DNB wil dat banken meer concurreren maar kabinet blokkeert dat

    Nederlandse banken zijn volgens De Nederlandsche Bank te groot, te geconcentreerd en concurreren te weinig, met als gevolg te hoge rentetarieven. Het is aan het kabinet om daar wat aan te doen. Maar reken er niet op.

    Dat De Nederlandsche Bank (DNB) vandaag pleit voor meer concurrentie in de bankensector is om meer dan één reden opmerkelijk. Want is het niet DNB zelf geweest die jarenlang drempels heeft opgeworpen voor het verlenen van bankvergunningen? Althans, daarover klagen ondernemers die op het Frederiksplein te Amsterdam voor een dichte deur stonden. Er kwam een andere toezichthouder – de Autoriteit Consument en Markt (ACM) – aan te pas om met aanbevelingen te komen hoe de toegangsbarrières geslecht kunnen worden. Het vergunningstelsel moet op de schop, concludeerde de ACM vorig jaar. Er waren daar signalen van marktpartijen binnengekomen waaruit blijkt dat de 'onzekerheid' en de 'afhoudende instelling' van De Nederlandsche Bank tot 'terughoudendheid' van nieuwe initiatieven leidt.

    Gevaar voor financiële stabiliteit

    Bij DNB lijkt dit inmiddels te zijn doorgedrongen – de toon is veranderd. De toezichthouder constateert dat de sector sinds de crisis weliswaar kleiner is geworden maar nog altijd erg groot is ten opzichte van de gehele economie. Bovendien is de sector verder geconcentreerd geraakt, wat vanzelfsprekend niet goed is voor concurrentie en een gevaar vormt voor de financiële stabiliteit. Tijd voor grotere diversiteit.  Hoe komt het dat de sector zo uit de klauwen is gegroeid? 'Hierbij hebben fiscale factoren en impliciete staatsgaranties voor systeembanken een belangrijke rol gespeeld', schrijft DNB. 'Het is van belang om deze verstoringen verder af te bouwen, bijvoorbeeld door het verder versoberen van de hypotheekrenteaftrek, het voortzetten van de geleidelijke afbouw van de loan-to-value (LTV, red) limiet voor hypotheken […]. DNB pleit zelfs voor het verlagen van de LTV-limiet tot 90 procent, in navolging van het IMF en de Europese Centrale Bank. Dat zou buitenlandse aanbieders – waarvan de meesten geen trek hebben 100 procent van de woningwaarde te financieren – inspireren hier ook hypotheken te verkopen. Meer concurrentie en dus lagere rentetarieven zijn de wenselijke gevolgen. Tegelijkertijd nemen de risico's voor huishoudens af en scheelt het ook nog eens belastinggeld door een verminderd beroep op de hypotheekrenteafrek.
    'Verdere daling LTV, vanuit oogpunt van consumentenbescherming, maar ook voor meer gezonde bankbalans, op termijn wenselijk'
    Het kabinet erkende twee jaar geleden dat een 'verdere daling, vanuit het oogpunt van consumentenbescherming, maar ook voor een meer gezonde bankbalans, op termijn wenselijk is'. Als de huizenmarkt herstelt, zouden er voorstellen komen om na 2018, als de maximale LTV met stapjes is verlaagd naar 100 procent, de limiet verder af te bouwen. Maar de kabinetspartijen hebben last van voortschrijdend inzicht. PvdA en VVD zijn teruggekomen op hun eerdere beleidsvoornemen, zoals VVD-Kamerlid Aukje zojuist onderstreepte:     Ook het advies de hypotheekrenteaftrek verder af te bouwen, is afgeserveerd. 'Het kabinet is van mening dat de koopwoningmarkt gebaat is bij duidelijkheid en rust, daarom zijn er geen plannen om de afbouw van de hypotheekrenteaftrek te versnellen', schreef minister van financiën Jeroen Dijsselbloem eind vorige maand aan de Kamer. Het kabinet is kortom geenszins van plan om de 'verstoringen' die Nederland tot zo'n risicovol financieel waterhoofd hebben gemaakt, aan te pakken. Volgens DNB houdt het kabinet daarmee een gebrek aan concurrentie in stand.

    OESO

    Opvallend is hoezeer de koers indruist tegen de bevindingen van een deze week verschenen empirisch onderzoek van de OESO – de adviesorganisatie van rijke landen. Uit de studie blijkt dat een te grote financiële sector een rem zet op economische groei en ongelijkheid bevordert. Dit effect geldt sterker bij kredietverlening aan huishoudens dan aan bedrijven, wat de conclusie voor Nederland heel relevant maakt. Het is al vaak gezegd: we zijn wereldkampioen hypotheekschuld. De afgelopen crisis heeft bewezen hoezeer de particuliere schulden de economie als een molensteen om de nek hebben gehangen. Wat gaat DNB zelf doen om de concurrentie te vergroten en de stabiliteit te verbeteren? De vraag is neergelegd, maar een antwoord laat nog op zich wachten.

    Deel dit artikel, je vrienden lezen het dan gratis

    Over de auteur

    Jan-Hein Strop

    Freelance financieel-economisch journalist met grote belangstelling voor de werking, macht en gedrag van bank & verzekeraar.

    Lees meer

    Volg deze auteur en blijf op de hoogte via e-mail

    Volg Jan-Hein Strop
    Verbeteringen of aanvullingen?   Tip de auteur Annuleren