De Jager baart een muis

2 Connecties

Onderwerpen

De Jager Bankennota
0 Reacties

Minister van Financiën Jan Kees de Jager trekt met zijn bankennota geen lering uit de crisis, vindt Ewald Engelen

Terwijl tout Den Haag zich onledig hield met het guldenrapport van Wilders en speculeerde over de bezuinigingsposten die uit het Catshuisoverleg zouden kunnen rollen, stuurde Minister de Jager op dinsdagochtend geruisloos zijn bankennota naar de Tweede Kamer. Een Suez-je doen, heet dat, verwijzend naar het Russische besluit om Hongarije binnen te vallen toen de internationale gemeenschap werd afgeleid door de Frans-Engelse aanval op het Suez kanaal: slecht of controversieel nieuws brengen als redacties zijn afgeleid door groter nieuws.

En De Jager’s bankennota is slecht nieuws voor de belastingbetaler. Ondanks dure woorden, vrome beloftes en fraaie gestes zet Nederland namelijk geen stap extra bij het in toom houden van banken die ons in 2008 naar de rand van de afgrond hebben gebracht. Niets, nada, nul, niks. Nederland voert braaf uit wat internationaal is afgesproken, dat wel, maar trekt uit de crisis niet de les dat kleine economieën met grote banken extra kwetsbaar zijn en die banken dus extra buffers moeten aanhouden om overheid en burgers te beschermen. Lessen die landen als Zwitserland, Zweden en het Verenigd Koninkrijk wel hebben getrokken.

Thuis gebrouwen ramp
De Inleiding begint nog veelbelovend: ‘de kredietcrisis heeft laten zien dat het financiële stelsel in Nederland kwetsbaarder was dan veelal werd aangenomen’. En zo is het! De crisis was niet een geïmporteerd ongeval, zoals velen geneigd zijn te denken, maar een gedeeltelijk thuis gebrouwen ramp. En Nederlandse banken waren geen heiligen maar deden precies hetzelfde als hun Anglo-Amerikaanse concurrenten, alleen dommer en op wat kleinere schaal. Lees de documenten van de Amerikaanse senaatscommissie er maar op na.

Ook onderschrijft De Jager de doelstelling van de Amerikaanse Volcker rule: niet gokken met spaargelden. Daarom wil hij nader onderzoek over hoe een verbod op speculeren voor eigen rekening in Nederland er uit zou kunnen zien. So far, so good. Dan maakt de Inleiding echter een teleurstellende draai. Uitgangspunt voor dat onderzoek moet zijn – en dan komt het – ‘dat banken in staat moeten zijn om alle producten en diensten te bieden die van belang zijn voor hun klanten en voor gezond risicobeheer’. Oftewel, wellicht na nader onderzoek een verbod op gokken voor eigen rekening maar in geen geval splitsing van nuts- en zakenbanken, zoals de Commissie de Wit heeft bepleit: niet splitsen moet het ‘uitgangspunt’ zijn.

Terug in de moederschoot
Waarom wordt splitsing per definitie afgewezen? Omdat er in Nederland toch nauwelijks zakenbankiers zijn en splitsing dus onnodig is. En omdat Nederlandse banken door de lage besparingen van huishoudens hypotheken niet uit deposito’s kunnen financieren en dus zijn aangewezen op de zakelijke geldmarkt en splitsing dus ongewenst is. Oftewel, futiel en pervers. Niet alleen botsen deze argumenten onderling met elkaar – iets is of futiel of pervers maar niet beide tegelijk -- wetten maak je bovendien niet voor vandaag maar voor morgen. Het is daarom extra wrang dat diezelfde dinsdag ABN Amro bekend maakte dat een deel van de zakenbankiers van RBS terugkeerde in de moederschoot. Hoezo doen Nederlandse banken niet aan zakenbankieren? En wat de afhankelijkheid van de zakelijke geldmarkt betreft: akkoord, maar die is deels de oorzaak van de vastgoedbubble waar Nederland momenteel mee kampt. Wat minder zakelijk kapitaal zou ons dus veel ellende hebben bespaard.

Staat De Jager dan tenminste hogere buffers voor Nederlandse banken voor? Nee, ook daar lachen de banken het laatst. De Inleiding concludeert dat de kapitaaleisen voor Nederlandse banken tot de hoogste van de OESO behoren. Vergeleken met het Verenigd Koninkrijk stelt Nederland dezelfde eisen. En vergeleken met Zwitserland komt het verschil neer op zes procent aan hybride kapitaal. En daarover heeft Nederland nog geen besluit genomen. En rept de nota met geen woord. Voor De Jager is met de constatering dat Nederland ‘tot die groep van OESO landen behoort waar de zwaarste eisen worden gesteld’ de kous af.

Geen wonder
Dit is een uitermate teleurstellende nota. Met veel poeha worden nieuwe eisen voor kapitaalbuffers, scherpere eisen voor het handelsboek, de centrale verrekening van derivaten, ‘levende testamenten’ en extra eisen voor systeemrelevante banken gepresenteerd als eigen vondsten van het kabinet. Maar als je goed leest blijkt het merendeel daarvan op het conto te staan van de Europese Unie (‘levende testamenten’, ‘centrale verrekening’, ‘scherpere eisen handelsboek’), de Financial Stability Board (‘systeemrelevante banken’) en het Bazels Comité voor Bancair Toezicht (hogere kapitaalbuffers). De exclusief Nederlandse verscherping blijkt neer te komen op maximaal een half procent meer bufferkapitaal voor systeemrelevante banken. Niet 2,5 procent zoals de FSB voorstelt, maar drie procent. Daar zullen de banken wakker van liggen.

Na een crisis die begroting en staatsschuld gevaarlijk uit het lood heeft geslagen, die vijf jaar economische groei in rook heeft doen opgaan, miljoenen Nederlanders slapeloze nachten heeft bezorgd, miljarden aan bezuinigen noodzakelijk maakt, het Europese integratieproject op losse schroeven heeft gezet en de legitimiteit van het kapitalisme heeft geërodeerd, baart De Jager deze muis. Geen wonder dat hij een Suez-je doet.
 

Deel dit artikel, je vrienden lezen het dan gratis

Over de auteur

Ewald Engelen

Gevolgd door 2091 leden

FTM-columnist van het eerste uur, financieel geograaf aan de UvA en actief voor de Partij voor de Dieren.

Volg Ewald Engelen
Verbeteringen of aanvullingen?   Stuur een tip
Annuleren