De onderzoeks-terreur van De Nederlandsche Bank

    De Nederlandsche Bank is onder leiding van Klaas Knot verworden tot een bemoeizuchtige club machtswellustelingen. Dat betoogt columnist Pieter Lakeman. En pensioenvoorzitter Jan van Walsem kan erover meepraten.

    Onder Nout Wellink toonde De Nederlandsche Bank (DNB) zich zelfs bij grote en overduidelijke misstanden te zwak om in te grijpen. Kennelijk heeft DNB, althans grootaandeelhouder het Ministerie van Financiën, inmiddels ingezien dat daardoor enorme schade is aangericht. Het roer is nu omgegooid en de koers van DNB is onder Klaas Knot verlegd van Scylla naar Charybdis. Het is nu meer intellectuele armoede en rijkdom gekoppeld aan machtswellust. Dat uit zich in overmatige bemoeizucht, onbegrensde vraagstelling naar veelal weinig relevante details, en overmatige controle op onbelangrijke details en zelfs op futiliteiten.

    Onaantastbaar

    Hetzelfde ziet men soms bij beginnende ondernemingsraden. Die zien soms door gebrek aan ervaring door de bomen het bos niet meer en stellen na een serie antwoorden van de directie dan een serie nieuwe vragen omdat zij de betekenis van de eerder gegeven antwoorden niet begrijpen of daar geen geloof aan hechten. Precies hetzelfde ziet men nu bij DNB gebeuren. Maar waar beginnende ondernemingsraden nog bijgeschoold kunnen worden door gespecialiseerde opleidingsinstituten is er helaas geen vormingsinstituut dat de directie en werknemers van DNB kan bijscholen. De schadelijke invloed van DNB raakt echter niet alleen het gehele bedrijfsleven, maar ook de gehele pensioenwereld. Sinds de instelling van www.meldpuntdnb.nl is de maatschappelijke kritiek op De Nederlandsche Bank stevig op gang gekomen. Dat is ook veroorzaakt doordat DNB door een wetswijziging in juli 2012 bijna onaantastbaar werd. Sindsdien kan DNB slechts aansprakelijk gesteld worden wanneer men opzet of grove schuld kan bewijzen. Aangezien eventuele opzet tussen de oren van Klaas Knot zit is opzet niet te bewijzen en heeft DNB in feite vrij spel bij het uitleven van de door Nout Wellink veroorzaakte frustraties.

    Schaamte in het MKB

    Slachtoffers van oplichting schamen zich vaak voor hun vermeende domheid en klagen daarom zelden. Pas wanneer men weet dat honderdduizenden of miljoenen anderen op dezelfde wijze zijn opgelicht durven slachtoffers daarvoor uit te komen. Iets vergelijkbaars treedt op bij het MKB waar enkele tienduizenden bedrijven met de verkoop van renteswaps door de grote banken zijn benadeeld. Ook die schamen zich vaak (ten onrechte) voor het feit dat ze bij het afsluiten van renteswapcontracten niet begrepen hoe ze door hun bankier in de maling zijn genomen (die MKB-ers hebben nog een reden om hun mond te houden: zij vrezen vaak dat hun bankiers als represaille het krediet opzegt en ze daarmee in het faillissement duwt).

    Onderzoeks-terreur

    Ditzelfde verschijnsel ziet men bij het optreden van DNB jegens de onder haar toezicht staande instellingen. De onderzoeksterreur van DNB en het soms bizarre optreden bij het afwijzen van ervaren en deskundige bestuurders van pensioenfondsen, banken en verzekeraars bracht tot voor kort slechts weinig pennen in beroering. Ook over de tijdrovende discussies en gedwongen onderzoeken naar aanleiding van zogenaamde “zorgpunten” die de troepen van Klaas Knot menen te ontwaren, is nog weinig geschreven. Wanneer je niet deed wat DNB adviseerde dan kreeg je wel een streepje achter je naam en dan kan je een carrière in de financiële wereld verder wel vergeten.
    bij niet opvolgen van adviezen wordt men persoonlijk uitgerangeerd
    Bij dit optreden toont DNB zich vaak zo laf dat het lijkt alsof de oude tijden van Nout weer zijn teruggekeerd. Die lafheid uit zich in het feit dat DNB zelden officiële aanwijzingen geeft (omdat de onder toezicht staande instelling dan makkelijker naar de bestuursrechter kunnen gaan, waar DNB niet altijd in het gelijk wordt gesteld). DNB heeft een sterke voorkeur voor het geven van adviezen waarvan men graag ziet dat die worden opgevolgd. En, zoals alle onder toezicht staande instellingen inmiddels wel weten, bij niet opvolgen van die niet altijd op de wet gebaseerde adviezen wordt men persoonlijk uitgerangeerd.

    De verkeerde houding van Jan van Walsem

    Dit alles is in Het Financieele Dagblad van 2 juli duidelijk geïllustreerd. Een artikel van een volle pagina is gewijd aan het wegsturen van de voorzitter van het pensioenfonds voor het schildersbedrijf, de heer Jan van Walsem. Van Walsem heeft de moed gehad zijn ervaringen met DNB naar buiten te brengen. Wat zijn de meest in het oog springende ervaringen die van Walsem met DNB heeft gehad? Van Walsem, die al 12 jaar voorzitter van het pensioenfonds Schilders was, had een gesprek met DNB aangevraagd dat in oktober 2013 plaatsvond. Tijdens het gesprek kreeg hij het bevel om als voorzitter van het pensioenfonds af te treden. Als reden werd opgegeven dat zijn “houding” niet goed was. Die tekst werd niet toegelicht. DNB had geen concrete kritiek op Van Walsem. DNB heeft zelfs aan Van Walsem meegedeeld dat hij niet wegens gebrek aan deskundigheid de laan uit werd gestuurd en dat ook de resultaten van het pensioenfonds niet het probleem waren. Het fonds heeft nooit hoeven te korten. Bovendien had het zich op tijd ingedekt tegen de dalende rente. Het was uitsluitend “de verkeerde houding” van Van Walsem.
    'De vage taal getuigt enerzijds van intellectuele zwakte, maar is ook kenmerkend voor willekeur en machtsmisbruik'
    Deze vage taal getuigt enerzijds van intellectuele zwakte (DNB was zelfs niet in staat een stok te vinden om de hond te slaan) maar is ook kenmerkend voor willekeur en machtsmisbruik. Kennelijk wilde Klaas Knot van Walsem weg hebben maar was DNB met honderden hoog intellectuele universitariers niet in staat een enigszins steekhoudend argument te bedenken. Daarom verzon Klaas Knot maar een kreet die niet eens een verwijt kan worden genoemd.

    Onnodige kosten bespaard

    Wat was er onjuist in de houding van Van Walsem? Dat blijft natuurlijk gissen want DNB heeft geen enkel argument naar voren gebracht. Wel is bekend dat DNB had meegedeeld dat het pensioenfonds een bestuursbureau moest opzetten om de uitvoerder van de pensioenen (waarvan het fonds zelf eigenaar was) te controleren. Nadat de uitvoerder aan PGGM was verkocht had het bestuur van het Schilders pensioenfonds níet het door DNB verlangde bestuursbureau ingesteld, maar in plaats daarvan twee externe bestuurders aangetrokken die gespecialiseerd waren in risicomanagement en beleggingen. Het bestuursbureau zou € 750.000 gekost hebben en de versterking van het bestuur kostte slechts € 100.000. Daarover werd in oktober 2013 met DNB gediscussieerd. DNB had gezegd dat het pensioenfonds voor Schilders het enige grote pensioenfonds was zonder zo’n bestuursbureau. Dat was volgens Van Walsem geen argument en dat is het natuurlijk ook niet. DNB ging uiteindelijk akkoord, maar Van Walsem veronderstelt dat deze efficiënte en goedkopere oplossing geen sympathie bij DNB had gewekt.

    Managementletter pas ingeleverd na intern overleg

    Van Walsem kon zich desgevraagd nog een ander concreet geval herinneren. DNB had hem eens opgebeld om inzage te vragen in de jaarlijkse management-letter van de accountant. Dat was een vertrouwelijke brief waar DNB nooit eerder naar had gevraagd. Van Walsem had toen geantwoord: “Dat moet ik eerst bespreken met het bestuur.” Twee weken later, nadat hij de zaak met het bestuur had besproken, was de managementletter aan DNB ter beschikking gesteld. Dat van Walsem de brief niet direct had afgegeven was volgens DNB de limit, aldus Van Walsem. Van Walsem vervolgt op geloofwaardige wijze: ‘Ik denk dat ze met “verkeerde houding” wellicht dus ook bedoelen, dat ik onvoldoende gedienstig ben geweest. Ik spreek DNB wel eens tegen en dat vinden ze niet leuk.’
    'er is ook toenemende ergernis over de in machtswellust overgaande willekeur van DNB'
    Wanneer DNB bepaalde voorstellen deed vroeg van Walsem regelmatig waarom die voorstellen werden gedaan. Hij wilde argumenten horen. Ook dat zal DNB niet leuk hebben gevonden. Zowel de directie van de uitvoerder als de medebestuurders van het pensioenfonds hebben tegen het ontslag Van Walsem geprotesteerd, maar daar had de arrogante top van DNB geen boodschap aan. Het FD meldde in het zelfde artikel dat er breed geklaagd wordt over de overmaat aan regeldruk van DNB. Daaraan kan worden toegevoegd dat de onder toezicht staande instellingen worden gedwongen zoveel tijd te besteden aan het beantwoorden van allerlei irrelevante vragen dat ze gedwongen worden de handdoek in de ring te gooien, omdat dat organisatorisch soms niet meer op te brengen is. Naast klachten over regeldruk is er ook toenemende ergernis over de in machtswellust overgaande willekeur van DNB en de soms extreem schadelijke maatregelen die opgelegd worden. Binnenkort kom ik daar op terug.   (Lees op Follow the Money ook het interview met Guus Warringa hoofd juridische zaken van pensioenuitvoerder APG. Warringa: ‘We hadden ooit een handvol regels en dat is het laatste decennium totaal geëxplodeerd' )   ************   Pieter Lakeman Pieter Lakeman is voorzitter van de Stichting onderzoek Bedrijfs Informatie SOBI (www.SOBI.nl) en oprichter van www.meldpuntdnb.nl. Op dit meldpunt kan men ook anoniem meldingen doen over individuele en collectieve ongeschiktheidsverklaringen door DNB en over gedwongen overdracht van activa en passiva aan ASR.  

    Deel dit artikel, je vrienden lezen het dan gratis

    Over de auteur

    Pieter Lakeman

    Introductie behoeft hij nauwelijks. Lakeman (1942) studeerde natuurkunde en econometrie aan de Universiteit van Amsterdam. Na...

    Volg Pieter Lakeman
    Verbeteringen of aanvullingen?   Stuur een tip
    Annuleren