Die Malle Boele toch

4 Connecties

Relaties

Overkreditering Staal Boele

Werkvelden

Banken

Banken hebben alleen gedaan wat gulzige consumenten wilden, zegt banklobbyist Boele Staal. Zo'n uitspraak is niet alleen beroerd getimed, het is ook nog eens bezijden de waarheid.

De onverwoestbare Boele Staal doet weer van zich horen. De directeur van de Nederlandse Vereniging van Banken gaf een  interview  aan het AD, waarin hij vandaag zegt dat de banken geen schuld hebben aan de overkreditering van Nederland. “Het is veroorzaakt door een samenleving waar 'het kan niet op' centraal stond.” Nu de banken orde op zaken hebben gesteld, zijn excuses niet meer nodig, claimt Malle Boele.
 
Met deze uitspraken bewijst de D66'er, die al enige tijd over zijn  houdbaarheidsdatum heen is, de sector geen dienst. Misschien is het nog wel te begrijpen als hart onder de riem voor bankmedewerkers, die jarenlang op verjaardagsfeestjes door het stof moesten. Maar afgezien daarvan zijn zulke interviews slechts aanleiding voor een nieuwe ronde banken bashen
 
Waarom? Omdat de timing zacht gezegd ongelukkig is. Zoals bekend staat SNS op het punt van omvallen, wat betekent dat de belastingbetaler de portemonnee weer moet trekken – u weet wel, “systeembank”. Om dan te zeggen dat de banken hun zaakjes zo goed op orde hebben, is op zijn minst ongeloofwaardig. 
 
Verliezen op staatssteun
Bovendien werd kort geleden bekend dat we sinds vorig jaar geld verliezen op staatssteun aan banken. Dividend van ABN Amro en SNS valt dermate tegen, dat minister van Financiën Dijsselbloem rekening houdt met een oplopende rekening. En dan komt de echte knaller nog: het verlies op de aankoop van ABN Amro van 28 miljard euro. Niemand die verwacht dat de bank bij privatisering zo veel oplevert.                      
 
Los van de timing getuigt de beantwoording van de schuldvraag door Malle Boele van een nogal eenzijdige kijk op de historie. Hij zegt letterlijk dat banken alleen maar hebben gedaan wat op krediet beluste consumenten wilden, alsof die instituten willoos hun balansen hebben opgepompt met aflossingsvrije hypotheekleningen. Nederland is daardoor wereldkampioen hypotheekschuld. 
 
Gedragscode Hypothecaire Financiering
Bij overkreditering hebben er in beginsel twee schuld, waarbij je je kunt afvragen hoe die schuld verdeeld is. Het is in ieder geval absurd om in dit geval de schuld alleen bij de debiteur te leggen. Banken hebben zich sinds de jaren negentig te houden aan hun eigen Gedragscode Hypothecaire Financiering, maar hebben die code massaal overtreden. Er werd al vanaf midden jaren negentig regelmatig te veel geleend ten opzichte van het inkomen.   
 
Vandaar dat in 2006 de gedragscode werd aangescherpt met extra regels ter voorkoming van overkreditering – zonder veel effect overigens. Banken waren zo slim om een uitzonderingsclausule (de explain-clausule) op te nemen in de hernieuwde code, die het mogelijk maakt in bijzondere gevallen de norm toch te overschrijden. 
 
Sluiproute
Daar is gretig gebruik van gemaakt, schrijft ook De Nederlandschse Bank (DNB). Uit steekproeven van toezichthouder AFM bleek dat banken in een kwart tot een derde van de gevallen afweken van de norm, zonder dat daar rechtvaardiging voor was. Banken beriepen zich daarbij op een “verwachte toekomstige bovengemiddelde inkomensstijging” van huishoudens om meer hypotheek te kunnen verlenen.
 
“Een sluiproute om de code te omzeilen”, concludeert DNB. “De sector heeft hiermee niet voldaan aan de eisen van de minister van Financiën om middels zelfregulering te komen tot een adequate beheersing van de risico's voortvloeiend uit overkreditering.” Need we say more?
 
Dat banken in staat waren om de hypotheekschuld op te stuwen tot meer dan 110 procent van het BBP, is al helemaal niet de schuld van de samenleving. Na de eeuwwisseling kregen banken dankzij een succesvolle lobby de mogelijkheid hypotheken te bundelen en door te verkopen (securitisatie), wat een goedkope bron van financiering bleek te zijn. Sinds 1997 zijn de regels voor leningenhandel driemaal versoepeld, zo schreef NRC Handelsblad (Hoe Den Haag de banken bediende; onderzoek politiek en kredietcrisis van 27 juni 2009), zonder immenging van de Tweede Kamer. Zo kon de Nederlandse financiële sector geruisloos aansluiten bij de Angelsaksische praktijk van securitisatie. 
 
Afwentelen op de samenleving
En wie maakte dat allemaal mogelijk? De toenmalige minister van Financiën Gerrit Zalm, thans bestuursvoorzitter van ABN Amro, die net als Malle Boele roept dat we niet zo moeten zeuren over banken. 
 
Ondertussen proberen de banken de verliezen op de hypotheekportefeuille af te wentelen op de “schuldige” samenleving met hoge hypotheekrentes, hoge rente op restschuld en lage spaarrentes. Kredietfaciliteiten voor ondernemers zijn gelijktijdig opgedroogd, nu banken compleet risico-avers zijn geworden. 
 
Malle Boele 
Malle Boele weet dit allemaal, maar heeft toch het lef de samenleving de schuld te geven. Wordt het niet tijd nu wel sorry te zeggen?