© ANP/Emmanuel Dunand

Gesprek over Europa

Een goed gesprek over de Europese Unie komt maar niet van de grond. Follow the Money wil daar verandering in brengen. Samen met jou. Wat willen we met Europa? Dit dossier is een eerste aanzet voor een gesprek over een andere Europese Unie. Lees meer

Iedereen heeft er een mening over, maar een echt gesprek over de Europese Unie wordt nauwelijks gevoerd. En dat is jammer, want het voortbestaan van de Unie is niet zo vanzelfsprekend als het ooit was. Niet alleen de eenheidsmunt euro wankelt, het hele Europese project zelf dreigt als een kaartenhuis ineen te zakken. Het uiteenvallen van de EU zou enorme gevolgen voor elke Nederlander – en elke Europese burger – hebben. Die angst lijkt politici en beleidsmakers te verlammen. Discussies over de EU worden doodgeslagen met  apocalyptische visioenen, van zowel voor- als tegenstanders. 

Tegelijk is het duidelijk dat dit niet het Europa is waarvan gedroomd werd. Europese samenwerking blijkt in de praktijk vaak een ondoorzichtig spel van lobby's en achterkamertjespolitiek. De parlementaire controle daarop is gebrekkig. 'Brussel' is bijna synoniem geworden met bureacratie, spilzucht, gesjoemel, bemoeizucht, zelfverrijking en zelfs corruptie. 

Bij veel burgers in alle lidstaten leeft het gevoel dat de voordelen van de Unie niet langer opwegen tegen de nadelen. Dat zij in wezen niet zoveel aan de EU hebben en dat het een moloch is die over hun identitieit heenwalst. Een Unie die de economische voordelen vooral sluist naar grote ondernemingen. 'Een verzorgingsstaat voor multinationals', zoals onze columnist Christiaan Vos dat noemde.

Is het mogelijk om de EU op zo'n manier te hervormen dat niet grote, multinationale ondernemingen het meest profiteren van de Europese samenwerking –  maar de Unie de belangen van de Europese burger dient? Zo ja, hoe dan? En zo nee, hoe gaan we dan wél verder? Daarover willen we op Follow the Money samen met jou een constructief gesprek voeren. We willen dat doen met behulp van ons panel Europa, wat nu? Op die plek zullen we je onder meer vragen stellen en kunnen we het gesprek met elkaar voeren.

54 Artikelen

Dijsselbloem keert zich tegen zijn eigen tsaar

4 Connecties

Onderwerpen

Investering Begroting

Organisaties

EU Europese Commissie
14 Bijdragen

De Europese Commissie pleit voor overheidsinvesteringen door sterke eurolanden als Nederland en Duitsland, maar die houden vast aan een rigide begrotingsdiscipline. Daarmee bewijzen ze de burgers van de eurozone een slechte dienst, betoogt Bas Eickhout.

Afgelopen vrijdag kwamen de ministers van financiën van de EU bijeen om over het begrotingsbeleid van 2017 te besluiten. Op tafel lag een aanbeveling van de Europese Commissie aan de eurozone als geheel om het economisch herstel te bevorderen door minder te bezuinigen en meer te investeren. Een gezamenlijke munt en een gezamenlijk monetair beleid vergen ook een meer gezamenlijk begrotingsbeleid, vindt Eurocommissaris Moscovici. Als alle eurolanden tegelijkertijd zo snel mogelijk hun overheidsschulden afbouwen, gaat dat ten koste van het fragiele economische herstel. Daarom zouden Duitsland en Nederland, en andere landen met een groot handelsoverschot en voldoende begrotingsruime, juist meer moeten uitgeven en investeren, zo luidt de aanbeveling van Moscovici.

Het geloof dat een begrotingstekort de grootste zonde op aarde is, is diep geworteld

Helaas hebben de ministers van Financiën op aandringen van precies deze twee landen het advies van de Commissie begraven. Het geloof dat een begrotingstekort de grootste zonde op aarde is, is zo diep geworteld in Duitsland als Nederland dat de inzichten van experts voor extra investeringen geen gehoor vinden. Een begrotingsevenwicht, de Schwarze Null, is voor de CDU van de Duitse minister Schäuble de heilige graal, ongeacht de gevolgen voor werkgelegenheid in de eurozone en het achterstallig onderhoud aan de publieke infrastructuur in Duitsland. Ook het Nederlandse kabinet zit volledig vastgeroest in het dogma dat we zo snel mogelijk naar een begrotingsoverschot moeten. Ieder bedrijf dat bij een extreem lage rentestand uiterst rendabele investeringen afwijst, krijgt kritiek van aandeelhouders. Duitse en Nederlandse politici lokken er echter stemmen mee.

Veel te hard bezuinigingsbeleid

Het strikte begrotingsbeleid van de afgelopen jaren waar de Europese Commissie nu langzaam op terugkomt, was een drama. Onderzoeken van onder andere IMF, OESO en de Europese Commissie hebben laten zien dat de eurozone tussen de 5 en 9 procentpunt economische groei is misgelopen door een slecht getimed en veel te hard bezuinigingsbeleid. Daardoor zijn tienduizenden mensen onnodig werkloos, zijn sociale voorzieningen verschraald en is het toekomstig groeipotentieel geschaad. Het doel van de bezuinigers werd er ook niet mee bereikt: de schuld als deel van het bbp nam alleen maar toe door de schadelijke impact van bezuinigingen op de groei.

Mede door toedoen van dit dramatische begrotingsbeleid zag de ECB zich genoodzaakt de rente tot nul te verlagen en iedere maand 80 miljard euro aan obligaties op te kopen. Zowel in Duitsland als in Nederland uiten velen terecht zorgen over dit ECB-beleid: het brengt grote risico’s met zich mee voor de financiële instabiliteit, het bereikt nauwelijks de reële economie en brengt spaar- en pensioentegoeden in gevaar. En democratische controle op deze besluiten is er niet, door de strikt onafhankelijke positie van de ECB. 

Maar veel Duitse en Nederlandse politici die ECB-voorzitter Draghi verwijten maken, weigeren het economisch herstel met gecoördineerd begrotingsbeleid in de eurozone te ondersteunen waardoor het monetaire beleid eindelijk weer genormaliseerd zou kunnen worden. Uit voorlopige conclusies van de Raad van Ministers van Financiën blijkt dat Duitsland en Nederland erin geslaagd zijn om het voorstel van de Europese Commissie voor een gecoördineerd, ruimer begrotingsbeleid om zeep te helpen. Te veel uitgeven is volgens deze landen een zonde die door Brussel zo hard mogelijk moet worden gestraft. Te weinig uitgeven, waardoor de Europese economie langdurig in het slop blijft, dat moeten de landen volgens Dijsselbloem en Schäuble zelf weten.

Onderzoeken laten zien dat de eurozone 5 tot 9 procentpunt economische groei is misgelopen

Begrotingstsaar

Middenin de eurocrisis was het de vurige wens van Nederland om een sterke, onafhankelijke begrotingstsaar aan te stellen om voorgoed een einde te maken aan de lakse begrotingsdiscipline van sommige landen waarmee het een munt deelt. Nederland kreeg zijn zin en gaf volop steun aan het strenge begrotingsbeleid van toenmalig Eurocommissaris Olli Rehn. Nu zijn opvolger Moscovici lering trekt uit het recente verleden door voor een ruimer begrotingsbeleid te pleiten, is het nota bene Nederland dat de onafhankelijke begrotingstsaar plotseling de mond snoert.

Met deze opstelling bewijst Dijsselbloem de inwoners van de eurozone geen dienst. De partijgenoot van Moscovici zou de adviezen van de Europese Commissie met beide handen moeten aangrijpen. Want als alle landen tegelijk op de begrotingsrem staan, stagneert de economie. Als de eurozone brede steun van burgers terug wil winnen, is het nu zaak om te laten zien dat de ministers meer kunnen dan bezuinigen.

Bas Eickhout is Europarlementariër voor GroenLinks.

Bas Eickhout
Bas Eickhout
Bas Eickhout (1976) is sinds 2009 Europarlementariër voor GroenLinks. De Groesbeeker studeerde scheikunde en milieukunde in N...
Gevolgd door 22 leden