De markt beïnvloedt het moreel besef

2 Connecties

Onderwerpen

Markt Moraliteit

Onderzoekers tonen aan dat mensen in marktsituaties eerder bereid zijn hun moreel oordeel op te schorten.

De markt zorgt ervoor dat morele overwegingen terzijde worden geschoven, dat denken de economen Armin Falk en Nora Szech te hebben aangetoond in een nieuw onderzoek in het toonaangevende blad Science. Falk en Szech probeerden met een experiment te achterhalen in welke mate deelnemers aan de markt rekening houden met zogenaamde ‘negatieve externaliteiten’. Een externaliteit is een effect van een markttransactie op een derde partij die geen deel uit maakt van de transactie. Een voorbeeld: een chemiebedrijf dat verf verkoopt aan een Duitse autofabrikant, maar in haar productieproces lucht en water in Nederland vervuilt. 

 

In het experiment confronteerden de onderzoekers participanten met een moreel dilemma in drie verschillende situaties: een individuele keuze, een bilaterale markt, en een multilaterale markt. Bij de individuele behandeling kregen participanten de keuze een muis te doden en 10 euro te ontvangen of om deze niet te doden en geen geldbedrag te ontvangen. Dit was de simpelste en meest directe morele keuze. Bij de bilaterale markt gingen een koper en verkoper via een systeem van biedingen onderhandelen over de prijs. Samen hadden ze 20 euro te verdelen. Als de koper en verkoper een prijs overeen kwamen dan kreeg de verkoper 20 euro minus de prijs die ze overeengekomen waren. De muis van de verkoper werd daarop gedood. Als er geen transactie plaats zou vinden bleef de muis in leven. In de multilaterale markt werkte het precies hetzelfde als in de bilaterale, alleen waren er dan zeven kopers en negen verkopers. 
 
Wat blijkt: bij de individuele keuze waren 45,9 procent van de participanten bereid de muis te doden voor 10 euro. Terwijl in de multilaterale markt 75,9 procent van de participanten bereid was de muis te doden voor 10 euro. 
 
De onderzoekers noemen drie redenen waarom mensen meer geneigd zijn hun moreel besef te negeren in marktsituaties. Ten eerste, omdat de verantwoordelijkheid in marktsituaties wordt gedeeld tussen koper en verkoper. Ten tweede, omdat het proces van biedingen ervoor  zorgt dat informatie over sociale normen wordt gedeeld. Marktparticipanten die zien dat anderen sociale normen negeren zullen eerder geneigd zijn zelf ook hun eigenbelang na te streven. Ten derde zorgt de markt er met haar materialistische focus op onderhandelen en competitie voor dat de aandacht wordt afgeleid van de consequenties van dit handelen.  
Redactie
Redactie
Gevolgd door 696 leden