De Europese Rekenkamer is een tijger zonder tanden

    PvdA-lijsttrekker voor het Europees Parlement Paul Tang wil dat de Europese Rekenkamer meer macht krijgt. Het gepruts rond de Europese begroting is ronduit 'genant'. Het instituut moet zijn tanden in nationale overheden kunnen zetten.

    Voor de negentiende keer op rij sprak de Europese Rekenkamer vorig jaar een negatief oordeel uit over de Europese bestedingen, maar de ministers van financiën van de Europese Unie hebben daar geen boodschap aan. Zij gaven afgelopen dinsdag wél goedkeuring aan de Europese begroting van 2012, ondanks aangekondigde tegenstemmen van Nederland, Groot-Brittannië en Zweden. De Europese Rekenkamer controleert jaarlijks de financiën van de Europese Unie en kijkt daarbij of de EU-uitgaven volgens de regels zijn besteed. Of dit instituut vervolgens een goedkeurende of afkeurende verklaring over deze uitgaven afgeeft, hangt af van het aantal fouten dat bij de controles wordt aangetroffen. Als de controleurs van de Europese Rekenkamer fouten vinden die meer dan 2 procent van het totale gecontroleerde bedrag vormen, dan geven zij een afkeurende verklaring af. Blijven de fouten onder deze grens, dan wordt er een goedkeurende verklaring afgegeven. Dit is alleen nog nooit voorgekomen.

    Genant

    Paul Tang, lijsttrekker van de PvdA voor de Europese verkiezingen, noemt dit ‘op z’n zachtst gezegd genant’ en vergelijkt de Europese Rekenkamer met een ‘tandeloze tijger’. ‘Lidstaten kunnen de rapporten gewoon naast zich neerleggen als ze dat willen, en dat zou niet moeten kunnen.’ Paul Tang wil daarom dat er meer druk wordt uitgeoefend op de lidstaten om verantwoording af te leggen over de wijze waarop de EU-middelen die zij ontvangen worden uitgegeven. ‘Alleen dan wordt het mogelijk om de problemen structureel op te lossen,’ aldus Tang. Vooralsnog geven alleen Nederland, Denemarken een Zweden een dergelijke 'lidstaatverklaring' af, maar tot verbetering heeft dit nog niet geleid. De afgelopen jaren nam het aantal fouten bij de besteding van Europese gelden namelijk toe. Ging het in 2010 nog mis bij 3,7 procent van de betalingen, in 2012 steeg dit aantal tot 4,8 procent. In dat jaar nam de Europese Rekenkamer ruim 138 miljard euro aan Europese middelen onder de loep en kwam tot de conclusie dat er ruim 6,5 miljard euro van de EU-begroting niet juist was uitgegeven. Het ging toen op allerlei manieren mis. In Oostenrijk, Spanje en Portugal troffen de controleurs bijvoorbeeld bossen en stenen aan op plekken waar door de EU gesubsidieerde weidegronden moesten liggen. Maar ook in Frankrijk werden er onregelmatigheden aangetroffen. Daar werd de aanleg van een hogesnelheidslijn onderhands gegund aan een bedrijf, terwijl het project eigenlijk openbaar had moeten worden aanbesteed. Is Nederland dan het beste jongetje van de klas nu het tegen de EU-begroting stemt? Als we het EU-trendrapport van de Algemene Rekenkamer moeten geloven, dan zeker niet. Want hoewel EU gefinancierde projecten ‘op zich doen wat ze beloven te doen’, valt er over de effectiviteit van de projecten weinig te zeggen. Zo krijgt niet het meest kansrijke project, maar het eerst binnengekomen project subsidie toegewezen en heeft de Nederlandse overheid geen instrumenten in handen om de stekker uit het project te trekken als de beoogde doelstellingen niet worden gehaald.

    Bikkelhard rapport

    Het Europees Parlement publiceerde afgelopen najaar dan ook een bikkelhard rapport. Het kwam tot de onvermijdelijke conclusie dat ondanks de jarenlange onregelmatigheden in de Europese bestedingen er weinig tot niets was veranderd. Paul Tang houdt echter goede hoop. ‘Door tegen de EU-begroting te stemmen geeft Nederland een duidelijk signaal af het niet eens te zijn met de verantwoording van de uitgaven daarvan. Daarnaast krijgt Nederland steeds meer bondgenoten nu ook Groot-Brittannië en Zweden een tegenstem hebben uitgebracht. Ik verwacht dat in de toekomst meer landen zich kritisch zullen uitlaten nu iedereen de tering naar de nering moet zetten.’ Ook ziet Tang een belangrijke rol weggelegd voor Alex Brenninkmeijer, die 1 januari 2014 lid werd van de Europese Rekenkamer. ‘Als zijn inzet net zo hoog is als toen hij Nationale Ombudsman was, dan kunnen we het komende jaar misschien eindelijk een goedkeurende verklaring van de Europese Rekenkamer tegemoet zien.’
    Over de auteur

    Anne de Blok

    Anne de Blok (1990) is overtuigd dat diepgravende onderzoeksjournalistiek het verschil kan maken. Behept met een gezonde dosi...

    Lees meer

    Volg deze auteur

    Dit artikel krijg je cadeau van Follow the Money.

    Diepgravende onderzoeksjournalistiek kost tijd en geld. Steun ons en

    word lid