De grote pensioenverwarring

Boosheid, verontwaardiging en onwetendheid streden om voorrang tijdens het pensioendebat van BNR. 'Mensen hebben geen idee hoe ze worden bestolen'.

Discussies over pensioenen trekken volle zalen. Althans, afgelopen maandagavond was het auditorium in het Amsterdamse Dauphine afgeladen. BNR organiseerde het Pensioendebat. Thema van de avond: communicatie. Pensioenen zijn dankzij talloze wetten en regels zonder vele uren studie niet meer te doorgronden. Het jargon en de vele afkortingen die het met zich meebrengt, jagen mensen bovendien angst aan.
Wat tegenwoordig wel enige helderheid verschaft is het simpele bericht waarmee pensioenfondsen, politici en toezichthouders naar buiten treden: uw pensioen zal minder zijn dan u nu denkt. Ofwel, er gaat definitief een einde gekomen aan de zekerheid van een gegarandeerd pensioen. Dat levert weer de nodige urgentie op, vandaar dat BNR samen met Het Financieele Dagblad besloot om er maar eens een debat aan te wijden. In het panel zaten professor pensioenmarkten Fieke van der Lecq, directeur Aegon Nederland Marco Keim, advocaat Theo Gommer en AFM-directeur Herman Korte.

Eerlijk over later?

Mensen hebben een te rooskleurig beeld van hun pensioen, met die vaststelling was iedereen in de zaal het eens. 'Het vertrouwen is weg', zei Van der Lecq, 'en dat is maar goed ook. Mensen moeten nu gaan nadenken.
'Eerlijker communiceren?', vroeg discussieleider Rens de Jong. Keim van Aegon kreeg vanzelfsprekend de reclameleus van zijn broodheer uitgeserveerd: 'Eerlijk over later'. Of hij daar iets over kon zeggen. De eerste zin die Keim vervolgens uitsprak - 'een verzekeraar garandeert de uitkering' - leverde onmiddellijk een honende reactie op. 'En de premieregelingen dan?', gilde een meneer van de achterste rij. De meneer had gelijk. Verzekeraars verkopen vooral pensioenregelingen waarin de uitkering allerminst wordt gegarandeerd. Maar over dure (beschikbare) premieregelingen van verzekeraars ging het maandagavond niet. Het moment was veelzeggend. Het ging over communicatie en daar blijkt het nodige aan te schorten. Pensioenfondsen en verzekeraars zijn na vele tientallen jaren tot het inzicht gekomen dat ze wat duidelijker naar hun klanten moeten communiceren. Dat leverde twee jaar geleden, na uitvoerig onderling overleg, uiteindelijk het Uniform Pensioenoverzicht (UPO) op.
Presentator Rens de Jong had het exemplaar dat zijn verzekeraar (NN) hem had toegestuurd, meegenomen. Hij kon er nauwelijks soep van maken. Van der Lecq viel De Jong bij met een verhaal over haar eigen teleurstellende ervaringen om de kosten op het UPO-formulier te achterhalen.
Keim van Aegon: 'Die staan er op'.
Van der Lecq: 'Ik vond het niet duidelijk'.
Keim: 'Er wordt volledige transparantie geboden over de kosten per jaar'.
En verder kwam het niet. Welles, nietes.
Dat bleek ook de teneur van de avond te zijn. Mensen begrijpen over het algemeen erg weinig van wat er met hun pensioen aan de hand is. Verzekeraars (een vertegenwoordiger van een pensioenfonds was niet aanwezig) houden vol dat ze 'volledige transparantie' bieden.

Groot drama

De echte experts, de panelleden, gingen elkaar in de discussie nauwelijks te lijf.
'Ik begrijp dat het gevoel 'we zijn belazerd' heerst', zei Keim. 'Dat licht vooral aan de verwachtingspatronen die niet uitkomen'.
Pensioenadviseur Richard Cok van Cok Advies sprak na afloop schande over die uitspraak van Keim. 'Verzekeraars brengen exorbitant hoge kosten in rekening die voor een groot deel niet eens zichtbaar zijn. En dan durft Keim het over de verwachtingspatronen van mensen te hebben. Mensen hebben geen idee hoe ze door verzekeraars worden bestolen'.
'Pensioenen zijn eigenlijk zo eenvoudig, je hoeft er echt geen rekenwonder voor te zijn', zei de grijsgelokte Manus van Oosterum van Arbeidsplein.nl. 'Het is een spaarpot die moet renderen en waarover een deugdelijke administratie gevoerd moet worden. Meer niet. Maar dat is tegelijkertijd het grote probleem. Dit gaat nog een groot drama worden'.