot hun laatste snik doorgaan omdat er domweg geen alternatief is. Regelmatig ontvangt het personeel meer aan salaris dan de ondernemers na een heel jaar buffelen en risico nemen onderaan de streep zelf overhouden. Toch gaan zij stug door, soms tegen beter weten in, omdat voor hen een acceptabel sociaal vangnet ontbreekt. Mag zo’n ondernemer — die misschien wel een goed plan heeft, maar met een slechte financiële uitgangspositie en onzekere vooruitzichten kampt en alle zekerheden in handen van de bank heeft gestald — dan wel ongedekt krediet bij alternatieve financiers aantrekken?

Ik weet in elk geval zeker dat men er in crowdfunding-land niet op zit te wachten om op die manier reputatieschade op te lopen. Het percentage kredietafwijzingen is niet alleen bij banken hoog; de beoordelaars bij crowdfunding kijken minstens zo streng. Ondanks hun eigen groeiambities wordt daar meer dan 80% van alle kredietaanvragen afgewezen.

De kleine zelfstandige die eigenlijk zou moeten investeren maar met huid en haar vastzit aan een onwillige bank, staat voor het blok wanneer hij ook bij crowdfunding bot vangt. Op de korte termijn zal het van de resultaten van dit laatste kwartaal met de feestdagen afhangen of, en zo ja hoe lang, hij het nog kan uitzingen. Voor de winkelier die nu nog niet in beeld is bij Bijzonder Beheer, kan dat dan in 2017 alsnog gebeuren. Iets voor hem — en al zijn stakeholders — om maar alvast rekening mee te houden.

Michiel Werkman
Michiel Werkman
Michiel is voormalig zakelijk bankier en een van de initiatiefnemers van FinTech-startup CompanyWatch.
Gevolgd door 120 leden