De Grieken zeggen 'NEE!' Wat nu?

9 Connecties
327 Reacties

Een ruime meerderheid (61,3 procent) van de Grieken heeft 'nee' gezegd tegen de harde bezuinigingsvoorstellen van de trojka. Een onverwacht grote meerderheid in wat een nek-aan-nek race heette te zijn. Om de onderhandelingen met de crediteuren te vergemakkelijken is de flamboyante minister van Financiën Yanis Varoufakis teruggetreden. Hij wordt opgevolgd door een hardliner: Euclid Tsakalotos.

Het beloofde een nek-aan-nek race te worden, dat referendum over de vraag of het laatste voorstel van de trojka al dan niet zou moeten worden geaccepteerd. Het werd een onverwacht en overdonderend 'nee': drie op de vijf Grieken stemden tegen. Klaarblijkelijk woog de onzekerheid over wat er na zo'n 'nee' gaat gebeuren niet op tegen de afkeer van de strenge bezuinigingen die het land al meer dan vijf jaar teisteren.

In of uit de euro?

Volgens de vertegenwoordigers van de Europese instituten - Juncker, Schulz, Dijsselbloem en vele anderen - ging het referendum echter niet over de voorstellen van de trojka, maar over een keus voor of tegen de euro. De Griekse regering heeft dat, bij monde van premier Tsipras en zijn minister van Financiën Varoufakis, steeds ontkend; zij wilden juist lid blijven van de muntunie en Griekenland binnen de Europese Unie houden. Ook de meerderheid van de Griekse bevolking zou daar voor zijn, zo bleek uit diverse peilingen. Het wordt dus interessant om te zien hoe de zaken zich nu ontwikkelen. De inzet van de Griekse regering is altijd geweest om een schuldvermindering te krijgen. Bezuinigingen en hervormingen doorvoeren heeft geen zin als niet ook de schulden drastisch worden afgeboekt, zo luidde hun standpunt. Daarbij bijgevallen door talloze economen en - sinds vorige week - door een uitgelekt rapport van het Internationale Monetaire Fonds (IMF). De timing van dat rapport, vlak voor het referendum, was opvallend, maar het heeft ongetwijfeld bijgedragen aan de weerstand tegen de trojka-voorstellen, temeer daar bekend werd dat de eurozonelanden de publicatie van het rapport hadden willen tegenhouden.

Scenario's

Er zijn nu verschillende scenario's mogelijk. Eén daarvan is dat de Grieken en de Europese instituten weer met elkaar om de tafel gaan zitten. Vanochtend werd bekend dat Varoufakis aftreedt als minister van Financiën. Hij motiveerde zijn stap door er op te wijzen dat hij het onderhandelingsproces met de Europese partners niet wilde bemoeilijken. Zoals bekend ligt Varoufakis niet goed bij zijn collega's door diens optreden en uitspraken. Zo noemde hij de wijze waarop trojka-lid ECB de geldkraan had dichtgedraaid voor de Griekse banken 'financieel terrorisme'. Met dergelijke uitspraken maak je geen vrienden. Varoufakis zal worden opgevolgd door de in Rotterdam geboren Euclid Tsakalotos (1960), die bekend staat als een hardliner.
De inzet van het Griekse onderhandelingsteam is duidelijk: schuldreductie
De inzet van het Griekse onderhandelingsteam is duidelijk: schuldreductie. Minstens dertig procent kwijtschelding en ruime looptijdverlenging voor de rest, conform het advies van het IMF. Heikel punt is wat de ECB gaat doen. Besluit de Europese Centrale Bank tot het handhaven c.q. verruimen van liquiditeitssteun of niet? En heeft zij daartoe nog wel het mandaat? Immers, steun kan alleen gegeven worden aan voldoende solvabele banken. Maar als de Griekse staatsobligaties die als onderpand moeten dienen voor de steun onvoldoende waard zijn, mag de ECB - volgens de verdragen - geen steun geven. In dat geval zullen de Griekse banken langer dicht blijven en zal de Griekse centrale bank gedwongen zijn om IOU's (I Owe You) uit te geven, die later eventueel omgezet kunnen worden in een nieuwe nationale munt. Op die wijze kan de Griekse staat aan haar lopende verplichtingen blijven voldoen, zoals het uitbetalen van ambtenarensalarissen en pensioenuitkeringen. Later vandaag besluit de ECB over deze cruciale stap.

Oplossing

Of nieuwe onderhandelingen met de instituten tot een wederzijds aanvaardbare oplossing leiden, is de vraag. Gelet op wat er van weerskanten allemaal gezegd is de afgelopen dagen en weken is twijfel daaromtrent gerechtvaardigd. Er is sprake van een gebrek aan wederzijds vertrouwen, hetgeen in de regel toch de basis is van elke zakelijke deal. Eurogroepvoorzitter Dijsselbloem betreurde de uitkomst van het referendum en zijn Finse collega zei vanochtend dat 'de bal nu bij de Grieken lag'. Met andere woorden: kom maar met nieuwe voorstellen. Een andere mogelijkheid is dat de Grieken uit de euro stappen. Dan zal de Griekse regering via haar centrale bank een nieuwe nationale munt moeten invoeren. Dit scenario kent evenwel zoveel complexiteit dat de meeste commentatoren dit niet erg waarschijnlijk achten. Althans niet voor de korte termijn.

Hoofdrol ECB

Waarschijnlijker is dan het 'doormodderscenario', waar columnist Bas Jacobs gisteren ook al op wees.  Dat betekent dat de Grieken wel weer gaan praten met hun crediteuren, zonder dat het duidelijk is of er een deal komt of niet. Cruciaal is ook dan of de ECB het ELA-loket (Emergency Liquidity Assistance) open houdt.  Dan blijven er net genoeg euro’s in het bankensysteem om de economie niet helemaal tot stilstand te laten komen. Uiteindelijk krijg je hiermee een situatie die niet eindeloos kan voortduren en die de toch al broze economie verder zal doen verslechteren, zo menen de meeste economen.
ECB heeft de mogelijkheid om de eerder verstrekte noodsteun terug te vragen
De ECB speelt dus een hoofdrol in het vervolg van het Griekse drama. De bank heeft zelfs de mogelijkheid om de eerder verstrekte noodsteun terug te vragen. Over twee weken - op 20 juli aanstaande - moet Griekenland 3,5 miljard euro aan de ECB terugbetalen. Gebeurt dat niet, dan eindigt daar het Griekse financiële leven. Het besluit van de ECB van vanmiddag is dus cruciaal. Stopt de steun dan trekt de ECB in feite de stekker uit alle Griekse banken en dus ook uit de Griekse overheid. Maar de ECB heeft al eerder aangegeven niet zo’n politieke beslissing te willen nemen omdat een dergelijk besluit een politieke kwestie is. De democratie mag dan gisteren een overwinning hebben geboekt, de financiële toekomst van Griekenland is er niet zekerder door geworden.   Lees meer over Griekenland en de EU in het Griekenland in Europa dossier van Follow The Money

Deel dit artikel, je vrienden lezen het dan gratis

Over de auteur

Jean Wanningen

Gevolgd door 232 leden

Jean Wanningen (Weert, 1957) is een veelkleurige persoonlijkheid. Ging na ‘verkeerde’ studies bij een gerenommeerde investmen...

Volg Jean Wanningen
Verbeteringen of aanvullingen?   Stuur een tip
Annuleren
Dit artikel zit in het dossier

Griekenland in Europa

Gevolgd door 285 leden

Wat moeten wij - Europa, Nederland - toch met Griekenland? Die vraag komt terug met de regelmaat der seizoenen. Dezelfde vrag...

Volg dossier