Ondernemers met een renteswap gaan gebukt onder de sterk gedaalde rente. Andersom kunnen zij niet profiteren van een rentestijging. Want alleen de bank kan gemakkelijk het swapcontract opzeggen, stellen advocaten. 'Een wurgcontract.'

    In het Amerikaans casinowezen bestaat de uitdrukking: the house always wins. Iedereen weet dat en hoopt desondanks toch dat het geluksnummertje een keer valt op de roulettetafel. Een enkele keer gebeurt het, en loopt iemand juichend over het rode tapijt naar buiten. Wie een renteswap heeft van Rabobank beschikt niet over een geluksnummertje. De rente is sterk gedaald sinds de grote verkoophausse van 2006 tot en met 2008, toen duizenden ondernemers zo'n swap namen als alternatief voor een lening met een vaste rente. Nu blijkt dat ondernemers door de daling van de rente de afgelopen jaren geconfronteerd worden met een 'negatieve marktwaarde' van de swap, die meebrengt dat ondernemers alleen van de swap afkunnen door een hoge afkoopsom te betalen.

    Positieve marktwaarde

    Maar zo'n geluksnummertje zou er wel moeten zijn, want bij de voorgespiegelde rentestijging heeft de swap juist een 'positieve marktwaarde'. Maar zelfs als de rente zou stijgen, dan kan de ondernemer deze niet zomaar te gelde maken, stellen gespecialiseerde advocaten. Rabobank heeft het renteswapcontract volgens hen zo opgesteld dat de bank zelf wél gemakkelijk van de swapovereenkomst af kan, maar de ondernemer niet. Dit terwijl Rabobank in verkoopmateriaal aangaf dat het product 'verhandelbaar' was en op elk  'op elk moment kan worden beëindigd.'   eidigen   Maar dat blijkt niet uit de Algemene Voorwaarden voor Financiële Derivaten van de Rabobank (2006), vindt Financieel recht-advocaat Hester Bais. 'Daarin staat nergens dat de ondernemer de swap kan beeïndigen, tenzij er sprake is van verzuim van de bank.' Bais vindt dat er een grote discrepantie bestaat tussen de vermeende verhandelbaarheid van rentederivaten en de dagelijkse praktijk. 'Je bent volledig afhankelijk van de bank om de swap te kunnen beëindigen.' Met andere woorden: pakt de swap gunstig uit voor de ondernemer dan heeft die nauwelijks de gelegenheid de positieve marktwaarde op te souperen. Als de swap gunstig uitpakt voor de bank (negatieve waarde), kan de bank langskomen met de pet, zoals veel ondernemers inmiddels hebben ondervonden. Want de bank heeft wel allerlei gronden om eenzijdig de swap te termineren. In artikel 4 van de Voorwaarden staat immers dat als de bank vindt dat de verschafte dekking - bijvoorbeeld in de vorm van een bedrijfspand - een tekort vertoont, de bank het recht heeft de 'Transactie' te beëindigen.   dekking   Overigens zijn door de waardedaling van vastgoed op grote schaal dekkingstekorten ontstaan, zodat banken ruime mogelijkheden zien ondernemers met de negatieve waarde te confronteren. Verderop in artikel 9 staat een hele waslijst aan andere gronden die tot verzuim leiden van de klant en ook het recht geven een einde te maken aan de overeenkomst. Eén betalingstermijn missen is in beginsel genoeg.
    'Rabobank verkocht renteswaps als 'flexibel' en 'verhandelbaar'. Maar dat is niet zo'
    De verzuimgronden van de bank zijn veel beperkter geformuleerd, zegt Jasper Hagers, advocaat financieel recht (Blenheim) en gespecialiseerd in rentederivaten. 'Rabobank verkocht renteswaps als 'flexibel' en 'verhandelbaar'. Maar dat is niet zo; de klant kan zonder medewerking van de bank nauwelijks van de renteswap af, zowel niet bij een negatieve waarde als bij een positieve waarde. Klanten noemen dit terecht een wurgcontract.' Rabobank is het niet eens met de lezing van advocaten. 'Voor beide partijen geldt dat de swap in onderling overleg kan worden beëindigd. Er is geen sprake van een onevenwichtigheid', zegt de woordvoerder. Die bevestigt wel dat de ondernemer instemming nodig heeft van de bank om af te rekenen, zoals advocaten stellen, want de bank is 'niet verplicht' mee te werken. Wie het niet eens is met de handelswijze van de bank, is daarom gedwongen te procederen, wat voor ondernemers vaak een dure aangelegenheid is. Dat de renteruil een 'uiterst flexibel instrument' is, en dat de Transactie 'op elk moment' kan worden beëindigd, lijkt kortom in strijd met de praktijk.

    Deel dit artikel, je vrienden lezen het dan gratis

    Over de auteur

    Jan-Hein Strop

    Gevolgd door 533 leden

    Freelance financieel-economisch journalist met grote belangstelling voor de werking, macht en gedrag van bank & verzekeraar.

    Volg Jan-Hein Strop
    Verbeteringen of aanvullingen?   Stuur een tip
    Annuleren
    Dit artikel zit in het dossier

    Derivaten in het MKB

    Gevolgd door 427 leden

    FTM verdiept zich sinds 2013 de wijze waarop grote banken in Nederland vele duizenden ondernemers in het MKB met rentederivat...

    Volg dossier