Geen Decamerone voor Sierra Leone

2 Connecties
6 Bijdragen

Pieter Lakeman verbaast zich over de vermenging van ebolapatiënten met de gezonde bevolking in Liberia en Sierra Leone. Dat deden ze in de middeleeuwen toch slimmer.

Tijdens een van de eerste pestepidemieën in Europa, omstreeks 1349, begon de Italiaanse dichter en geleerde Giovanni Boccaccio zijn beroemde raamvertelling Decamerone te schrijven. Een literair meesterwerk dat spotte met de heersende moraal en mede bekend werd door de vele seksueel getinte verhalen. De kern was echter dat een aantal mannen en vrouwen in dat jaar voor de pest uit Florence naar een buitenplaats was gevlucht waar men geïsoleerd kon leven en geen contact kon hebben met pestpatiënten. Tijdens de grote pestepidemieën in West-Europa overleed gemiddeld zo’n 60 procent van de besmette personen, in totaal enkele tientallen miljoenen patiënten. Is dat bij de huidige ebola-epidemie in West Afrika ook mogelijk? Bekijk de cijfers. In mei en juni van dit jaar overleden er gemiddeld drie ebolapatiënten per dag; in juli gemiddeld tien per dag; in augustus gemiddeld 27 per dag. Van 1 tot en met 3 september waren dit er gemiddeld 100 per dag en op 4 september 197 per dag. Een exponentiële versnelling van de mortaliteit. Wanneer deze exponentiële groei niet verder versnelt, zullen er eind oktober zo’n 40.000 ebolapatienten zijn overleden en aan het einde van dit jaar 150.000. Dat is aanzienlijk meer dan de officiële schattingen. Aan ebola overlijdt (afhankelijk van de variant waaraan men is blootgesteld) 25 procent tot 90 procent van de patiënten, ruwweg hetzelfde percentage als bij de grote Europese pestepidemieën.

Ondoordachte regeringsmaatregel

Tot nu toe wordt aangenomen dat het ebolavirus voornamelijk via lichaamsvocht (ook transpiratie) van de ene op de andere mens wordt overgedragen en niet veel besmettelijker is dan de vroegere pest. Dat relatieve voordeel is onlangs door twee belangrijke sociaal-medische experimenten in Liberia en Sierra Leone verminderd. In vroegere eeuwen was het in Europa gebruikelijk dat lepralijders wegens hun besmettelijkheid uit de gemeenschap werden verwijderd en in speciale kampen werden gehuisvest. Door die strategie werd het totaal aantal besmette personen beperkt. Voor de bevolking als geheel pakte deze isolatiestrategie goed uit.
In Monrovia zijn de besmettelijke ebolapatiënten niet geïsoleerd,  maar juist gedwongen zich met de gezonde bevolking te vermengen
In Monrovia, de hoofdstad van Liberia, heeft de regering dit eind augustus anders aangepakt. Daar zijn eind augustus de besmettelijke ebolapatiënten niet geïsoleerd,  maar juist integendeel gedwongen zich met de gezonde bevolking te vermengen. Een stadswijk met 50.000 inwoners werd door leger en politie afgegrendeld. Niemand mocht de wijk in of uit, ook ebolapatiënten niet. Na drie dagen is de maatregel ingetrokken maar men kan veilig aannemen dat veel mensen in deze drie dagen als gevolg van de ondoordachte regeringsmaatregel de dodelijke ziekte hebben opgelopen. Dat zal ongetwijfeld een extra versnelling in het dodental tot gevolg hebben boven op de reeds gesignaleerde exponentiële groei. De incubatietijd voor het ebolavirus varieert van enkele dagen tot enkele weken en de ziekte zelf duurt enkele dagen. Begin oktober zullen de eerste resultaten van het sociaal medische experiment in Monrovia dus bekend zijn. Ik neem aan dat de exponentiële groei dan versneld zal blijken. Ondertussen is door de regering van Sierra Leone een alternatief sociaal medisch experiment ontwikkeld. Daarbij gaat het niet om een dichtbevolkte stad maar om rurale, dunner bevolkte gebieden. In die gebieden krijgen alle inwoners vier dagen huisarrest. Het gehele land wordt op slot gegooid waarvoor ruim 20.000 veiligheidsmedewerkers zijn gerekruteerd. In het gehele gebied sporen hulpverleners patiënten op die de eerste symptomen van de ziekte hebben. Daarop vooruitlopend worden dorpen met relatief veel patiënten (die kennelijk nu al bekend zijn!) nu al door duizenden militairen van de rest van het land geïsoleerd. In die dorpen worden dus ook zeer besmettelijke en zeer gezonde mensen verplicht gemengd.

Huisarrest

Het huisarrest gaat pas op 18 september in. Door de maatregel twee weken tevoren aan te kondigen zal in de dagen voor 18 september een aanmerkelijke verhoging van het onderling verkeer plaatsvinden. Mensen die zich realiseren dat zij in 'verdachte' dorpen leven, dus definitief de toegang tot een ziekenhuis zal zijn ontzegd, zullen proberen zich naar andere dorpen begeven, ook indien ze zelf de ziekte al hebben. In hun nieuwe omgeving zullen zij nog meer andere mensen besmetten. Het aantal besmettingen zal aanzienlijk hoger liggen dan wanneer de maatregel direct zou zijn ingegaan. Volgens artsen bestaat ook de vrees dat patiënten zich bij het huisbezoek verborgen zullen houden zodat die ook na het huisbezoek zullen doorgaan hun ziekte te verspreiden. Zij wijzen er op dat door het verplichte huisarrest het vertrouwen van patiënten in overheid en medische stand aangetast wordt. Volgens officiële instanties zijn familieleden van patiënten en (artsen en verpleegkundigen die hen behandelen) het meest vatbaar voor het ebolavirus. Hoewel de maatregel van Sierra Leone op het eerste gezicht dus iets minder desastreus lijkt te zijn dan het beleid van Liberia komt het in feite vrijwel op hetzelfde neer: het actief vermengen van besmettelijke ebolapatiënten met gezonde mensen. Dus geen Decamerone voor Sierra Leone.