De grote Bitcoin-vooroordelen-debunksessie

    Is Bitcoin het supergoedkope en niet-kapot-te-maken alternatief voor de euro dat de banken kapot gaat maken? Of hebben alle Bitcoin-believers het mis en is dit gewoon een hype? Geen van beide, vindt Frederieke Hegger. In een voorpublicatie van haar boek 'De Geldrevolutie' bespreekt ze met IBM’er Richard Gendal Brown 'tien vooroordelen over bitcointechnologie die gewoon grote onzin zijn'.

    Richard Gendal Brown heeft een functie waar je even een hap adem bij nodig hebt: Executive Architect for Banking Industry Innovation. In normaal Nederlands: hij zoekt uit wat technologie en trends kunnen betekenen voor de klanten van techgigant IBM. Brown werkt al sinds zijn stage bij Big Blue. Met diploma’s wiskunde en computer science op zak werd hij eerst software engineer. Hij begreep elk ingewikkeld stukje van de technologie die IBM verkocht, maar wat zijn klanten er nu exact mee deden, was voor hem nog een raadsel. De jaren daarna dook hij daarom in de vakgebieden finance, economie en sales. Inmiddels is hij de man die in de toekomst kijkt. Niet alleen voor belangrijke financiële instellingen, ook voor de geïnteresseerde leek op het web. Hij houdt namelijk ook een razend populaire future of finance-blog bij en zo heb ik hem gevonden. De laatste tijd gaat bijna elke blog van Richard over de zin en de onzin van bitcointechnologie. Hij denkt serieus na over de toepassingen: wat kunnen banken en accountancykantoren hier nu mee? Welke processen zouden er makkelijker kunnen verlopen en welke beloftes zijn eigenlijk maar lariekoek? Richard weet nog goed dat hij voor het eerst een artikel las over Bitcoin. Het was een stukje in The Economist. Een nieuw baanbrekend valutasysteem was in opkomst. Hij dook meteen in de details: de whitepaper van Sathoshi, fora, artikelen. Het bleek alles in zich te hebben wat hem interesseerde: wiskunde, computer science, finance, bankieren en economie. Dat was in 2012. Hij liet het daarna weer even rusten. In 2013 zag hij de technologie ineens weer opduiken in de media. Aan de ene kant zag hij duidelijke bitcoinfans die riepen dat dit de wereld zou veranderen en banken kapot zou maken. Aan de andere kant stonden de bitcoinbangmakers: ‘Dit is heel gevaarlijk criminelengeld.’
    bitcoinfans die riepen dat dit de wereld zou veranderen en banken kapot zou maken, stonden tegenover de bitcoin bangmakers
    Richard wist nog exact wat bitcointechnologie inhield en stelde vast: beide analyses kloppen niet. Hier heeft het publiek niets aan en de financiële sector ook niet. Een verklarende blog was geboren. Ik moet zeggen, ik herken me wel in zijn frustratie. Tijd dus voor een Bitcoin-spookverhalen-debunksessie. Speciaal voor de bitcoinfans en bitcoinsceptici: tien vooroordelen over bitcointechnologie die gewoon grote onzin zijn.

    Vooroordeel 1: De bitcoinfans overdrijven. De technologie is helemaal niet innovatief.

    ‘Bitcointechnologie is wel degelijk een technologische doorbraak. De eerste innovatie van Bitcoin is dat het het mogelijk maakt om waarde te verplaatsen op afstand zonder derde (tussen)partijen. Het voorbeeld dat ik vaak gebruik, is dit: als jij en ik in dezelfde kamer zouden zitten en ik jou een twintigeurobriefje geef, dan wordt die waarde overgebracht zonder dat er iemand tussen zit. Maar op dit moment praten wij via Skype. Ik kan nu dus geen waarde naar jou versturen zonder tussenkomst van een bank. Misschien kan ik een briefje in een envelop stoppen en dan versturen. Maar dan moet ik alsnog een derde partij vertrouwen: het postbedrijf. Bitcointechnologie heeft laten zien dat we wel iets van waarde kunnen versturen zonder dat we gebruik hoeven te maken van gecentraliseerde derde partijen. Je moet wel de wiskunde erachter vertrouwen, maar er is geen bedrijf waar je het geld aan meegeeft. Het is een gedistribueerd gedecentraliseerd systeem. Die innovatie kan waarde hebben of niet, maar het is in elk geval nieuw als je het vanuit een technologieperspectief bekijkt.’

    Vooroordeel 2: Bitcointechnologie is een bedreiging voor banken.

    ‘Volgens mij zijn er dus twee onderdelen van Bitcoin innovatief. De eerste hebben we net besproken: waarde verplaatsen zonder derde partij. De tweede is het achterliggende grootboek, dat de eerste innovatie mogelijk maakt. Je kunt geld, aandelen of andere assets verplaatsen zonder tussenpartij. Er zijn inderdaad een heleboel mensen die zeggen: dat gaat de banken kapotmaken! Maar die innovatie hoeft helemaal geen bedreiging te zijn, het kan zelfs handig zijn voor de bank. Waarde verplaatsen zonder centrale partij is namelijk mogelijk omdat iedereen een kopie heeft van de ledger, het grootboek. Als je de bitcoinsoftware downloadt, dan download je ook een overzicht van alle transacties die hiervoor hebben plaatsgevonden.
    Iedereen heeft een kopie van de transactiegeschiedenis
    Iedereen heeft een kopie van de transactiegeschiedenis. En in plaats van een centrale partij te vertrouwen, vertrouw je erop dat de software ervoor zorgt dat iedereen inderdaad een kloppende kopie heeft. Je ziet experts nu denken: misschien kunnen we daar wel meer mee. Misschien kunnen banken onder elkaar daardoor op een andere manier waarde verplaatsen. Dat doet Ripple (zie hoofdstuk 28 van De Geldrevolutie) bijvoorbeeld al.’

    Vooroordeel 3: Het zou alleen consequenties kunnen hebben voor banken.

    ‘Het idee van een gezamenlijke kopie van een grootboek kan bedrijfsprocessen een stuk efficiënter laten verlopen. Niet alleen bij banken, ook bij andere bedrijven. Misschien is het wel een goede manier om obligaties of aandelen te verplaatsen. Daar zijn de colored coin-projecten (zie hoofdstuk 23) een mooi voorbeeld van. Maar denk ook aan accounting. Een voorbeeld: als ik in de huidige situatie een product verkoop, dan worden de inkomsten daarvan vastgelegd. Ik leg ook vast dat ik dat product niet meer in mijn inventaris heb. De persoon die het van mij heeft gekocht, doet het tegenovergestelde. Die heeft minder cash en er komt een extra product bij in zijn inventaris. Daar zit een symmetrie. Stel je nu eens een wereld voor waarbij we, in elk geval voor sommige transacties, een grootboek delen. Dan kunnen we ervoor zorgen dat onze accountingsystemen automatisch overeenstemmen. Dat scheelt auditing en validatiewerk. Dus als ik jou het product verkoop en we zijn het beiden eens met het transactiedocument waarin staat: Richard heeft één product verkocht voor honderd pond aan Frederieke, dan kunnen we datzelfde ondertekende document gebruiken. Dan weten we zeker dat wat er in mijn document staat, exact hetzelfde is als in het jouwe. Er is namelijk maar één grootboek, terwijl in het huidige landschap heel veel partijen een eigen grootboek hebben: banken, centrale banken, noem maar op. Misschien kunnen we zo wel zorgen voor een efficiëntere accounting.’

    Vooroordeel 4: Betalen met bitcoins is veel handiger dan betalen met dollars of euro’s.

    ‘Stel ik wil iets kopen bij Amazon, met dollars. Dan moet ik eerst een account en een creditcard hebben. Met Bitcoin kan ik Amazon direct betalen, zonder de creditcard. Ik loop niet het risico dat er iets gebeurt met mijn creditcardgegevens. De vraag is: is dat waardevol? Lost het een probleem op waar consumenten mee zitten? Dat zal de markt moeten uitwijzen. Op dit moment vinden consumenten het prima om creditcards te gebruiken en ze vertrouwen erop dat de achterliggende bedrijven hun geld terugbetalen zodra er iets misgaat. Voor veel westerse consumenten is het prima zo.’

    Vooroordeel 5: Het betalingsverkeer is nu heel duur, Bitcoin is goedkoop.

    ‘Veel mensen zeggen: 'Betalen met je creditcard is nu heel duur. Je betaalt een hoge fee en dat is slecht voor consumenten en internetondernemers. Cryptocurrencies zouden goedkoper kunnen zijn.' Dat is voor de individuele consument misschien zo, maar het bitcoinsysteem als geheel is niet goedkoop. Het systeem is expres zo ontworpen dat het moeilijk is om aan te vallen. Het is zo ontworpen dat het heel veilig is. Maar die veiligheid komt van de miners [mensen die in ruil voor bitcoins op hun computer wiskundige problemen oplossen waarmee transacties goedgekeurd worden, red.], die heel veel elektriciteit moeten verbruiken om hun taak te volbrengen. De apparatuur om dat te doen kost geld, de verbruikte energie kost geld. Bitcoin is dus niet per se veel goedkoper dan de huidige systemen. Het heeft zeker veel voordelen, maar lage kosten zijn er niet één van.’

    Vooroordeel 6: Het minen wordt zo duur dat miners straks hun werk niet meer willen doen.

    ‘Het systeem is zo gemaakt dat dat meevalt. Die hoge kosten hebben namelijk een functie. Het feit dat het duur is om te minen, voorkomt ook dat iemand het systeem zomaar kan hacken. Als je dat wilt, moet je heel veel geld neerleggen. Miners zullen alleen minen als de beloning die ze daarvoor krijgen ook genoeg is om ze te compenseren. Gaat de prijs van de bitcoin omlaag, dan wordt de incentive om te minen ook minder. Maar het systeem is zo ingericht dat het zich daarop kan aanpassen. Als er miners zijn die stoppen, worden de problemen die ze op moeten lossen minder complex. En zullen ze dus weer eerder beloond worden.’

    Vooroordeel 7: Het bitcoinsysteem is helemaal veilig.

    ‘Er bestaat gewoonweg niet iets als een honderd procent veilig systeem. Nergens. Je zou honderden miljoenen euro’s moeten spenderen om het bitcoinsysteem kapot te maken. Dus de meest correcte formulering zou moeten zijn: het is veilig tot een zeker bedrag.’

    Vooroordeel 8: Bij het bitcoinsysteem verstuur je alleen transactie-informatie, geen daadwerkelijke bitcoins. Dat is significant anders dan bij het gewone betalingsverkeer.

    ‘Daarin verschilt het gewone betalingsverkeer niet met het bitcoinbetalingsverkeer. Stel ik heb honderd pond op de bank staan en ik maak het over naar jou. Dan verplaatst het geld niet fysiek. De banken passen gewoon hun boekhoudingen aan: who owns what. Mijn bank past de boekhouding aan: ik ben Richard honderd pond minder verschuldigd. Vervolgens zegt hij tegen jouw bank: wil jij ook je boekhouding updaten, je bent Frederieke honderd pond meer verschuldigd. De twee banken updaten hun boekhouding, zodat die weer in balans is. Banken, met andere woorden, verplaatsen geen geld. Ze passen alleen hun grootboeken aan. Bij Bitcoin gebeurt iets vergelijkbaars. Als ik een bitcoin naar jou overmaak, is er geen bitcoin die verplaatst. Alleen wie de eigenaar is van de bitcoin wordt gewijzigd. En in plaats van meerdere grootboeken is er nu één.'
    Ik ben niet afhankelijk van ING of Barclays die zich wel of niet aan die afspraak kunnen houden
    ‘Een verschil tussen banken en het bitcoinsysteem is wel dit. Als er honderd euro bij ING staat, staat er niet echt honderd euro van mij bij ING. Het is slechts een belofte van ING om me die honderd euro te betalen als ik daarom vraag. Het is een contract: ik heb een claim op honderd euro. Het kan zijn dat ING zich niet aan dat contract houdt. Bij Bitcoin is het anders. Als het grootboek zegt dat ik eigenaar ben van twee bitcoins, dan ben ik ook echt eigenaar van die bitcoins. Ik ben niet afhankelijk van ING of Barclays die zich wel of niet aan die afspraak kunnen houden.’

    Vooroordeel 9: Met blockchaintechnologie blijven mijn gegevens privé.

    ‘Het feit dat iedereen een kopie heeft van het grootboek, betekent ook dat iedereen kan zien welke transacties er zijn gedaan. Dat is een doorbraak. Maar het betekent ook dat iedereen een kopie heeft van alles. Dat brengt vragen met zich mee over privacy en de veiligheid van data. Dus er moet nog wel even goed nagedacht worden over hoe je privacy en gedistribueerde grootboeken met elkaar kunt combineren.’

    Vooroordeel 10: De IT-systemen van banken zijn veel te complex en hopeloos ouderwets.*

    ‘Dat zou ik niet zeggen. Banken waren een van de eerste bedrijven die alles hebben geautomatiseerd met IT, dus ze zijn hier al jaren mee bezig. Ze hebben systemen gebouwd die ze regelmatig een update hebben gegeven of hebben vervangen. Ondertussen worden er steeds meer nieuwe diensten gevraagd van banken en zijn er meer regels bijgekomen. Ze voegen dus steeds een stukje aan de IT-systemen toe en als je er nu naar kijkt, zien ze er heel complex uit. Het is alsof je eerst een huis hebt gebouwd voor een stel. Daarna voegde je er een kleine aanbouw aan toe. En nog één. Je verving het dak. Je grootouders kwamen erbij wonen en je kreeg kinderen. Voordat je het weet, heb je een heel onpraktisch huis. Je kijkt ernaar en denkt: als ik had geweten dat ik het hiervoor zou gebruiken, had ik het op een hele andere manier gebouwd. Dan had je misschien een appartementenblok gemaakt. ‘Banken hadden veertig jaar geleden echt niet kunnen voorzien dat er een internetrevolutie en mobiele revolutie zouden komen. Het is een kans voor start-ups, want zij kunnen helemaal opnieuw beginnen. Voor banken is het lastig. Maar wat critici missen, is dat al die complexiteit ook gewoon veertig of vijftig jaar aan brede kennis is. De complexiteit is er, omdat de banken onderweg steeds meer leerden over wat klanten nu precies willen en hun systemen daarop aanpasten. Banken bevinden zich nu in een lastige positie, maar die complexiteit waar mensen moeite mee hebben, heeft ook waarde.’ Dit is een hoofdstuk uit deel 3 van het boek De Geldrevolutie: ‘De disruptieve technologie, hoe Bitcoin alles zou kunnen veranderen.’ Daarin spreekt RTLZ redacteur Frederieke Hegger met tech-ondernemers, bankiers, economen en IT’ers over de bankensector van de toekomst. Dinsdagavond 10 november presenteert ze het boek, samen met interessante sprekers, in De Balie. *Disclaimer: IBM verdient aan IT-advies en diensten voor financiële instellingen.

    Deel dit artikel, je vrienden lezen het dan gratis

    Over de auteur

    Gastauteur

    Gevolgd door 290 leden

    FTM.nl biedt opiniemakers de gelegenheid om – op uitnodiging – een bijdrage aan maatschappelijke discussies te leveren.

    Volg Gastauteur
    Verbeteringen of aanvullingen?   Stuur een tip
    Annuleren