© Creative Commons / by Tamorlan

De betovering van Heineken is verbroken

    Voor ASN Bank volstaan de zalvende woorden van Heineken over de wanpraktijken in Afrika niet langer. De bank gooide het brouwbedrijf uit het duurzame beleggingsfonds. Een belangrijke kentering, vindt Olivier van Beemen, die voor FTM een serie verhalen over Heineken schrijft.

    Driemaal is scheepsrecht. ASN Bank lanceerde na de onthullingen over seksueel misbruik van promotiemeisjes in mijn boek Bier voor Afrika voor de derde keer een onderzoek naar het verantwoord ondernemerschap bij de Afrikaanse operaties van Heineken.

    Waar de bierbrouwer voorheen nog wegkwam met belastingontwijking en de benoeming van een hoge rechter in de raad van bestuur van een lokale dochteronderneming, schoten de wantoestanden rondom de promotiemeisjes de bank toch echt in het verkeerde keelgat. Dat de brouwer al vijftien jaar bekend is met de problematiek en dat hoofdverantwoordelijke Jean-François van Boxmeer zelf een relatie blijkt te hebben gehad met een promotiemeisje, zoals ik hier onthulde, zal de beslissing ongetwijfeld eenvoudiger hebben gemaakt. Op de jaarlijkse aandeelhoudersvergadering ging de topman noodgedwongen diep door het stof.

    Nu belegt ASN dus niet langer in Heineken – 18 miljoen aan aandelen zijn inmiddels in alle stilte van de hand gedaan. Voor Heineken – met een beurswaarde van zo’n 50 miljard euro – is dat financieel natuurlijk niet meer dan een speldenprik.

    Toch moet het belang van deze beslissing in mijn ogen niet worden onderschat. Jarenlang slaagde Heineken erin onthullingen van wanpraktijken te pareren met de aankondiging van maatregelen, die vervolgens vaak halfslachtig of niet werden uitgevoerd. Nu worden de zalvende woorden – ‘we zijn er druk mee bezig’ – dus niet langer voor zoete koek geslikt. Triodos, de andere bank die zich laat voorstaan op duurzaamheid, is eveneens bezig met een herbeoordeling van Heineken en zal mogelijk ook afhaken.

    De verontwaardiging heeft ook de Tweede Kamer bereikt, waar de SP geen goed woord over had voor een Nederlandse topman die in Nigeria betrokken raakte in een grootschalig corruptieschandaal en werd weggepromoveerd naar Singapore, terwijl jonge Afrikaanse vrouwen op de werkvloer slachtoffer zijn van grensoverschrijdend gedrag, ook van expats.

    Velen lieten zich betoveren door de uitstekende reputatie en het glamoureuze imago van Heineken

    Minister Sigrid Kaag (Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking) belde met Van Boxmeer om verhaal te halen, nadat vrijwel de voltallige Tweede Kamer een motie had aangenomen van Bente Becker (VVD). Zij wil dat de regering subsidies kan terugvorderen van Heineken als het bedrijf opnieuw in de fout gaat, net zoals ze dat eist van hulporganisaties, na het seksschandaal bij Oxfam.

    Buiten Nederland zegde The Global Fund, een van de grootste donororganisaties ter wereld die aids, tbc en malaria bestrijdt met financiële ondersteuning van The Bill & Melinda Gates Foundation, het vertrouwen op in Heineken. Een partnerschap, eerder dit jaar aangekondigd op het World Economic Forum in Davos, werd opgeschort.

    Als prelude op de reeks onthullingen op Follow the Money schreef ik een artikel over de ‘Magie van Heineken’: belanghebbenden laten zich betoveren door de uitstekende reputatie en het glamoureuze imago van Heineken. Die levert de multinational zoveel goodwill op dat ernstige misstanden zonder consequenties blijven. ‘Als iemand in een boek over Shell precies hetzelfde liet zien, zou iedereen in alle staten zijn,’ zei oud-manager Katinka van Cranenburgh, tot voor kort werkzaam op het hoofdkantoor van Heineken.

    Nog steeds is de publieke ophef over misstanden bij Shell vele malen groter dan bij onze geliefde bierbrouwer in het verre Afrika. En toch lijkt de magie van Heineken nu langzaam ten einde te komen. De betovering is verbroken.

    Deel dit artikel, je vrienden lezen het dan gratis

    Over de auteur

    Olivier van Beemen

    Gevolgd door 170 leden

    Olivier van Beemen was correspondent in Frankrijk en deed de afgelopen jaren onderzoek naar Heineken in Afrika.

    Volg Olivier van Beemen
    Verbeteringen of aanvullingen?   Stuur een tip
    Annuleren