© ANP / Jerry Lampen

Dit is hoe minister Schippers het aantal depressies wél omlaag kan brengen

    Minister Schippers wil met haar depressiedeal het aantal depressies verminderen met dertig procent. Het is echter onwaarschijnlijk dat dat gaat lukken. Wat moet er dan gebeuren? Follow the Money ging hierover in gesprek met depressie-expert Pim Cuijpers.

    Een op de vijf Nederlanders krijgt ooit met depressie te maken; de bijbehorende kosten lopen jaarlijks in de miljarden. Reden voor minister Schippers om miljoenen te investeren in haar zogenaamde depressiedeal. Die deal moet ervoor zorgen dat het aantal depressies met dertig procent omlaag gaat, onder andere door de nadruk te gaan leggen op preventiebeleid. De deal zou een uiteindelijke besparing van een miljard euro moeten opleveren.

    Door de ingrijpende bezuinigingen in de geestelijke gezondheidszorg die Schippers al aan het begin van haar termijn invoerde, is het vrijwel onmogelijk geworden om dit doel te behalen. Het probleem blijft waarschijnlijk dus onverminderd groot.

    Als we echt wat aan depressie willen doen, moeten we er op een andere manier naar kijken

    Ook Pim Cuijpers, hoogleraar klinische psychologie aan de Vrije Universiteit van Amsterdam en vorig jaar door waarderingsplatform Expertscape uitgeroepen tot voornaamste expert op het gebied van depressie ter wereld, noemt de plannen in de huidige vorm onhaalbaar. ‘Veel van de partijen die eraan meewerken doen al vanalles op het gebied van depressie, dus in de praktijk verandert er weinig,’ zo stelt hij. 

    Maar als de oplossingen niet uit de deal van Schippers komen, wat moet er dan wél gebeuren? ‘Als we echt wat aan depressie willen doen, moeten we er op een andere manier naar kijken,’ aldus Cuijpers. De hoogleraar benoemt drie terreinen waar ruimte is voor innovatie.

    Meer aandacht voor terugval nodig

    Jongeren, mantelzorgers en zwangere vrouwen krijgen als risicogroepen volop aandacht in de plannen van Schippers. Maar een belangrijke groep wordt over het hoofd gezien: mensen die eerder een depressie hadden. ‘We weten dat de helft van de mensen met een depressie binnen twee jaar weer depressief wordt,’ zegt Cuijpers. ‘Kijk je naar een periode van vijf jaar, dan loopt dat op naar mogelijk zeventig procent. De terugval is enorm. Het probleem is dat mensen die behandeld worden na afloop weer weg gaan, en dat is het dan.’  

    Therapeuten laten tot nu toe steken vallen om een terugval van hun patiënten te voorkomen. Zo bleek uit een een steekproef van de Depressie Vereniging dat minder dan de de helft van de behandelaren actieve plannen maakt om een terugval te voorkomen.

    Mensen worden er dus niet goed op voorbereid dat ze opnieuw depressief kunnen worden; bij een zesde komt het in de behandelkamer helemaal niet ter sprake. Dat vindt Cuijpers zonde: ‘We weten dat er specifieke interventies zijn die werken. Je moet hier systematisch gebruik van maken.’


    Pim Cuijpers

    "Het is eigenlijk een gebrek aan creativiteit dat we de methodes die we kennen niet gewoon toepassen"

    Zorg toegankelijker maken

    Daarnaast wordt er volgens Cuijpers te weinig gebruik gemaakt van lichte behandelingen. ’Niet iedereen heeft een langdurige therapie nodig, dus je moet bepaalde behandelingen toegankelijker maken. Het probleem is nu dat weinig mensen weten waar ze deze hulp kunnen krijgen. Dit moet makkelijker via bestaande kanalen gaan: huisartsen en ook ziekenhuizen kunnen veel sneller doorverwijzen naar bijvoorbeeld online methodes. Zo wordt het beter geïntegreerd in de zorg.’ 

    E-health is een laagdrempelige manier waarmee je online behandelingen thuis kunt volgen. Maar worden mensen hiermee niet aan hun lot overgelaten? Volgens Cuijpers is dat een misvatting die veel voorkomt. ‘Het idee erachter is dat je mensen uitlegt hoe ze een specifieke behandeling op zichzelf kunnen toepassen en je ze hierin ondersteunt. Hierbij is het belangrijk dat je contact blijft houden met een patiënt, bijvoorbeeld per e-mail.’ Dergelijke ondersteuning is volgens hem de sleutel tot succes, omdat een behandeling er meer effect door heeft. 

    Deze behandelmethode kan ook op andere manieren worden toegepast. ‘Het lijkt soms alsof internet het antwoord is op alles, maar ik wil er ook voor pleiten dat dit niet alleen online gebeurt.’ Iemand die onder telefonische begeleiding met een zelfhulpboek aan de slag gaat, kan volgens Cuijpers ook positieve effecten zien. ‘Het is eigenlijk een gebrek aan creativiteit dat we de methodes die we kennen niet gewoon toepassen.’

    Aan de behandelmethoden van depressie valt nog genoeg te verbeteren

    Meer onderzoek

    Aan de behandelmethoden van depressie valt ook nog genoeg te verbeteren. ‘De afgelopen jaren is er een enorme toename geweest van het aantal mensen dat behandeld wordt voor depressie, maar de effecten zijn relatief beperkt. Er wordt van alles gedaan om het stigma weg te nemen en meer mensen zoeken hulp, maar de prevalentie van depressie neemt niet af. Dit komt deels omdat de terugval hoog is, maar ook omdat er een grote groep mensen is die op geen enkele behandeling reageert.’ 

    ‘Wil je op bevolkingsniveau iets doen om de ziektelast terug te dringen, dan moet je kijken naar de mensen die hier de grootste bijdrage aan leveren. Mensen met een chronische depressie, waar geen behandeling voor is, zijn de drijvers van deze ziektelast.’ Voor deze personen is in het budget van Schippers echter geen ruimte. Ze investeerde namelijk al 10 miljoen euro in een onderzoek naar depressie bij jongeren en jonge vrouwen. Volgens Cuijpers kan de grootste winst echter geboekt worden bij de groep waarvoor nog geen enkele behandeling werkt.

    Hoewel Cuijpers denkt dat zijn maatregelen een groot verschil kunnen maken, lossen ze niet alle problemen op: ‘Er zijn ook mensen die zeggen dat je moet kijken naar fundamentele problemen in de samenleving. Daar ben ik het op zich mee eens, maar het is niet duidelijk wat je hiermee moet doen. We weten bijvoorbeeld dat de kans op depressie in lagere sociaal-economische milieus hoger is, maar ja, dan zeg je eigenlijk: “we moeten armoede bestrijden”. Dat is vanuit de gezondheidszorg lastig. Als je kijkt naar alle factoren die kunnen bijdragen aan depressie, dan wordt het een veel groter politiek probleem.’

    Deel dit artikel, je vrienden lezen het dan gratis

    Over de auteur

    Eline Jacobse

    Verdiept zich in de geestelijke gezondheidszorg in Nederland.

    Volg Eline Jacobse
    Verbeteringen of aanvullingen?   Stuur een tip
    Annuleren