Internet World Fair 2017 in Munich, Germany
© Ordercrazy (CC-Zero)

De drie fantastische dagen van Wirecard Netherlands

1 Connectie

Organisaties

Wirecard
2 Bijdragen

Het waren drie fantastische dagen. Met deze variant op een oude commercial van Tempo-Team is het ultrakorte bestaan van Wirecard Netherlands bv nog het best te omschrijven. Voordat de Nederlanders aan het werk konden gaan, trokken de Duitsers de stekker uit de onderneming. Naar later bleek hing het bestaan van Wirecard AG, een digitale betaaldienst, toen al aan een zijden draadje: hun succes was gebaseerd op fraude en bedrog.

Zomer 2019. Op het hoofdkantoor van de digitale betalingsverwerker Wirecard AG in het Beierse Aschheim, in de buurt van München, rijpt het plan om ook in Nederland een vestiging te openen. Dit Nederlandse bedrijf zou voornamelijk fungeren als financieringsvehikel: het moet voor Wirecard geld ophalen bij andere partijen.

Het is geen vreemde gedachte. Uit fiscaal oogpunt is Nederland een aantrekkelijk land voor financieringsactiviteiten. Niets voor niets hebben tal van multinationals hier een financiële holding.

De Duitsers nemen contact op met het gerenommeerde advocaten- en notarissenkantoor Loyens & Loeff. Dat stelt het duo Peter Bronkhorst en Robert Schouten voor als bestuurders. Die twee zijn gepokt en gemazeld in de trustwereld. Schouten is zelfs sinds 1 augustus 2018 voorzitter van de Nederlandse Vereniging van Trustkantoren. Als mede-bestuurders stelt Wirecard AG de Duitsers Stephan Freiherr von Erffa en Thorsten Holten aan. Op 13 september 2019 vindt bij notaris Gerard van Eck van Loyens & Loeff de oprichting plaats. Drie dagen later wordt de nieuwe onderneming onder de naam Wirecard Netherlands BV ingeschreven bij de Kamer van Koophandel.

Daags voor Prinsjesdag lekt uit dat het kabinet met plannen zal komen om de bronbelasting te reorganiseren

Bedrijfsverzamelpand

Maar drie dagen later is het sprookje alweer uit. Daags voor Prinsjesdag – dat jaar valt die op 17 september 2019 – lekt via de media uit dat het kabinet met plannen zal komen om de bronbelasting te reorganiseren. Nederland ligt international onder vuur omdat het een belastingparadijs is voor multinationale ondernemingen. Hoewel het kabinet de term ‘belastingparadijs’ bestrijdt, is het gevoelig voor de aanzwellende kritiek; vandaar het besluit om bedrijven met kunstmatige constructies aan te pakken. Zo kan er sprake zijn van misbruik wanneer een multinational in Nederland een tussenschakel vestigt met als enig doel de heffing van bronbelasting in een ander land te vermijden.

Hoewel Wirecard dat risico met de Nederlandse vestiging volgens Bronkhorst niet loopt, trekken de Duitsers de stekker uit de Nederlandse vestiging. Op 6 december 2019 trekt Wirecard AG zich als aandeelhouder terug. De aandelen komen in handen van MV Corp, een vennootschap van Peter Bronkhorst. Wirecard Netherlands heeft geen enkele transactie verricht en leidt vanaf de derde dag na oprichting een slapend bestaan in een bedrijfsverzamelpand in Hardinxveld-Giessendam.

Dat Wirecard zich terugtrok, verbaasde de Nederlandse bestuurders. Wirecard Netherlands was niet met een fiscaal motief opgericht en er was ook geen plan om geld in- en uit te lenen om daarmee voor Wirecard AG en/of Wirecard Netherlands bronheffing te besparen. Bronkhorst wijst er op dat het de gereguleerde trustkantoren tegenwoordig zelfs verboden is om dergelijke agressief fiscale structuren aan te bieden. De bestaansreden van de Nederlandse dochter was dat er via de Nederlandse markt tegen gunstiger voorwaarden geld uit de markt kon worden opgehaald. Bronkhorst: ‘Wij zijn gevraagd om als kwartiermakers de zaak op te zetten en eventueel personeel aan te nemen. Dat moest allemaal nog gebeuren.’

Bronkhorst vermoedt dat de aftocht van Wirecard AG verband houdt met het verslechterde vestigingsklimaat

Bronkhorst vermoedt dat de aftocht van Wirecard AG niet zozeer te maken heeft met de op Prinsjesdag aangekondigde plannen, maar meer met het feit dat het algemene vestigingsklimaat in Nederland ten opzichte van andere landen is verslechterd, waardoor ook buitenlandse bedrijven die in Nederland echte activiteiten willen ontplooien, zich minder welkom voelen. ‘Bij gebrek aan andere informatie gaan wij er maar van uit dat dit de enige overweging is,’ zegt Bronkhorst.

Wat nu? ‘We hebben zelf geen plannen inzake Wirecard Netherlands,’ laat bestuurder Peter Bronkhorst vanaf zijn vakantieadres weten. ‘De meest voor de hand liggende optie is dat de bv binnen afzienbare tijd zal worden geliquideerd. Maar om dat te kunnen doen moeten we eerst een paar formele zaken ordentelijk afhandelen. Wij willen – zeker gezien de recente ontwikkelingen – dit uiteraard buitengewoon zorgvuldig en in alle openheid voor de autoriteiten gaan doen.’

Vraagtekens bij de groei

Met die ‘recente ontwikkelingen’ doelt Bronkhorst op de golf aan negatieve berichten over Wirecard AG.

Op 25 juni vroeg het financieel dienstverlenings- en technologiebedrijf zijn faillissement aan. Wirecard AG werd opgericht in 1995 en gevestigd in het Beierse Aschheim; in 2005 ging het naar de beurs in Frankfurt. Vanaf september 2018 behoorde Wirecard tot het selecte gezelschap van de DAX-index van de Duitse beurs.

De Financial Times kwam met documenten die aantoonden dat de Duitse beurslieveling met de winst- en omzetcijfers knoeide

Na 2005 groeide de digitale betalingsverwerker heel snel. Volgens het bestuur had die groei alles te maken met de innovatieve manier van werken. Maar in 2019 verscheen in de Financial Times een verhaal over misstanden in het Aziatische hoofdkantoor. Winst- en omzetcijfers zouden kunstmatig worden opgeklopt. Al eerder plaatsten analisten vraagtekens bij de snelle groei van Wirecard, maar het management wist die vragen steeds te pareren.

In oktober 2019 kwam de Financial Times opnieuw met een kritisch artikel, waarin gerefereerd werd aan documenten die duidelijk aantoonden dat de Duitse beurslieveling met opzet met de winst- en omzetcijfers knoeide. Als op 18 juni 2020 bekend wordt dat een bedrag van 1,9 miljard in de boeken feitelijk niet bestaat (de Duitse pers spreekt van ‘Luftgeld’) is het bedrijf niet meer te redden.

Inmiddels zit bestuursvoorzitter Markus Braun in voorlopige hechtenis, is mede-bestuurder Jan Marsalek voortvluchtig en zijn de andere twee bestuurders inmiddels aangemerkt als verdachten. De bestuurders worden niet alleen verdacht van bedrog en vervalsing van de jaarrekeningen, ze zouden ook de kas van het bedrijf hebben geplunderd: vlak voor het faillissement in juni zou zo’n 850 miljoen euro naar schimmige partnerbedrijven zijn overgemaakt.

Hoofdbrekens

Is in Duitsland curator Michael Jaffé druk doende om buitenlandse onderdelen van Wirecard te verkopen, in Nederland moeten Bronkhorst en zijn collega Robert Schouten zelf van Wirecard Netherlands zien af te komen. ‘Wij handelen sowieso niet in bv’s, maar ik kan me niet voorstellen dat er op dit moment iemand interesse zou hebben voor een bv met een naam als deze.’

Beide bestuurders willen de onderneming liquideren. ‘We hebben een paar maanden geleden bij Wirecard neergelegd dat daar kosten aan zijn verbonden. Maar omdat we nog geen toezegging hebben dat Wirecard die kosten zal vergoeden, zijn we aan die opheffing nog niet aan toegekomen.’

De twee Duitse bestuurders die Wirecard had voorgedragen, moeten nog terugtreden. Inmiddels is de formele oproep verstuurd voor de algemene aandeelhoudersvereniging die hun ontslag moet bekrachtigen.

Na hun ontslag en een naamswijzing is er geen enkele band meer met het Duitse schandaalbedrijf. Schouten denkt dat de Nederlandse bv op geen enkele wijze nog kan worden geraakt door de situatie van initiatiefnemer Wirecard AG. Er zitten geen activa of passiva in de bv, op de initiële kapitaalstorting na. Ook hebben er nooit transacties van of namens de Nederlandse dochter plaatsgevonden. ‘Dat neemt niet weg dat wij als dienstverlener er natuurlijk wel last van hebben en dat het ons, naast alle kosten, ook wat hoofdbrekens heeft bezorgd vanwege alle negatieve publiciteit waar wij niets mee te maken hebben.’

Siem Eikelenboom
Was eerder onderzoeksjournalist bij Zembla, Nova en Het Financieele Dagblad, waar hij meewerkte aan de Panama Papers.
Gevolgd door 1637 leden
Verbeteringen of aanvullingen?   Stuur een tip
Annuleren