Denen keren zich tegen Goldman Sachs

    De voorgenomen verkoop van het Deense energiebedrijf Dong Energy aan de Amerikaanse zakenbank Goldman Sachs heeft tot een hevig protest onder de bevolking geleid. De regering wankelt.

    Zo'n 2500 Denen trotseerden woensdagavond de bijtende winterkou in Kopenhagen. Ze protesteerden tegen de gedeeltelijke verkoop van energiebedrijf Dong Energy aan de Amerikaanse zakenbank Goldman Sachs. Een online petitie waarin de regering wordt gevraagd af te zien van de verkoop, had donderdagavond bijna 200.000 steunbetuigingen weten te verzamelen. Uit een enquete zou blijken dat 68 procent van de bevolking tegen de Dong-deal is. Eerder die dag was de linkse coalitiepartner Socialistisk Folkeparti (vergelijkbaar met de Nederlandse SP) uit het centrumlinkse kabinet van premier Helle Thorning-Schmidt gestapt. Vanwege de voorgenomen verkoop klinkt zelfs binnen Thorning-Schmidts eigen partij – ze is behalve premier ook leider van de sociaaldemocratische partij Socialdemokraterne –  luidkeels gemor. Nog wat olie op het vuur gooide Fritz Schur, voorzitter van de raad van commissarissen van Dong. Hij maakte donderdagavond bekend dat hij opstapt. De privatisering van het Deense staatsbedrijf Dong Energy dreigt uit te lopen op een drama dat in de Deense tv-serie Borgen niet zou hebben misstaan. Hoe kon het zo lopen?

    Reuze vampier-inktvis

    In oktober 2013 werd bekend dat Goldman Sachs samen met twee andere partijen een belang zou nemen in het Deense energiebedrijf. De verkoop van een deel van het staatsbelang is al langere tijd een gevoelig punt in de Deense politiek. Het bedrijf heeft dringend kapitaal nodig, de Deense overheid ook. Goldman Sachs betaalt 8 miljard Deense kronen (iets meer dan een miljard euro) voor nieuw uit te geven aandelen die de bank een belang van 19 procent in Dong oplevert. Het belang van de staat in het energiebedrijf verwatert daarmee van 81 tot 60 procent. Het is de bedoeling dat Dong voor 2017 naar de beurs gaat, hetgeen de interesse van de Amerikaanse zakenbank verklaart. Maar sinds de deal in december werd geformaliseerd, is het verzet er tegen sterk toegenomen. De verkoop van het belang aan Goldman Sachs is om verschillende redenen omstreden. Zo strijkt de cultuur waar de Amerikaanse zakenbank om bekend staat – the giant vampire squid – recht tegen de haren in van het socialistisch angehauchte Scandinavische sociale model. Critici van de deal klagen over een gebrek aan transparantie en vinden het onacceptabel dat Goldman Sachs het gekochte deelbelang wil onderbrengen in speciaal daarvoor opgerichte vehikels in belastingparadijzen zoals Luxemburg, Delaware en de Kaaimaneilanden. Donderdag werd bekend dat het Libische staatsfonds Goldman Sachs daagt wegens een derivatentransactie die de bank 350 miljoen dollar opleverde, maar de Libische staat een miljard heeft gekost.   Vrijwel de gehele Deense bevolking vervloekt de hoge belastingen in eigen land (btw 25 procent, hoogste IB-tarief 55,6 procent) en voelt er weinig voor om een rijke Amerikaanse zakenbank op dat gebied een vrijgeleide te gunnen. Daarnaast krijgen de Amerikanen ook nog eens het vetorecht over elke verandering in de raad van bestuur en medezeggenschap over de strategie van Dong Energy. Terwijl dat volgens de Deense wetgeving pas nodig is bij een belang van 35 procent. De Goldman-Dong deal betekent de 'uitverkoop van Denemarken aan het groot-kapitaal', zo klonk tijdens de demonstratie.

    Gucci-Helle pakt Obama in Gucci-Helle pakt Obama in

     

    Goldman niet hoogste bod

    Dong Energy is 's werelds grootste producent van offshore windenergie, maar handelt ook in conventioneel opgewekte elektriciteit en gas. Goldman Sachs afficheert zich tegenwoordig graag als een voorloper op het gebied van green finance. In zijn pitch stak de belofte om van het Deense bedrijf een leidend Europees energieconcern te maken door middel van een succesvolle IPO. Alleen al het feit dat Goldman Sachs er als aandeelhouder bij is betrokken, zorgt er voor dat de introductieprijs hoger zal liggen, zo luidt de redenering. De Deense regering heeft altijd gezegd dat de zakenbank niet alleen aantrekkelijk is vanwege zijn expertise in relatie tot de beoogde beursgang, maar ook simpelweg het hoogste bod had gedaan. Uit een uitgelekt document blijkt echter dat die bewering niet helemaal juist is. Volgens de Deense Copenhagen Post viel daaruit op te maken dat het pensioenfonds PensionDanmark de totale waarde van Dong had geraamd op 46 miljard kroon, waar Goldman Sachs was blijven steken op 36 miljard kroon. Het pensioenfonds was bereid om 11 miljard kronen voor het 19 procentsbelang te betalen, onder voorwaarde dat de staat de aandelen terugkoopt als Dong niet naar de beurs gaat. Natuurlijk maakt zo'n voorwaarde een bod minder waard en zijn er ook andere voorwaarden die de conclusie wellicht rechtvaardigden dat het bod van Goldman Sachs over het geheel gezien waarschijnlijk het beste was, maar politiek gezien had de onthulling de uitwerking van een handgranaat in een klaslokaal.
    'Het is niet te laat om de straten te lopen, om de politici verantwoordelijk voor hun daden te stellen'

     Gucci-Helle

    Hoe het nu verder gaat blijft spannend. Ook al heeft de financiële commissie van het Deense parlement donderdagmiddag – dankzij steun van de rechtse oppositie – de verkoop aan Goldman Sachs goedgekeurd, in de partij van premier Thorning-Schmidt rommelt het. De premier moet een nieuw kabinet samenstellen nu een coalitiepartner is afgehaakt. Dat wordt een minderheidskabinet. Volgens het blog Duerjournalist heeft de Deense bevolking zitten slapen en is de politiek alleen te overtuigen de verkoop terug te draaien als álle ondertekenaars van de petitie de straat op gaan. 'Het is niet te laat om de straten te lopen. Het is niet te laat om de politici verantwoordelijk voor hun daden te stellen.' Formeel gezien moet de verkoop alleen nog worden goedgekeurd door de buitengewone aandeelhoudersvergadering van Dong. De Deense staat heeft met iets meer dan 80 procent een royale meerderheid. Premier Helle Thorning-Schmidt, vanwege haar elegante uitstraling ook bekend als Gucci-Helle, werd wereldberoemd dankzij het gezellige onderonsje dat zij had met president Obama tijdens de de begrafenis van Nelson Mandela. Begin deze week werd Thorning-Schmidt wat minder glamoreus gefotografeerd terwijl ze eigenhandig de sneeuw van haar stoep aan het vegen was. De sociaaldemocraat heeft geprobeerd haar partij te moderniseren te geven, maar wordt nu door links gezien als een verrader. Voor rechts is zij sowieso suspect omdat ze de belastingen heeft verhoogd.  Dong Energy is ook in Nederland actief. Het betrad in 2005 met veel bombarie de geliberaliseerde Nederlandse energiemarkt, maar verlaat ons land met de staart tussen de benen. Onlangs werd bekend dat de 90.000 klanten en 89 medewerkers zijn verkocht aan Eneco.    

    Deel dit artikel, je vrienden lezen het dan gratis

    Over de auteur

    Arne van der Wal

    Gevolgd door 556 leden

    Mede-oprichter van FTM. Is gek op digitale technologie, maar koestert analoge techniek. Beoefent wing chun kungfu.

    Volg Arne van der Wal
    Verbeteringen of aanvullingen?   Stuur een tip
    Annuleren