Draghi verrast vriend en vijand

    Donderdag heeft de Europese Centrale Bank het langverwachte startsein gegeven voor een omvangrijk opkoopprogramma van staats- en bedrijfsleningen. De bedoeling is de economische groei aan te wakkeren en de inflatie in de eurozone naar twee procent te brengen. Gaat dit lukken? Onder economen zijn de meningen verdeeld.

    Laat Mario Draghi maar schuiven. Na zijn eerdere 'whatever it takes to preserve the euro', heeft de Italiaan gisteren weer een huzarenstukje uitgehaald door een opkoopprogramma aan te kondigen van minimaal 1140 miljard euro. De president van de politiek strikt onafhankelijke Europese Centrale Bank (ECB) kondigde aan dat de ECB per 1 maart 60 miljard euro per maand aan bedrijfsobligaties en staatsobligaties zal opkopen tot en met september 2016, en indien nodig geacht, wellicht ook nog daarna. Een vervolgverhaal met een open einde. Nadat al eerder was uitgelekt dat de ECB mogelijk 50 miljard euro per maand aan leningen zou opkopen, verraste Draghi donderdag de financiële markten alsnog door daar 20 procent overheen te gaan. Maar liefst 60 miljard euro per maand worden leningen opgekocht, vooral in de publieke, maar ook in de private sector. De koers van de euro zakte onmiddellijk na de aankondiging en ook de rentes van de zwakke eurolanden zakten. Wat zijn de belangrijkste beslissingen van de ECB?  - maandelijks zestig miljard euro opkopen leningen (privaat en publiek); - aankopen omvatten zowel ABS als covered bonds; - aankoopprogramma begint 1 maart tot en met september 2016, indien nodig langer totdat 2 procent inflatie doelstelling bereikt is; - niet meer dan een derde van uitstaande schuld euroland wordt gekocht, met maximaal een kwart van de uitgegeven lening. Bovenstaande besluiten van de ECB zullen een enorme geldverruiming tot gevolg hebben. Niet iedereen binnen het bestuur van de ECB was hierover enthousiast. Naar verluidt stemden DNB voorzitter Klaas Knot, natuurlijk Jens Weidmann van de Duitse Bundesbank en ook de Oostenrijker Nowotny en de president van de Estlandse centrale bank tegen. Maar dat was niet genoeg. Binnen het bestuur van de ECB geldt: one man, one vote. En dus hebben de netto betalers – Nederland en Duitsland – het nakijken. 

    Legitimiteit

    De vraag dient zich aan: mag en kan dit allemaal wel? Hierover zijn de meningen verdeeld. Volgens artikel 123 van het Verdrag van de Werking van de Europese Unie mag de ECB geen monetaire financiering plegen van individuele lidstaten; de zogenoemde 'no bail out clausule'. Maar die is al jaren met voeten getreden met een beroep op een speciale clausule uit het Verdrag van Lissabon. Nu geschiedt wat onvermijdelijk was gaan lijken: een grootscheepse geldverruiming door de ECB ter leniging van de financiële nood van Zuid-Europa. In elk geval behaalde Mario Draghi hiermee een klinkende overwinning.  Afgewacht moet worden of deze maatregel voldoende is.  Veel economen zien niets in deze move van de ECB. Ze denken ook dat het veel te laat is om nu nog met dit plan te komen.
    Het besluit biedt een inkijkje in de wijze waarop de besluitvorming binnen de ECB tot stand komt
    Het besluit biedt een inkijkje in de wijze waarop de besluitvorming binnen de ECB tot stand komt. Veelgehoorde kritiek is dat het Latijnse blok de dienst lijkt uit te maken. De Duitsers, met in hun kielzog de Nederlanders en Finnen, lijken simpelweg te worden overstemd binnen het bestuur van de ECB, zo klagen de noordelijke landen. De gang van zaken roept tevens de vraag op of de geest van de oorspronkelijke verdragen wel gestand gedaan wordt. Ook daarover verschillen de meningen. Voormalig directielid van DNB, hoogleraar monetaire economie Lex Hoogduin oordeelde expliciet dat het huidige ECBbeleid in strijd is met oorspronkelijke afspraken binnen het Europact.
    @mathijsbouman @ajboekestijn wat hier gebeurt staat haaks op die achterliggende filosofie en op de manier waarop de ECB zelf tot voor kort2
      Er blijven dus vragen: Of de move van Draghi wel in lijn is met de oorspronkelijke verdragsbepalingen. En: of de maatregelen die Draghi voorstelt wel het gewenste effect zullen sorteren. Veel economen twijfelen daar aan. De tijd zal ons leren wie er gelijk heeft of krijgt.

    Deel dit artikel, je vrienden lezen het dan gratis

    Over de auteur

    Jean Wanningen

    Gevolgd door 231 leden

    Jean Wanningen (Weert, 1957) is een veelkleurige persoonlijkheid. Ging na ‘verkeerde’ studies bij een gerenommeerde investmen...

    Volg Jean Wanningen
    Verbeteringen of aanvullingen?   Stuur een tip
    Annuleren