De Europese bankenunie: even wennen aan de transparantie

De Europese bankenunie is bijna een feit en de macht verschuift daarmee voor een belangrijk deel naar Frankfurt. FTM ging na wie het toezicht gaan uitoefenen en trof de nodige ervaring bij commerciële banken aan. En ECB-woordvoerder Rolf Benders.

‘Een belangrijke mijlpaal op weg naar een Europese bankenunie’, zo noemt de Europese Centrale Bank (ECB) de oprichting van het Gemeenschappelijke Toezichtsmechanisme (GTM). Het nationaal toezicht op financiële instellingen zal er gedeeltelijk mee worden vervangen. De ECB verstrekt op dit moment echter nauwelijks informatie over de verantwoordelijkheden van haar toezichthouders. Dat is ‘niet nodig om te weten’, zegt woordvoerder Rolf Benders van de ECB in een afgemeten reactie.

Nieuw personeel

Het GTM (Engels: Single Supervisory Mechanism (SSM)) gaat op dinsdag 4 november van start. De ECB zal hiermee vanuit haar zetel in Frankfurt toezicht houden op 128 Europese banken. Zeven daarvan zijn Nederlands. De Europese toezichthouder neemt daarmee diverse taken over van de nationale waakhonden. Het waarborgen van de financiele stabiliteit in de Eurozone is nu nog de kerntaak van iedere centrale bank. Vanaf de eerste dinsdag in november neemt de ECB daarvoor de eindverantwoordelijkheid over. Evenals het verlenen van vergunningen of het intrekken ervan. Nieuwe grote belastinggeld-injecties in noodlijdende banken moeten op deze manier worden voorkomen. De ECB heeft voor veel van deze taken nieuw personeel aangetrokken.
Alle divisiehoofden zijn afkomstig van nationale banken
  Op de website van de ECB is sinds 1 oktober de werkwijze te vinden van het GTM. Ook werd een lijst met namen en functies gepubliceerd. Hier valt te lezen dat de aangetrokken toezichthouders zijn verdeeld in vijftien zogeheten Significant Bank Supervision Divisions, genummerd met Romeinse cijfers van I tot XV. Deze divisies blijken - uit eigen onderzoek - niet te staan voor afzonderlijke landen maar voor clusters van banken in diverse landen. De totale lijst met financiële instanties waarvoor de ECB verantwoordelijk is, bevat 128 bedrijven. Iedere divisie heeft één Head of Division en meerdere Heads of Section. Alle divisiehoofden zijn afkomstig van nationale banken, zo blijkt uit hun Linkedin pagina's. Verder is er weinig tot niets over de CV’s van deze nieuwe toezichthoudende functionarissen te vinden. Ook wanneer FTM ernaar vraagt, wordt er geen nadere informatie verschaft. Bij nadere inspectie blijkt dat vijf van de vijftien divisiehoofden een achtergrond hebben bij een commerciële bank. Daaronder onze eigen Pien van Erp Taalman Kip die 20 jaar lang in verschillende functies actief was bij de in 2008 genationaliseerde ABN Amro. Hieronder de overige namen.   I. Damiano Guadalupi II. Stephen Woulfe (11 jaar Bank of Ireland) III. Anne Lécuyer IV. Jan Hendrik Schmidt V. Pien van Erp Taalman Kip (20 jaar ABN AMRO) VI. Victor Guerrero Gutierrez VII. Perrine Kaltwasser VIII. Muriel Tiesset IX. Thomas Gstädtner (9 jaar Deutsche Bank) X. Isabel von Köppen-Mertes XI. Antti Olkinuora (was 12 jaar als vermogensbeheerder actief o.a. bij Glitnir) XII. Florian Weidenholzer XIII. Germar Knöchlein (Zat 13 jaar bij verschillende Landesbanken w.o. LBBW) XIV. Marc Trausch XV. Jose Vicente Martinez Lisalde Heads of Significant Bank Supervision Divions van het GTM (ECB 2014).  

'Of course they know'

Een bescheiden zoektocht naar meer achtergrondinformatie over de divisiehoofden levert weinig tot niets op. Daarover bij de ECB aankloppen blijkt dus geen zin te hebben. Ook met de vraag naar de betekenis van de 'Romeinse' divisies krijgt FTM nul op het rekest. Na herhaaldelijk verzoek blijft de reactie van de ECB: ‘We do not publish the complete list you are asking for.’ Een eenvoudige uitleg waarom dat niet gebeurt, wordt daar niet aan toegevoegd. De ECB is ook niet verplicht dat te doen voordat naar haar oordeel alle 'zorgvuldigheid' in acht genomen is, maar daarover weet woordvoerder Benders niets over zijn lippen te krijgen. Navraag bij onze eigen toezichthouder DNB leert ons dat die informatie op het Amsterdamse Frederiksplein in elk geval geen geheim is: ‘Wij zijn op de hoogte, maar moeten wachten tot de ECB eerst publiceert.’ Ook wordt duidelijk dat de zogenoemde Significant Banks intussen al wel op de hoogte zijn gebracht in welke divisie ze vallen en ook. Hiermee kan worden geconstateerd dat zij wel weten met welk divisiehoofd ze te maken zullen krijgen. 'Off course they know', laat de ECB woordvoerder Benders grinnikend weten. Geconfronteerd met de bancaire achtergronden van vijf van de vijftien toezichthouders, blijft het echter stil aan de andere kant van de lijn. Ondanks niet al te grote welwillendheid van de ECB om over haar aanstaande toezichthouders en divisies informatie te geven, presenteerde de Europese Unie vorig jaar regelgeving over de openheid die ECB moet betrachten in haar werkwijze: ‘As established by the Treaties, the ECB is an institution of the Union as a whole. It should be bound in its decision-making procedures by Union rules and general principles on due process and transparency.’ Openheid en transparantie zijn volgens het Europees Parlement zelfs: ‘A condition for the democratic legitimacy of the rule of the Union.’ GTM-voorzitter Daniele Nouy kondigde het onlangs al aan: 'Niet eerder was er zo'n sterk en onafhankelijk instrument voor Europees toezicht op financiële instellingen.' Voor FTM is het nog even wennen aan deze enorme mate van openheid en transparantie.