De innovatie van de plofkip

    Varkens in Nood-oprichter Hans Baaij doet verslag van de voortgaande innovatie van de plofkip. Jumbo zet Albert Heijn voor het hakblok met een diervriendelijker kip.

    In ruim vijftig jaar is de vleeskip ingrijpend van vorm veranderd. In een experiment kregen drie verschillende soorten kippen exact hetzelfde te eten. Het ging om kippen met de genetica van een kip uit 1957, uit 1978 en uit 2005. De kippen uit 2005 groeiden in acht weken ruim 4,5 maal sneller dan de vleeskip uit 1957. Een Nederlandse plofkip haalt die acht weken overigens niet. Na minder dan zes weken is de kip rijp voor de slacht.   image1Bron: vox.com Zoals op het plaatje te zien is, is de kip uit 1957 een stuk kleiner en slanker dan de kippen uit 1978 en  2005). Ook met de leghen, de moeder van de hedendaagse vleeskip die gefokt is op eierproductie en niet op groei, is het verschil groot: een leghen groeit drie keer langzamer.

    Topzware borstpartij

    De moderne vleeskip heeft een enorme borstspier gekregen De kip wordt speciaal zo gefokt omdat de Nederlandse consument vooral  kipfilet wil eten. Daarom bestaat de hedendaagse kip nu voor 20 procent uit borstspier. Dat betekent in de praktijk dat de dieren zo uit balans raken dat ze duikelaars worden. Als ze voorover kukelen,  komen ze met de borst in het strooisel op de grond terecht dat doordrenkt is met hun eigen ontlasting. Door de ammoniak in de stront krijgt  zo’n 7 procent van de vleeskippen brandblaren op de borst. Van alle kippen heeft overigens zo’n 60 procent brandwonden aan de voetzolen.   image2Ontwikkeling van de kipfilet bij de vleeskip (broiler) als gevolg van toegenomen vraag naar kipfilet, in plaats van bijvoorbeeld  kippenpoten en vleugels.  De vleeskippen zijn dus heel snel slachtrijp. Dat slachten gebeurt vaak al wanneer ze nog geen zes weken oud zijn. Eigenlijk zijn het dan nog kuikens, maar in hun korte leven hebben ze desondanks al allerlei pijnlijke botafwijkingen ontwikkeld. Door de snelle groei zijn hun lijven misvormd geraakt. Meer dan de helft van de vleeskuikens heeft veel moeite met lopen of kan dat helemaal niet meer. Dat zijn in Nederland zo’n 265 miljoen jonge kippen. Slechts 8 procent van de vleeskuikens kan normaal lopen. Een  flink aantal van de invalide kuikens  kan water en voeding niet meer bereiken en crepeert tussen de andere kippen door uitdroging of ondervoeding. Deze sterfte wordt door de sector koeltjes aangeduid met 'uitval'.

    Permanent hongerdieet

    Voor de portemonnee van de consument heeft de innovatie van de Plofkip gunstige gevolgen gehad. In de jaren ’60 was kip een luxeproduct. Nederlanders aten 2 kilo per persoon per jaar. Sinds die tijd werd kippenvlees zeven maal goedkoper en steeg de consumptie per hoofd van de bevolking tot 22 kilo per persoon. Dat is een groei van 1 naar 13  kippen per Nederlander per jaar. Om aan deze behoefte te voldoen en voor de export, werden er in Nederland in 2013 536.272.100 kippen geslacht. De zeer snelle groei heeft niet alleen gevolgen voor de plofkippen, maar ook voor hun ouders, de zogenaamde 'vleeskuikenouderdieren'. Deze worden geselecteerd op een onverzadigbaar hongergevoel en een ongebreidelde eetlust, want de kuikens moeten diezelfde eigenschappen hebben opdat ze bliksemsnel  kunnen groeien. Alleen, als de ouderdieren met hun onverzadigbare neiging tot eten ongebreideld hun gang kunnen gaan dan 'ploffen' ze; het hart of andere organen begeven het en de eierproductie voor de volgende lading vleeskippen stokt. Ze worden daarom op een hongerdieet gezet. Voldoende voedsel eten om eieren te blijven leggen, onvoldoende om dood neer te vallen. Deze kippen leven zo’n anderhalf jaar en dat is best lang als je altijd gierende honger hebt.

    Vreemd: het WWF promoot de plofkip

    De gevolgen van de efficiënte groei voor het dierenwelzijn moeten we maar op de koop toenemen, vindt Aalt Dijkhuizen, voormalig rector magnificus van de Universiteit Wageningen en pleitbezorger van de Nederlandse vee-industrie. De nieuwste argumenten voor een verdere intensivering zijn dat plofkippen beter zijn voor het milieu - ze nemen immers nauwelijks ruimte in en groeien enorm snel en efficiënt - en dat ze hard nodig zijn om de honger naar vlees te stillen van een steeds groeiende wereldbevolking. Ook volgens de nieuwe rector magnificus, Louise O. Fresco, zijn hoogproductieve kippen een zegen voor de mondiale voedselvoorziening. Beide hooggeleerden kregen recent bijval uit onverwachte hoek: Jason Clay, topman van het Wereldnatuurfonds (WWF), zegt dat de intensieve veehouderij en het genetisch optimaliseren van dieren nodig zijn om grote aantallen mensen van vlees te voorzien. Clay hoopt dat de plofkip in 2045 nog eens 30 procent sneller groeit.
    Voor iedere extra plofkip of plofvarken moet oerwoud gekapt worden. Bij biologische kip is dat niet het geval
    Een opmerkelijke opmerking voor een topman van het WWF, een organisatie die zich immers ook bezighoudt met de bescherming van het Amazonegebied. De gemodificeerde soja die de plofkippen eten, is voornamelijk afkomstig van grond dat eens Amazone-oerwoud was. Voor iedere extra plofkip of plofvarken moet oerwoud gekapt worden. Bij biologische kip is dat niet het geval. De  42 miljard plofkippen die er wereldwijd per jaar geconsumeerd worden zullen  het waarschijnlijk niet eens zijn met Wageningen en het WWF dat ze nog verder doorontwikkeld moeten worden. Zeker is dat zij erbij gebaat zijn als mensen minder vlees gaan eten. Minder vlees eten is trouwens ook beter voor de Amazone, de volksgezondheid, het klimaat en zeker ook voor de mondiale voedselvoorziening.

    Wake up call van Wakker Dier

    Maar gelukkig voor de honderden miljoenen plofkippen in Nederland, is er bij de supermarkten een kentering gaande. Dat gebeurt niet helemaal vrijwillig en vooral onder druk van de uitgekiende mediacampagne van Wakker Dier. Zo komt Albert Heijn in 2014 met de 'Hollandse Kip'. Een (iets)  trager groeiend ras, dat in plaats van na 42 na 46 dagen slachtrijp is. En er staan niet 21 kippen op één vierkante meter, maar 19. Bewezen is overigens dat er bij 15 kippen of meer per vierkante meter ernstige welzijnsproblemen ontstaan. Ook groeit de  AH kip niet 58 gram per dag, maar slechts 48. Het is een beginnetje, maar of deze geringe aanpassingen  de kippen werkelijk helpen om van hun botproblemen en hun wankele evenwicht af te komen, is nog niet onderzocht. Jumbo heeft de Nieuwe Standaardkip aangekondigd. Deze leeft een week langer dan die van AH en er zitten in plaats van 19 maar 13,5 kippen op een vierkante meter (30 x 25 cm per kip). kip Bron: Jumbosupermarkten.nl De kip met het beste welzijn is overigens het in Frankrijk zeer succesvolle Label Rouge. (Sommige) Fransen weten heel goed wat lekker is en daar vallen  plofkippen en verbeterde plofkippen niet onder. In 2011 werden, op verzoek van de zusterorganisaties Dier&Recht en Varkens in Nood, alle kippenkeurmerken door Nederlandse wetenschappers op het gebied van dierenwelzijn beoordeeld. Label Rouge scoorde op een schaal van 1 tot 10 een 7.  Biologische kip een 6.  De Beter Leven Kip met één ster van de Dierenbescherming een 3 en de gangbare plofkip een 1. De Hollandse Kip van Albert Heijn zit tussen plofkip en 1 ster Beter Leven in en haalt dus zoiets als een 2. Een Jumbo kip scoort misschien wel een 3 of 4. Opgewekt kakelen en kukelen zit er dus voorlopig nog niet in.

    Deel dit artikel, je vrienden lezen het dan gratis

    Over de auteur

    Hans Baaij

    Hans is fiscaal jurist en oprichter van de Stichtingen Varkens in Nood en Dier & Recht.

    Volg Hans Baaij
    Verbeteringen of aanvullingen?   Stuur een tip
    Annuleren