© ANP Bart Maat

Van wie is ons geld?

Waarom is de creatie van geld in handen van – particuliere – banken? En moet dat altijd gepaard gaan met schuld? Ofwel: kunnen we ons monetaire systeem op een eerlijkere manier organiseren? Lees meer

Het zijn vragen waar menig econoom zijn tanden op stuk gebeten heeft. Toneelgroep De Verleiders zette een brede discussie in gang door op te roepen tot een burgerinitiatief. Met 120.000 handtekeningen moest de politiek wel reageren en nadenken over de aard en wezen van ons geld en de manier waarop het wordt gecreëerd. Dat leidde tot een opdracht voor Wetenschappelijk Raad voor het Regeringsbeleid (WRR) om onderzoek naar geldschepping te doen.

Op Follow The Money begon in 2015 het debat toen voormalig bankenlobbyist en auteur Robin Fransman reageerde met een open brief aan het toneelgezelschap, die werd beantwoord door Martijn Jeroen van der Linden, bestuurder van de Stichting Ons Geld. Daarnaast gaven tientallen lezers in het discussieforum hun visie op wat misschien wel dé vraag van het moment is: van wie is ons geld eigenlijk?

68 Artikelen

Burgerinitiatief 'Ons Geld' zet Depositobank bovenaan politieke agenda

Een depositobank bleek eerst niet mogelijk met de huidige wetgeving, maar mede door burgerinitiatief 'Ons Geld' lijkt politiek Den Haag daar iets aan te gaan doen. Minister Dijsselbloem en zelfs DNB staan open voor een pilot. Richard van der Linde, de initiatiefnemer van de Depositobank, doet verslag.

Vorige week op 16 maart vond het plenaire debat plaats in de Tweede Kamer tussen minister Dijsselbloem van Financiën en de fracties over burgerinitiatief 'Ons Geld'. Met een inleiding van George van Houts, mede-initiator van het burgerinitiatief, werd gedebatteerd over de wijze waarop geldcreatie zou moeten plaatsvinden.

Het scheppingsrecht

Banken kunnen uit het niets krediet creëren en dat krediet kan worden gebruikt voor girale betalingen of worden omgezet naar brief- of muntgeld. We noemen het daarom ‘geld’. Dat is prima, we kunnen er ieder woord voor gebruiken, mits we het maar consistent doen. Als bankkrediet ‘geld’ is, dan is een centrale bankreserve dit in ieder geval niet. Een centrale bank creëert dus iets anders dan een commerciële bank. Wij gebruiken ons bankkrediet om de bank opdracht te geven namens ons centrale bankreserves over te boeken naar een ander — of om te zetten naar cash. Vult u zelf maar in op welke plek in de laatste zin u het woord ‘geld’ wilt plaatsen, bij bankkrediet of centrale bankreserves.

Als bankkrediet ‘geld’ is, dan is een centrale bankreserve dit in ieder geval niet

De hoeveelheid bankkrediet bepaalt hoeveel betaalmiddelen er in omloop zijn. Stichting Ons Geld vindt dat de overheid — bij wijze van een vierde macht — dit moet bepalen, met name vanwege de rendementen die banken behalen met het scheppingsrecht. Over de voor- en nadelen hiervan werd hevig gedebatteerd tijdens het debat. Voorlopig lijkt een minderheid van de fracties te vinden dat de voordelen opwegen tegen de nadelen.

Depositobank

Dat is echter de theoretische kant. De praktische kant is dat we deel uitmaken van een muntunie en niet zelf kunnen bepalen of wij het geldstelsel veranderen. Dat zal met alle Euro-landen overeengekomen moeten worden. Daarom werd door verschillende Kamerleden een alternatief voorstel gedaan om de burger minder afhankelijk te maken van de veiligheid van banken en tegelijkertijd de marktwerking te laten toenemen.

Dit alternatief is een ‘depositobank’. Het woord viel wel 31 keer tijdens het debat en die moties sturen aan op een (empirisch) onderzoek naar zo’n faciliteit. Zoals in een vijfluik op Follow the Money uiteengezet, verruimt het de diversiteit in de sector, maar ontbreekt het aan wetgeving en is de politiek aan zet.

De voorgeschiedenis

De auteur Richard van der Linde nam in mei 2015 het initiatief om een full reserve bank op te richten. Voor Follow the Money deed hij uitvoerig verslag van het proces. Hij concludeerde toen dat het aan benodigde wetgeving ontbrak. Vervolgens richtte hij zich met burgerinitiatief 'Ons Geld' op de politiek, met de positive uitkomst van vandaag als resultaat.

Meer lezen? Zie hier het vijfluik van Van der Linde en het verslag van het bezoek van 'Ons Geld' aan de Tweede Kamer.

>> Burgerinitiatief 'Ons Geld' op bezoek in de Tweede Kamer

>>Deel #5: Het einde

>> Deel #4: tijd om campagne te voeren

>> Deel #3: De marktpotentie

>> Deel #2: Intransparantie en hoge kosten

>> Deel #1 Verbeter de financiële sector en begin een bank

Lees verder Inklappen

In de praktijk

Vandaag, werd gestemd over onder andere een motie van Koolmees (D66), Nijboer (PvdA) en Merkies (SP) die minister Dijsselbloem vraagt om een gedegen onderzoek naar de aanpassingen die nodig zijn in de wetgeving. We weten dat hier inmiddels al onderzoeken naar gaande zijn en wij zijn hier ook in betrokken. [De motie werd aangenomen, zie update onderaan - redactie FTM.]

Vorige week donderdag was de tweede Fintech-convocatie met dezelfde minister en Kamerleden. Daaruit kwam naar voren dat ook onderzoek wordt gedaan in brede zin naar de mogelijkheden om diversiteit in de bancaire sector te vergroten en DNB ook meer incentives te geven om toetreding te bevorderen.

Het zou mooi zijn als er een landschap ontstaat waarin banken differentiëren op risicoprofielen

Door het burgerinitiatief lijkt het er op dat onderzoek naar 'meer toetreding en diversiteit' eerder tot resultaat zal gaan leiden. Het zou mooi zijn als er een landschap ontstaat waarin banken differentiëren op risicoprofielen, van full-reserve tot maximale leverage. Liefst met ieder een niet te groot marktaandeel en met zo min mogelijk onderlinge verwevenheid. Iedereen is daar voor, zelfs DNB. Laten we daarom spoedig in de praktijk op kleine schaal uittesten in welke vorm dit kan plaatsvinden, waarna het debat over geldcreatie opnieuw gevoerd kan worden. Minister Dijsselbloem staat open voor een pilot, net als de politiek en DNB. De draaiboeken worden inmiddels gemaakt. Bij een succesvolle pilot kan ‘de markt’ open voor full-reservebanken. Wie weet spreekt de uitkomst van pluriformiteit en marktwerking zelfs de initiatiefnemers van het burgerinitiatief aan.

Update: Motie aangenomen

De motie van van Koolmees (D66), Nijboer (PvdA) en Merkies (SP) over onderzoek naar de mogelijkheden van een depositobank is vandaag met algemene stemmen aangenomen door de Kamer. Moties van Grashoff, Omtzigt en Merkies zijn gewijzigd. Deze stuurden ook aan op onderzoek naar een depositobank-achtige dienstverlening. Hiervan moet nog duidelijk worden wat de wijziging inhoudt. Nederland is officieel een stap dichter bij een full-reservebank.

Lees verder Inklappen

Deel dit artikel, je vrienden lezen het dan gratis

Richard van der Linde