Duitse austerity, Grieks verzet

    Maandag al vergaderden de ministers van financiën van de eurozone over de verkiezingsuitslag in Griekenland. Staan we aan de vooravond van de ultieme krachtmeting? vraagt gastauteur Frans Goedhart zich af.

    Tsipras’ partij Syriza komt maar twee zetels te kort voor een absolute meerderheid. In Griekenland is het politieke landschap ineens 180 graden gedraaid, van een meerpartijencoalitie die zich voegde naar de eisen van de Troika, Eurozone, IMF en ECB, zij het met groot lijdelijk verzet, naar een meerderheid in het parlement voor precies het tegenovergestelde. De bezuinigingen die de Troika heeft opgelegd, moeten van tafel, de staatsschuld dient gehalveerd. Griekenland wil af van bestuur vanuit Brussel, het wil zelf de touwtjes weer in handen nemen, maar dan wel liefst binnen de eurozone.

    Weg van Brussel

    De Troika heeft de Griekse bevolking een desastreuze spaarpolitiek opgelegd. Alles moet opnieuw onderhandeld worden. Binnen drie dagen moet Tsipras een regering hebben gevormd natuurlijk met een van de kleine andere partijen die één ding gemeen hebben: van Brussel afkomen. Vanmiddag komen de ministers van Financiën van  de eurozone al samen in een voor hen nieuwe situatie. Met een land dat de koers die de eurozone volgt definitief afwijst. Een land dat nog wel afhankelijk is van die eurozone voor een tranche van de lopende bailout en naar men zegt binnenkort nog een nieuwe bailout.
    Een nieuwe bailout brengt het land weer dieper in een schuld die nu al onhoudbaar en onaflosbaar is
    Een nieuwe bailout wordt bij de huidige schulden opgeteld en brengt het land weer dieper in een schuld die nu al onhoudbaar en onaflosbaar is. De rente alleen al is onbetaalbaar. Maar Griekenland kan met recht zeggen dat het door de bailouts in een slechtere toestand is geraakt dan het al was. Dat het er financieel en economisch alleen maar op achteruit is gegaan.

    Uit nood geboren

    In de door de eurozone zo geprezen vooruitgang van de laatste maanden werden de rentebetalingen niet meegenomen, evenmin het feit dat die groei kwam vanuit een dal van 25 procent achteruitgang in bbp. Vanuit meer dan 25 procent algehele werkloosheid en ruim 50 jeugdwerkloosheid. Vanuit een staatsschuld van, conservatief berekend, 175 procent. Een schuld van 310 miljard euro, waaarvan 240 miljard tengevolge van de bailouts - een schuld die toeneemt terwijl u dit leest. En tja, vooruitgang? Een derde van de Grieken leeft in armoede. Logisch toch dat Syriza in de voortzetting van de huidige politiek louter en alleen nog verdere ontmanteling van Griekenland kan zien? Na een periode van 40 jaar waarin uitsluitend traditionele partijen aan de macht waren, komt nu de kans voor een nieuwe partij, een die uit barre nood geboren is, Syriza. Hoewel Griekenland slechts twee procent bijdraagt aan de economie van de eurozone, is het nu toch een sleutelland. Ook in de andere zuidelijke landen is austerity aan het eind van zijn latijn. Italië, Spanje, Portugal kampen met soortgelijke problemen als Griekanland. Misschien nog niet in die mate van onhoudbaarheid, maar toch wel in een fase waarin de bevolkingen steeds feller afstand willen nemen van die austerity.

    Volslagen misvatting

    Over de oorzaak is al veel gezegd, ook nu weer wordt de tegenstelling tussen noord en zuid als oorzaak genoemd. Dat is een volslagen misvatting. De oorzaak is het uniforme systeem dat nu met een fiscal union nog uniformer moet worden. Dat systeem van die ene munt die voor het zuiden een veel te dure munt is.
    Die munt die het deze landen onmogelijk maakt zelfstandig de beste economische en financiële wegen te kiezen
    Die munt die het deze landen onmogelijk maakt zelfstandig de beste economische en financiële wegen te kiezen. Een munt die devaluatie onmogelijk maakt, waardoor een interne surrogaatdevaluatie in elkaar werd geflanst die neerkomt op loonsverlaging, op koopkrachtverlies dus, die voor een belangrijk deel van de bevolking tot armoede leidt. Natuurlijk komen daar nog de verschillen bij in arbeidsrecht, sociale voorzieningen, bureaucratie en dergelijke. De bron van de problemen is de euro. Griekenland is niet oorzaak van de huidige situatie, maar een symptoom ervan. De politieke lijn van de eurozone, zoals vastgelegd in de verdragen, staat op het spel. Natuurlijk, die lijn is allang aangetast door het overboord zetten van de no-bailout-regel. En daardoor vergiftigd. Als die regel wel was gevolgd, was er in 2010 grondig ingegrepen. Als de andere regels waren gevolgd, de drie procentsgrens voor het begrotingstekort niet was vertrapt, net als de armoedegrens van 60 procent van het mediane inkomen, was er nu geen meerderheid van eurolanden met torenhoge staatsschulden. Dan was al veel eerder klaar en duidelijk geworden dat de euro een onmogelijk project was. Door de schuldenaanwas te laten doorgaan en door met lage rente lenen tot de normaalste zaak van de wereld te maken, is die onmogelijkheid van de euro jarenlang onder het tapijt geveegd. Om nu met veel grotere kracht te komen opzetten.

    Want gaat er nu gebeuren?

    Tot nu toe is Duitsland de strenge morele leider van de eurozone geweest. De EU en eurozone zijn geschapen naar de gelijkenis van Duitsland. Duitsland is ook de grote geldschieter van de eurozone. Maar de laatste jaren is er constant aan de invloed van Duitsland geknaagd. Steeds meer moest Duitsland toegeven. Het ESM (Europees Stabiliteits Mechanisme) was bijna een breekpunt, maar Duitsland gaf toe.
    als Griekenlands eisen worden ingewilligd, wordt het Stabiliteits- en groeipact echt ontkracht
    De bankenunie - Duitsland gaf toe. Wat van de Duitse invloed overbleef was alleen austerity, vastgelegd in het Stabiliteits en Groei Verdrag. Ook dat verdrag werd op grote schaal ontdoken, bleek al een wassen neus. Maar nu, als Griekenlands eisen worden ingewilligd, wordt het echt ontkracht. Daarnaast willen Italië, Spanje en Frankrijk eveneens dat het verdrag dan wel niet verscheurd wordt, maar wel anders uitgelegd. Zodat meer leningen  en hogere begrotingstekorten mogelijk worden. Beide wijzigingen leiden alleen maar tot een nog hogere schuldenlast. De klap op de vuurpijl voor Duitsland is de QE van de ECB, zeer tegen de zin van Duitsland doorgedrukt door het bestuur van de ECB waarin elke lidstaat een even belangrijke stem heeft hoewel Duitsland zo'n 30 procent van de gelden in de eurozone fourneert. Voor het eerst betekent dit dat Duits geld kan worden gebruikt zonder toestemming van het Duitse parlement. Wat nota bene verboden is door de Duitse grondwet. Stel dat Griekenland na de nieuwe onderhandelingen accepteert wat al verwacht wordt en toch al werd overwogen: nog lagere rente op de bailouts en uitstel van terugbetaling tot over 50 jaar. Dan blijft het huidige bedrag in de boeken van het ESM staan als vordering en niet als afgeboekte schuld. Dat is slechts een technisch verschil want terug krijgen we het niet meer.

    Minder austerity?

    Dan blijven nog altijd die austeritymaatregelen over waar Tsipras en het Griekse volk van af willen. Stel dat de eurozone toezeggingen doet die die austerity zo verzachten dat Syriza ermee akkoord zou gaan. Griekenland zou in de eurozone kunnen blijven en nieuwe bailouts, lees: meer oninbare schulden, krijgen. Bijvoorbeeld in ruil voor hervormingen in de Griekse bureaucratie. Zou dat een fundament zijn voor snelle en grote groei? Er zou voor de Griekse bevolking niets veranderen. En dat zou onaanvaardbaar zijn. En er zijn in de eurozone vijf lidstaten met een staatschuld van meer dan 100 procent. Ook zij zouden natuurlijk in aanmerking willen komen voor een kwijtschelding van een flink deel ervan. En zwakkere lidstaten zouden ook een versoepeling willen van de austerity. Duitsland zou dat alles dan moeten accepteren in de wetenschap dat zij voor het leeuwendeel voor de kosten zouden opdraaien en nu als leeuw zonder tanden.

    Grexit?

    Wat als Griekenland uit de eurozone stapt. Stel dat er geen overeenkomst te bereiken valt. Griekenland krijgt dan geen geld van de ECB en geen laatste tranche bailout. Dan moet het op de kapitaalmarkt lenen tegen een torenhoge rente. Het land kan weigeren de bailoutschulden terug te betalen (of over 50 jaar en dat is heel ver weg) en houdt dan alleen de private schulden over. De schuld aan de EU bedraagt 194,8 miljard euro, die aan de ECB 26 miljard euro, aan het IMF 32,5 miljard euro en aan private schuldeisers 69,2 miljard euro. Griekenland kan die 69,2 miljard euro misschien wel tegen wat redelijker tarieven op de kapitaalmarkt lenen. Er is immers kapitaal in overvloed. En met het IMF iets regelen, IMF en EU waren toch al niet zo in harmonie over die austerity. Zonder de euro kan Griekenland ook gemakkelijker orde op zaken stellen. Volgens heel wat analisten met een betere kans dan in de euro. Nog steeds armoedig, maar wel zelfstandig. Zo sleept de eurozone zich van de ene crisis naar de andere. De ene lokt de volgende alweer uit. Op modder kun je geen wolkenkrabber bouwen. François Goedhart is ‘pensionado in ballingschap’ (la douce France) en voormalig docent fonetiek aan de Schotse University of St Andrews Linguistics Department. In zijn (schaarse) vrije tijd is hij een liefhebber van zeezeilen en (ijs-)hockey. Zijn motto: ‘niets en niemand zomaar geloven, maar altijd zelf willen uitzoeken’. europeseunie.blogspot.fr

    Deel dit artikel, je vrienden lezen het dan gratis

    Over de auteur

    Gastauteur

    Gevolgd door 312 leden

    FTM.nl biedt opiniemakers de gelegenheid om – op uitnodiging – een bijdrage aan maatschappelijke discussies te leveren.

    Volg Gastauteur
    Verbeteringen of aanvullingen?   Stuur een tip
    Annuleren