De wondere wereld van de pensioenfondsen

    Omroep Max investeerde voor het eerst in zijn bestaan in onderzoeksjournalistiek en stapte de wereld van de pensioenfondsen binnen

    'Het was eigenlijk in 30 seconden besloten'. Televisiepresentator/journalist Cees Grimbergen kan zich nog precies herinneren hoe lang de grote baas van Omroep Max - Jan Slagter - na moest denken toen hij met het voorstel kwam om een documentaire over pensioenwereld te maken. Na meer dan vijf maanden research, 12 draaidagen en 12 dagen monteren lag er 50 minuten durende film die maandagavond 1 juli om 20.25 op Nederland 2 wordt uitgezonden. De eerste bijdrage die Omroep Max aan de onderzoeksjournalistiek doet. 'Zwarte Zwanen - Gokken met uw pensioenpremie', heet de documentaire waarin Grimbergen de kijker meeneemt op een trip door de wereld van de pensioenfondsen. De titel is geïnspireerd op het boek van Nassim Nicholas Taleb - Fooled by Randomness - waarin deze de Black Swan Theory ontvouwt. Hij richt zijn blik dan ook vooral op de beleggers en beheerders van de pensioengelden.

     
    Verbaasd
    Grimbergen veinst geen diepgaande kennis van de machinaties van het grote geld, integendeel. Als een Louis Theroux wandelt hij rond in de dealingrooms van de uitvoerders van pensioenfondsen. Hij is oprecht verrast als hij hoort dat een valutahandelaar net een transactie van 150 miljoen euro heeft gedaan. 
    De rekensommen die Grimbergen hardop maakt, missen hun uitwerking niet, het gaat om krankzinnige bedragen. Dagelijks stroomt er bij het ABP 22 miljoen euro aan premie binnen, bij pensioenfonds Zorg en Welzijn is dat 13 miljoen euro. In totaal beschikken Nederlandse pensioenfondsen over 1000 miljard aan pensioenkapitaal. Grimbergen vraagt zich af wat er allemaal met dat geld gebeurt. Waar wordt het in belegd, door wie en waarom? Hij spreekt met de bestuurders van pensioenfondsen waaronder Xander den Uyl, de vice-voorzitter van pensioenfonds ABP dat over 292 miljard euro pensioengeld beschikt. Den Uyl blijkt geen idee te hebben dat het geld van ABP ook in een Kazachstaanse bank en in een Nigeriaanse brouwerij wordt geïnvesteerd. Hij geneert zich daar in het geheel niet om. ABP heeft ongeveer 6.000 beleggingen, onmogelijk om die allemaal op het netvlies te hebben. 
     
    Private equity
    Grimbergen gaat ook op bezoek bij de grote private equity fondsen. Interessant is dat hij als eerste Nederlandse journalist de camera bij Pimco in Londen de dealingroom in mag nemen. De ontvangst bij Alpinvest is een stuk minder hartelijk. Alpinvest heeft 40 miljard euro van Nederlandse pensioenfondsen onder zijn hoede en heeft daarmee een grote maatschappelijke verantwoording. Voorzitter en managing partner Volkert Doeksen voelt echter weinig voor een ontmoeting met Grimbergen. 
     
    Rob Thielen, oprichter en managing partner van private equity-fonds Waterland is wel genegen om voor de camera te vertellen wat hij voor de pensioenfondsen betekent. Zijn investeringsfonds doet goede zaken voor Nederlandse pensioengerechtigden. Eind vorig jaar heeft hij op de verkoop van trustmaatschappij Intertrust een bruto rendement van 425 miljoen euro behaald. Een aanzienlijk deel daarvan - 250 miljoen - gaat naar de pensioenfondsen. Geld verdienen met een bedrijf als Intertrust - een instelling die het ontwijken van belasting faciliteert - is dat kies?
     
    Vragen over wat pensioenfondsen met het premiegeld doen, waarin het wordt belegd en wie er wat aan verdienen, worden veel te weinig gesteld. Grimbergen doet dat goed. De reden waarom hij voor de titel Zwarte Zwanen koos, met subtitel 'gokken met uw pensioenpremie', komt echter niet helemaal uit de verf. Dat is bepaald geen doodzonde. De documentaire Zwarte Zwanen biedt een bijzondere inkijk in de wereld van de pensioenfondsen, een complexe wereld die - net als de wereld van de pensioenverzekeraars - nog veel meer inkijkjes behoeft. Een documentaire die dus gezien moet worden.
     
    Uitzending
    Maandag 1 juli 2013 
    20.25 uur, Nederland 2

    Deel dit artikel, je vrienden lezen het dan gratis

    Over de auteur

    Eric Smit

    Gevolgd door 2919 leden

    Mede-oprichter van FTM. Als voormalig professioneel squasher gewend om klappen te incasseren en uit te delen.

    Volg Eric Smit
    Verbeteringen of aanvullingen?   Stuur een tip
    Annuleren