Winnaar tender windenergie Borssele in de greep van Goldman Sachs

3 Connecties
14 Reacties

Het Deense energiebedrijf Dong Energy is de winnaar van de tender voor windmolenparken voor de kust van Borssele. De koploper in de offshore windindustrie zal de parken bouwen tegen de laagste kosten ooit. Wat is Dong Energy voor bedrijf? En waarom heeft het een grote Amerikaanse zakenbank als grootaandeelhouder?

Het grootste windmolenpark van Europa zal spoedig voor de Nederlandse kust staan en wordt door Denen gebouwd. Voor slechts 7,27 cent per kilowattuur gaat het Deense energiebedrijf Dong Energy 700 megawatt aan windmolens op zee neerzetten. Dit park zal vanaf 2020 1 miljoen Nederlandse huishoudens voorzien van groene stroom, aldus Dong Energy.

Koopje

Nog nooit werd er een offshore windmolenpark zo goedkoop gerealiseerd. Het goedkoopste offshore park staat nu in Denemarken en werd door de Zweedse Vattenfall tegen 10,3 cent per kilowattuur gebouwd. Door de lage prijs van het park voor de kust van Borssele lijkt het erop dat windmolens op zee ineens kunnen concurreren met windparken op land; windmolens neerzetten in windrijke kustgebieden kost gemiddeld zo’n 7,3 cent per killowattuur.

De prijzen voor wind op land en wind op zee zijn echter volgens Marijn van der Pas, woordvoerder bij brachevereniging NWEA niet direct vergelijkbaar. 'Dat komt vooral omdat de overheid de bouw van windparken op zee sterk faciliteert, met de aanleg van de stroomkabels naar het vaste land en door veel voorwerk te verrichten' stelt Van der Pas. 'Windparken op land geven de exploitanten in de planvorming veel meer risico's, omdat zij het voorwerk zelf moeten betalen terwijl er geen garantie is dat de windmolens er daadwerkelijk komen.'

Voor deze tender was de maximale prijs gesteld op 12,4 cent per killowattuur. De overheid springt 15 jaar bij met het verschil tussen de basiselektriciteitsprijs en het door Dong gemaakte bod. Door het extreem lage bod zal de staat 2,6 miljard euro minder aan subsidie uitgeven, aldus minister Kamp van Economische Zaken in een persbericht. Kamp: ‘Het Nederlandse systeem waarbij bedrijven met elkaar moeten concurreren en de overheid alle voorwaarden regelt om het park aan te kunnen leggen, blijkt zeer succesvol. Deze kostenreductie betekent een grote doorbraak in de transitie naar meer duurzame energie.’

De marktomstandigheden zijn nu echter uitermate gunstig, en ook dat draagt bij aan deze enorm lage prijs, aldus NWEA. Ze stelt dat het bedrag van de bieding mede zo laag is uitgekomen omdat de prijzen op de wereldmarkt voor staal op dit moment relatief laag zijn en financiële markten kapitaal aanbieden tegen gunstige rentes. Door de lage olieprijzen is de offshore-industrie ook bereid om de windmolens tegen scherpe prijzen de zee op te varen. Het bod van Dong geeft dus geen garantie dat toekomstige offshore windmolenparken ook zo goedkoop gerealiseerd kunnen worden.


Henk Kamp, Minister van Economische Zaken

"Deze kostenreductie betekent een grote doorbraak in de transitie naar meer duurzame energie"

Volgens Jasper Vis, directeur van Dong Nederland, is er geen sprake van een onhaalbaar bod. In een gesprek met Energeia zegt Vis: ‘Het is niet zo dat wij door de competitieve opzet van de tender een prijs hebben geboden die voor ons een risico betekent. Wij doen alleen biedingen die we daadwerkelijk waar kunnen maken, dus een prijs waarvoor we het park ook echt kunnen realiseren op een manier dat het voor ons ook nog waarde heeft.’

Guido Bakema, onafhankelijk windenergiespecialist en auteur van het boek Alles Over Windenergie, zegt in een telefoongesprek met Follow the Money dat het onwaarschijnlijk is dat Dong onder de kostprijs windenergie op zee gaat produceren. Bakema: ‘Ik kan me niet voorstellen dat ze onder de kostprijs zitten. Ze zullen misschien niet de hoofdprijs binnenhalen, maar het gaat hier wel om een groot project. De schaal is zo groot dat als je dat onder de kostprijs doet, je gigantisch veel risico loopt.’

Offshore koploper

In zijn huidige vorm is Dong Energy tien jaar oud. Door de liberalisering van de Europese energiemarkt in de jaren ’90 moesten Deense energiebedrijven met andere landen concurreren op de Europese markt. Om de strijd aan te gaan fuseerden zes Deense energiebedrijven in 2006 tot Dong, een acroniem dat staat voor Dansk Olie og Naturgas.

Het Deense staatsbedrijf is al jaren koploper op het gebied van offshore windenergie. Dong beheert 3 gigawatt aan windenergie op de Noordzee en er zijn plannen om nog 3,3 gigawatt bij te bouwen. Offshore windenergie beslaat driekwart van de kapitaalinvesteringen van Dong. Het energiebedrijf is buiten de thuismarkt actief in het Verenigd Koninkrijk, Nederland en Noorwegen.

Dong heeft het laatste decennium een omslag gemaakt in zijn energiemix. In 2006 werd er nog voor 60 procent energie opgewekt uit steenkool en slechts 6 procent uit wind. Inmiddels is het aandeel steenkool gezakt naar 29 procent, en is het aandeel windenergie 39 procent. Aardgas en biomassa beslaan respectievelijk zo’n 14 en 16 procent van de energiemix.

Goldman Sachs

In 2012 verkeerde Dong in zwaar weer en moest het bedrijf op zoek naar een kapitaalinjectie. De omstreden zakenbank Goldman Sachs kocht in 2014 tegen zeer gunstige voorwaarden en voor een relatief bescheiden bedrag 1,5 miljard dollar een aandeel van 19 procent in het Deense staatsbedrijf. Volgens sommigen was de waardering van Dong toen veel te laag, maar het bedrijf stelde dat die conclusie ongefundeerd was.

Dat de Amerikaanse zakenbank een grote aandeelhouder zou worden van de Deense trots, veroorzaakte een politieke crisis in Denemarken. De regering van premier Helle Thorning-Schmidt verloor de steun van de socialistische coalitiepartij met het gevolg dat zes ministers hun kabinetsposities verlieten. Deense burgers gingen de straat op. In zijn jaarverslag erkende Dong dat de kwestie tot aanzienlijke reputatieschade had geleid.

In het verslag staat verder dat Goldman Sachs ‘significante invloed’ heeft op de bedrijfsvoering van Dong. Onder andere heeft de bank vetorecht op afwijkingen van het in 2014 ondertekende businessplan, het opstarten van activiteiten in nieuwe sectoren, grote acquisities en benoemingen in de raad van bestuur. De managing director van Goldman Sachs International zit in het bestuur van Dong en twee van de drie ‘waarnemers’ zijn ook door Goldman Sachs benoemd.

Vorige maand bracht de Deense overheid Dong Energy voor 16,5 miljard dollar naar de beurs, de grootste beursgang in de Deense historie. Het Deense energiebedrijf is nu nog voor 50.4 procent in handen van de Deense staat en Goldman Sachs is voor 13,9 procent aandeelhouder. Kleinere aandeelhouders zijn Deense pensioenfondsen en regionale energiebedrijven.

Borssele III en IV

De volgende tenderronde gaat 16 september van start. Twee kavels voor de kust van Borssele van elk 350 megawatt staan weer op de wereldmarkt in de uitverkoop. Daarna zijn er nog drie rondes, voor parken voor de kust van Zuid-Holland en Noord-Holland. De slag om de Noordzee is nog maar net begonnen.

Deel dit artikel, je vrienden lezen het dan gratis

Over de auteur

Lorenzo Fränkel

Lorenzo studeerde milieu-economie aan de VU Amsterdam, en richt zich met passie op de grote energietransitie. Voor Follow the...

Volg Lorenzo Fränkel
Verbeteringen of aanvullingen?   Stuur een tip
Annuleren