Afzeggen Tweede Kamer door Starbucks is 'ontzettend dom'

    Het Amerikaanse koffieconcern Starbucks blijft confrontaties met de Tweede Kamer uit de weg gaan. Dit keer vanwege een lopend onderzoek van de Europese Commissie. Een domme en ongeldige reden.

    Starbucks sloeg vorige week voor de tweede keer een uitnodiging van de Tweede Kamer af. Hun reden: een lopend onderzoek van de Europese Commissie. De kamer wil graag weten waarom Starbucks haar Europese hoofdkantoor in Nederland heeft geplaatst. Is dat vanwege het gunstige belastingklimaat?

    Starbucks houdt mond dicht

    Het Britse Parlement nodigde eind 2012 zowel Starbucks als Google en Amazon uit om uitleg te geven over hun belastingconstructie en de regeling die ze hebben getroffen met de Nederlandse regering. Starbucks-cfo Troy Alstead weigerde echter om het Britse parlement inzicht te geven over de belasting die Starbucks aan Nederland betaalt. In Nederland besloot de Kamer om het koffiebedrijf in september 2013 uit te nodigen voor een rondetafelgesprek. Doel van dit gesprek was om meer inzicht te krijgen in de intenties van Starbucks om zich (fiscaal) te vestigen in Nederland. De uitnodiging van de Tweede Kamer werd zonder opgaaf van reden afgewezen. Tot ongenoegen van Tweede Kamerleden. ‘Het negeren van de uitnodiging is een schoffering van het parlement,’ zei Jesse Klaver destijds in De Volkskrant.

    Uitnodigingen over-en-weer

    Daarna volgde er – tot verbazing van de kamerleden – in juli een tegenovergestelde uitnodiging van Starbucks. Het programma: een rondleiding door de koffiebranderij én een Q&A over het aanstaande vertrek van het Starbucks hoofdkantoor uit Nederland. Deze uitnodiging is vorige week weer beantwoord met een nieuwe uitnodiging van de Tweede Kamer voor een rondetafelgesprek met de Amerikaanse koffiebranderij.
    'Er is geen enkele formele blokkade om niet te spreken'
    Maar wéér werd de uitnodiging afgewimpeld. Ditmaal met de reden dat het concern niet deel kan nemen aan het debat vanwege het lopende onderzoek van de Europese Commissie naar eventuele staatssteun of een Nederlandse ruling. Kamerlid Pieter Omtzigt (CDA) zegt dat de opgegeven reden ergens wel begrijpelijk is. ‘In een onderzoek van de Europese Commissie wordt veel vertrouwelijke informatie opgevraagd. En het is niet prettig als je daar in het openbaar over bevraagd wordt. Er is echter geen enkele formele blokkade om niet te spreken.’

    Ongeldige reden

    Een persvoorlichter van Joaquín Almunia, de Vice-President van de Europese Commissie en Eurocommissaris voor Mededinging, beaamt dat bedrijven als Starbucks geen onderdeel van het onderzoek zijn. ‘De onderzoeken van de Europese Commissie naar staatssteun en individuele regelingen zijn gericht op maatregelen die lidstaten van de EU hebben getroffen, níet de bedrijven die daarbij betrokken zijn. Het onderzoek is niet gericht op Starbucks en het concern is geen verplichtingen opgelegd.’ Kortom, de reden om de uitnodiging van de Tweede Kamer voor de tweede maal af te wijzen, lijkt niet geldig. Overigens is Starbucks niet het enige concern dat uitnodigingen van de Tweede Kamer afslaat. Voor de online verkopers van Amazon geldt hetzelfde. Ook zij zijn eerst door het Britse parlement verhoord en hebben vervolgens twee keer de uitnodiging van de Tweede Kamer afgewezen. Het enige verschil is dat Amazon weigert zónder opgaaf van reden.

    Het charmeoffensief van Starbucks

    Simon Redfern is als directeur bedrijfsaangelegenheden nauw betrokken bij de commotie die rondom Starbucks is ontstaan. Hij heeft namens het concern contact met de Tweede Kamer en is degene die reageert op de toegestuurde uitnodigingen. De brieven van Redfern, gericht aan de Tweede Kamer, zijn opmerkelijk. In zowel de uitnodiging van Starbucks naar de Tweede Kamer, als de weigering op de uitnodiging van de Tweede Kamer, begint Redfern steevast met een alineaatje of twee om uitvoerig uit te leggen hoe blij ze zijn met de goede band en samenwerking met Nederland. ‘Bij Starbucks zijn we trots op de sterke band die we met Nederland hebben. Ook zijn we blij met het gemeenschappelijke erfgoed in kwaliteitskoffie dat we delen,’ aldus Redfern, die er nog fijntjes aan toevoegt: ‘Zoals u weet hebben wij meer dan 700 Nederlandse werknemers in dienst in 50 verschillende filialen door het hele land. Daarnaast zijn we maatschappelijk betrokken en wereldleider in duurzame werkwijzen.’

    redfern bericht De lovende woorden van Starbucks

    Strategische onbenulligheid

    Waarom houdt de betrokkenheid echter op zodra er een parlementaire uitnodiging komt? ‘Het concern voelt zich in het nauw gedreven en hanteert een vreemde strategie,’ zegt Omtzigt. Paul Stamsnijder, strategische communicatie-expert bij de Reputatiegroep, is verbaasd dat Starbucks op deze manier omgaat met de uitnodigingen van de Tweede Kamer. ‘Het concern moet juist zoveel mogelijk in gesprek blijven. Wat ze nu doen is niet verstandig. Door niet transparant te zijn over hun belastingregelingen zetten ze zichzelf buitenspel.’ En: ‘Starbucks loopt qua fiscaliteit op de grens van wat wel en niet mag. Dat is gevaarlijk. Door vervolgens niet mee te werken, wordt het bedrijf nu als voorbeeld gebruikt in het onderzoek naar belastingontwijking. Ze worden door de Tweede Kamer tot schietschijf gemaakt waardoor ze in een verdomhoekje zitten waar ze niet meer uitkomen.’
    'Het is totale onbenulligheid en ontzettend dom'
    Charles Huijskens, communicatiedeskundige en crisismanager, doet er nog een schepje bovenop: ‘Ze zijn als de dood om iets fout te doen. Als de Tweede Kamer belt dan contacteert het concern direct zijn advocaten die echter geen idee hebben hoe de politiek in Nederland werkt. Ze zeggen vervolgens in paniek dat het kantoor in Amsterdam niet moet ingaan op de uitnodigingen en dat ze het contact met de Tweede Kamer zoveel mogelijk moet vermijden.’ Volgens voormalig journalist Huijskens is dat onnodig. ‘De Tweede Kamer weet te weinig over het concern, het gesprek zal puur informatief zijn. Starbucks zou daarom onmiddellijk op de uitnodiging van de Tweede Kamer in moeten gaan.’ Expert Huijskens kan géén strategisch plan terugvinden in de handelswijze van het koffieconcern. ‘Ze beginnen zelf over hun maatschappelijke betrokkenheid en transparante aanpak, maar door de uitnodiging van de Tweede Kamer te weigeren, trappen ze tegen hun basis aan. Dat is schadelijk voor de reputatie van Starbucks en zorgt voor klantverlies.’ Conclusie? ‘Het is totale onbenulligheid en ontzettend dom.'

    De aanbevelingen van de OESO

    Het lijkt erop dat er nog veel meer ellende aankomt voor de Amerikaanse koffiebranderij. De Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO) heeft vorige week haar eerste aanbevelingen kenbaar gemaakt om belastingontwijking door multinationals te beteugelen. De organisatie claimt dat de voorgestelde maatregelen de meest vergaande tot nog toe zijn en een grote impact zullen hebben op het internationale bedrijfsleven. Winsten van Starbucks' verschillende kantoren in Europa worden nu (nog) als royalty’s naar Nederland gesluisd, vanwaar ze naar de Verenigde Staten wordt verscheept. Door deze ‘royalty constructie’ wordt de winst van andere Europese kantoren kunstmatig laag gehouden. Vooral Groot-Brittannië, het Europese land met de meeste filialen van het Amerikaanse concern, is niet blij met Starbucks’ fiscale sluiproute waardoor de Britten belasting mislopen en er mogelijk sprake is van oneerlijke concurrentie vanwege de lagere belastingdruk. Deze maand zal er in Cairns (Australië) een G20-top starten waar het voorkomen van belastingontwijking één van de belangrijkste punten op de agenda is. Ministers van Financiën uit 44 verschillende landen, goed voor ruim 90 procent van de wereldeconomie, zullen dan proberen de basis te leggen voor een gemeenschappelijke internationale belastingwetgeving. Deze ontwikkelingen boezemen angst in bij multinationals die al begonnen zijn met het aanpassen van hun belastingstructuur. Starbucks is echter vooral druk met het ontwijken van politieke confrontaties. Het is maar de vraag hoe het koffieconcern zal reageren op de maatregelen van de OESO. Huijskens biedt alvast zijn hulp aan: ‘Zijn jullie nog op zoek naar een goede PR-adviseur?’

    Deel dit artikel, je vrienden lezen het dan gratis

    Over de auteur

    Daaf Borren

    Volg Daaf Borren
    Verbeteringen of aanvullingen?   Stuur een tip
    Annuleren