Deutschland wacht auf, aber Die Niederlande...

5 Connecties

Onderwerpen

Europa Eurocricis beleid

Organisaties

ECB

Werkvelden

Economie
47 Bijdragen

Terwijl in Duitsland de kritiek op het gevoerde beleid van de Europese Centrale Bank stormenderhand toeneemt, blijft het in Nederland doodstil. Nogal merkwaardig, want Nederland wordt door veel politici, economen en bankiers juist gezien als de economische bijwagen van Duitsland.

Vorige week nam de ECB een serie 'onconventionele' maatregelen om de economie in de totaal vastgelopen eurozone aan de praat te krijgen, nadat het al eerder de verschillende rentes tot een historisch laagtepunt had gebracht. In dit artikel zal ik betogen dat noch het één, noch het ander een oplossing vormen voor de eurocrisis.

Interne devaluatie pijnlijk en langdurig proces

De ECB heet politiek onafhankelijk te zijn en haar voornaamste taak bestaat eruit om de geldontwaarding onder de twee procent op jaarbasis te houden. Dat laatste lukt de laatste tijd vrij aardig, aangezien de inflatie in de eurozone gemeten wordt door het gemiddelde te nemen van alle eurozone landen. In de door vraaguitval geplaagde zuidelijke landen is er inmiddels sprake van negatieve inflatie (deflatie): omdat deze landen hun internationale concurrentiepositie zijn kwijtgeraakt en zij, op last van het dictaat van de Europese eenheidsmunt, geen monetaire devaluaties meer kunnen doorvoeren, resteert deze landen nog uitsluitend de methode van interne devaluatie (het doorvoeren van hervormingen en het drastisch verlagen van de lonen) om hun concurrentiepositie te kunnen herstellen en dan 'op hoop van zegen' uit de neergaande spiraal van economische teruggang en de tot schrikbarende hoogte opgelopen werkloosheid te geraken.
de zuidelijke landen dienen 'in leven' te worden gehouden door de burgers van de noordelijke landen
Omdat interne devaluatie een pijnlijk proces is dat een zeer lange adem vraagt (dat duurt jaren), dienen deze landen gedurende dat proces 'in leven' te worden gehouden door de burgers van de noordelijke landen en door de ECB, die in een aantal stappen € 1000 miljard aan Asset Backed Securities (ABS), waaronder vastgoed ABS en andere 'verpakte' leningen zoals 'covered bonds' wil opkopen in de hoop dat de economieën van de eurozone dan aantrekken.

Duits protest tegen ECB plannen

Heikel punt daarbij is natuurlijk wat de kwaliteit van die activa is. Koopt de ECB geen waardeloze 'rommel' op? Na de bekendmaking van de details van de plannen stak een storm van protest op in Duitsland. Bundesbank president Weidmann wees op het risico van gebrekkige kwaliteit van de ABS pakketten (Draghi wil met name Grieks, Cypriotisch en Spaans papier opkopen, red.), waardoor toch weer de belastingbetaler uiteindelijk voor de verliezen zou opdraaien; de Duitse econoom -en sinds kort AfD-politicus- Joachim Starbatty schreef een open brief op poten naar Bondskanselier Merkel, dat ze 'de reeds door de one-size-fits-all euro aangerichte schade niet verder op moest laten lopen'; De minister van Financiën van de Duitse deelstaat Beieren, Markus Söder, zei tegen de krant Münchner Merkur te vrezen dat de ECB een zogenoemde 'bad bank' kan worden door het opkoopprogramma, een bank met slechte bezittingen; voormalig ECB-hoofdeconoom Jürgen Stark stelde ook dat de ECB 'onberekenbare risico's' neemt met het opkopen van schuldpapieren bij de banken; en de in Duitsland (en internationaal) alom gerespecteerde econoom Hans-Werner Sinn, directeur van het gerenommeerde economische wetenschap onderzoeksinstituut Ifo te München, riep de Duitse regering zelfs via een Duitse zakenkrant op om de ECB tot de orde te roepen. Sinn uitte zijn zorgen over de ontwikkelingen zelfs tegenover de Amerikaanse nieuwszender CNN.

In Nederland heerst een oorverdovende stilte...

Terecht een storm van protest dus vanuit Duitsland tegen deze monetaire financiering van lidstaten door de ECB, want daar komen de voorgestelde maatregelen de facto wel op neer. En monetaire financiering van lidstaten valt buiten het mandaat van de ECB. Het is nu de vraag wat er gaat gebeuren. De stem van Weidmann telt even zwaar als die van zijn Luxemburgse collega en de zuidelijke landen hebben nu eenmaal baat bij een lage rente en ruilen maar al te graag hun twijfelachtige activa in voor extra liquiditeiten. Kortom, Weidmann wordt getalsmatig eruit gestemd. Naar verluidt had enkel de Oostenrijkse centrale bank president Weidmann gesteund. Klaas Knot van DNB dus klaarblijkelijk niet... Dat is op zich een trendbreuk, want diens voorganger, Nout Wellink, stemde altijd met de Duitse Bundesbank president mee.
Sinds Knot het roer heeft overgenomen lijkt het wel of hij de Nederlandse nationaliteit heeft omgeruild voor de Franse of Italiaanse...
Echter, sinds Knot het roer heeft overgenomen (op last van premier Rutte, doch dat terzijde), lijkt het wel of hij de Nederlandse nationaliteit heeft omgeruild voor de Franse of Italiaanse... Over Rutte gesproken: ook van hem horen we weinig meer sinds zijn verkiezingsbelofte uit september 2012 dat er geen Nederlands belastinggeld meer naar Griekenland c.s. zou gaan.... We horen niks van hem. We horen überhaupt niets van onze regering. En ook niet van ons parlement trouwens. Een oorverdovende stilte heerst in de hofstad, ook niet tijdens de Algemene Politieke beschouwingen, terwijl het toch wel degelijk ergens over gaat, me dunkt. Maar ook van de economische wetenschap horen we nauwelijks iets. Ook daar blijft het oorverdovend stil. Waarom? Een ander punt van Duitse kritiek betreft de hardnekkige weigering van Frankrijk en Italië om hun economieën te hervormen. Ook dit jaar, volgend jaar en in 2016 zal Frankrijk niet voldoen aan de gestelde begrotingstekortnorm van drie procent van haar Bruto Binnenlands Product (BBP). En gisteren kwam de Rabo Bank met een vernietigende analyse over de Italiaanse economie. Jammer daarbij was wel, dan de dieperliggende oorzaak -de one size fits all euro- nergens werd genoemd. Ook viel de oproep van Spanje en Italië om de Europese Verdragen boven de Duitse grondwet te stellen niet echt in goede aarde bij onze oosterburen (het Duitse gerechtshof heeft haar (afwijzende) oordeel over het onbeperkte ECB opkoopprogramma van obligaties, het OMT, doorgeschoven naar het Europese Hof van Justitie, die in recordtempo -deze maand- het Salomonsoordeel mag vellen, red.). De Duitse media vellen terecht een hard oordeel: de ECB kan dit niet maken. Maar wat horen we in de Nederlandse media hierover? Op een berichtje in het FD na, waarin de ECB wordt vergeleken met een 'bad bank', blijft het stil. Regering, parlement, economische wetenschap en media in Nederland zwijgen.

Maatregelen ECB helpen niet

Weliswaar waarschuwde DNB-president Knot eergisteren voor het risico van (aandelen-)bubbels, maar betoonde zich eveneens voorstander van het geldverruimingsbeleid van de ECB, al voegde hij er onmiddellijk aan toe, dat de monetaire speelruimte van de ECB uitgeput is en dat nu de lidstaten zelf aan de beurt zijn. Hierbij doelde Knot met name op Frankrijk en Italië, die nog weinig tot niets hebben gedaan om hun economieën te hervormen en hun begrotingstekorten weg te werken. Knot: "Het ruime monetaire beleid is bedoeld om risico's in de reële economie te bevorderen, zoals consumenten die weer willen investeren in duurzame consumptiegoederen. Maar wat we helaas zien is dat het monetaire beleid vooral risiconeming op de financiële markten heeft gestimuleerd." Maar het ergste van allemaal is, dat de voorgestelde maatregelen van de ECB niet zullen helpen. Simpelweg meer geld beschikbaar stellen aan het bankwezen betekent nog geen economische groei. Ondernemers en investeerders hebben vertrouwen nodig in een economie. En of de rente nu 3% of 0,05% is verandert niets aan dat vertrouwen. Sterker nog, investeerders prikken dwars door de kunstmatig laag gehouden rente van de ECB heen. Ze zullen die lage rente juist interpreteren als een teken van (structurele) zwakte. De ECB-rente staat voor een land als Duitsland niet goed. Door de lage ECB-rente en de wisselkoers van de euro is er intussen al een flinke vastgoedbubbel in Duitsland ontstaan. Het ontbreken van een landenspecifiek rentebeleid door de eurozone constructie voorkomt dat de ECB een effectief monetair beleid kan voeren. Hetzelfde geldt voor het ontbreken van een wisselkoersmechanisme tussen de eurozonelanden. Ook dat voorkomt een effectief monetair beleid. Wat de eurozone nodig heeft is monetaire flexibiliteit en de gekozen one-size-fits-all constructie van de eurozone staat die oplossing in de weg. En dan hebben we het nog niet eens gehad over de negatieve uitwerking die het gevoerde lage rentebeleid van de ECB heeft voor spaarders en pensioenbeleggers. Deze worden zwaar benadeeld door dat beleid.
ECB behartigt de belangen van de tekortlanden en benadeelt de spaarders en pensioenbeleggers
Samenvattend is de conclusie dan ook, dat de ECB de belangen behartigt van de tekortlanden, de spaarders en pensioenbeleggers benadeelt en geen politiek onafhankelijk monetair beleid voert (en ook niet kan voeren).

Vooruitzichten eurozone blijven slecht

Intussen is de werkloosheid in de eurozone structureel hoog, zijn de vooruitzichten op herstel slecht en lopen de schulden overal op. De gevoerde politiek van bezuinigen in een krimpende economie werkt niet. We hebben te maken met een structurele monetaire crisis, die ertoe zal leiden dat de welvarende middenklasse in de eurozone landen verdwijnt en de inkomensverschillen groter worden. Nu wil ik geen politiek waardeoordeel uitspreken over inkomensongelijkheid, maar feit is, dat met het verdwijnen van een kapitaalkrachtige middenklasse de algemene welvaart van een land afneemt. Uiteindelijk zullen ook de grootbedrijven hun producten moeten verkopen en als een grote groep burgers daar geen geld meer voor heeft, dan schiet dat grootbedrijf uiteindelijk zichzelf in de voet. Daar komt bij, dat je wel degelijk een moreel oordeel kunt vellen over de hoogte van de inkomens in de financiële sector. Als de top 25 van de hefboomfonds managers elk met een miljard dollar per jaar naar huis gaat, terwijl de sector met belastinggeld gered moest worden van al te roekeloze avonturen, dan is er iets grondig mis met het morele kompas in die sector én met de politiek die dit faciliteert. Vijf lange jaren van eurocrisissen verder is er dus niets geleerd en niets veranderd. Klik hier om mij te volgen op twitter. Klik hier voor het overzicht van mijn eerdere artikelen op De Dagelijkse Standaard.

Deel dit artikel, je vrienden lezen het dan gratis

Jean Wanningen
Jean Wanningen
Jean Wanningen (Weert, 1957) is een veelkleurige persoonlijkheid. Ging na ‘verkeerde’ studies bij een gerenommeerde investmen...
Gevolgd door 239 leden