Paul van Dyk tijdens een van zijn optredens.

Paul van Dyk tijdens een van zijn optredens. © Xinhua / eyevine

Amerikaanse toestanden: Duitse dj krijgt 10 miljoen euro na val van Utrechts podium

1 Connectie

Relaties

Arbitrage
30 Bijdragen

In de VS kunnen letselschadezaken – denk aan uitglijden op een net gedweilde vloer – tot miljoenenclaims leiden. Ook Nederlandse bedrijven kunnen tegen enorme bedragen aanlopen bij arbitragetribunalen in de VS, zelfs als een kwestie niets met de VS te maken heeft. Dat blijkt uit de zaak rond een zwaar ongeval van de Duitse dj Paul van Dyk tijdens een optreden in de Utrechtse Jaarbeurs. Dat kost de Amsterdamse organisator waarschijnlijk 12,7 miljoen dollar.

Een enthousiaste menigte van 30 duizend mensen staat in de Jaarbeurs te dansen. Op een podium van zes meter hoog staat de 49-jarige dj Paul van Dyk te draaien. Voor trance-liefhebbers is hij een legende. Van Dyk zweept het publiek op: hij klimt op de dj-tafel, steekt zijn armen juichend in de lucht en doet een paar stappen naar voren. De tafel is korter dan hij dacht. Van Dyk stapt op een strak gespannen doek boven de vloer, zakt erdoorheen en klapt op de grond. De dj wordt zwaargewond per helikopter naar het ziekenhuis afgevoerd. Hoofdact Armin van Buuren cancelt zijn optreden voor die avond.

Van Dyk (echte naam: Matthias Paul) ligt na het optreden in de nacht van 27 februari 2016 enkele dagen in coma op de intensive care in Utrecht. Eenmaal wakker kan hij niks meer. ‘Ik kon niet praten, niet eten, niet naar de wc, ik kon niets meer. Ik moest alles opnieuw leren,’ vertelde hij in een interview in 2018. Normaal geeft Van Dyk zo’n honderd optredens per jaar, hij behoort tot de meest bereisde artiesten aller tijden. Maar in 2016 is hij de rest van het jaar bezig met revalideren.

Tot zijn ontsteltenis neemt niemand van de organisatie van die avond, het Amsterdamse Alda, naderhand contact met hem op, vertelt Van Dyk aan Follow the Money.

Van Dyk hoopt de zaak met Alda te kunnen schikken. Maar op het voorstel komt volgens Van Dyk geen inhoudelijke reactie

Alda organiseert over de hele wereld trance-feesten onder de namen A State of Trance en Armin Only. Beide feesten hebben Armin van Buuren als hoofdact. Van Buuren is een goede vriend en zakenpartner van David Lewis, die Alda samen met Allan Hardenberg heeft opgericht. Alda organiseert daarnaast festivals in Amsterdam (A Day in the Park, Amsterdam Music Festival), Rotterdam (Oh My!) en in Boekarest, Roemenië (Saga).

Verontwaardigd besluit Van Dyk dat Alda moet betalen voor de schade die hij heeft geleden. De ziekenhuisrekening, de gederfde inkomsten van honderd optredens en een vergoeding voor overige en immateriële zaken. In eerste instantie hoopt hij er in stilte uit te komen met Alda. Maar op het schikkingsvoorstel uit Duitsland komt volgens Van Dyk geen inhoudelijke reactie.

Na een jaar wachten geeft de Duitser de hoop op dat ze er onderling uit kunnen komen. In maart 2017 start hij een zaak. In het contract dat Van Dyk evenementenorganisaties altijd laat tekenen, staat een passage die bepaalt dat conflicten tussen organisatoren en de dj naar Californisch recht worden uitgevochten voor een arbitragetribunaal in Los Angeles. ‘Dit is een gebruikelijk forum voor dit soort kwesties,’ zegt Allard Huizing, de Nederlandse advocaat van Van Dyk.

Reactie Paul van Dyk

Hoe voel je je nu? Heeft het ongeluk in 2016 nog steeds invloed op je leven?

Ik voel me OK en ik ben blij dat ik hier ben en je vragen kan beantwoorden. Dank voor de vraag. Het ongeluk in Utrecht en de verwondingen die ik heb opgelopen, beïnvloeden me nog elke dag.

Waarom besloot je naar een arbitragehof te stappen om Alda aan te klagen?

Alda was verantwoordelijk voor een veilige werkomgeving. Ik wilde de zaak eigenlijk in der minne met ze schikken, maar zij weigerden een zinvol gesprek aan te gaan, zodat een arbitrageprocedure helaas de enige optie was. Arbitrage is wat in de boekingsovereenkomst staat, dus het was contractueel overeengekomen door beide partijen.

Waarom heb je daarmee tot maart 2017 gewacht?

Mijn voorkeur zou zijn geweest om helemaal niet naar de rechter te gaan. Het verzoek om arbitrage werd pas ingediend toen duidelijk werd dat onze pogingen om een zinvolle discussie met Alda aan te gaan geen vruchten zouden afwerpen en ons geen andere keuze restte dan de zaak conform het contract voor arbitrage voor te leggen.

Waarom viel de keuze op het arbitragehof in Los Angeles?

De plaats van arbitrage was gespecificeerd in de boekingsovereenkomst, dus het was een contractuele keuze van beide partijen.

Als ik het goed begrijp uit een interview in DJ Mag, was je boos op Alda dat ze niets van zich lieten horen na het ongeluk. Is dat juist? Was dit dereden om naar een arbitragehof te stappen?

Ja. Ik was zeer teleurgesteld dat de eigenaars van Alda, van wie ik er één al vele jaren ken, geen enkele moeite deden om een oplossing te bieden toen ik steun en hulp het hardst nodig had. Terwijl ik nog in het ziekenhuis lag te herstellen van de levensbedreigende verwondingen die ik op Alda’s evenement had opgelopen, heb ik mijn vertegenwoordiger gevraagd naar Amsterdam te reizen voor een ontmoeting met de eigenaars van Alda om een minnelijke oplossing te vinden. Helaas was het antwoord van Alda te vragen om mijn claim op schrift te stellen, zodat zij die aan hun verzekering konden voorleggen. Daarom moest ik advocaten inhuren om mijn claim formeel in te dienen. Een aanbod van Alda voor de minnelijke schikking die ik vanaf het begin had gezocht, werd pas gedaan nadat de arbitrage-uitspraak al was gedaan.

Ik heb begrepen dat Alda niet verzekerd was voor het volledige bedrag dat door de arbiter was toegekend, klopt dat? Kun je aangeven voor welk bedrag zij wel verzekerd waren?

Ja, dat is juist. De verzekeringsdekking van Alda was niet voldoende, die was zelfs aanzienlijk lager dan contractueel was gegarandeerd. En Alda heeft blijkbaar zelfs geprobeerd de verzekering ervan te weerhouden de vordering uit te betalen, omdat ze bang waren dat dit hen schuldig zou laten lijken.

Alda zei in de rechtbank dat het bedrag dat door het arbitragehof in Los Angeles is toegekend, te hoog is. Wat vind je van dit bedrag?


Als het arbitraal vonnis 1 dollar zou hebben bedragen, zou het naar de mening van Alda nog steeds ‘te hoog’ zijn geweest. Het bedrag van de schadevergoeding is vastgesteld door een onpartijdige derde – de arbiter – die door beide partijen is gekozen en goedgekeurd. Het bedrag is gebaseerd op de economische verliezen die ik heb geleden als gevolg van mijn verwondingen, plus de geraamde medische kosten waarmee ik de rest van mijn leven geconfronteerd zal worden.

Ik heb begrepen dat je via de rechter beslag hebt gelegd op activa van Alda in Nederland, Duitsland en de VS. Is dat juist? Ook in andere landen?

Ik ben geen jurist, dus ik ken de details niet, afgezien van het feit dat Alda geen enkele inspanning heeft gedaan om te betalen wat het mij verschuldigd is. Alda weigert nog steeds te betalen, zelfs nadat zij daartoe in de arbitrageprocedure zijn veroordeeld en het Nederlandse Hof dat arbitraal vonnis heeft erkend en uitvoerbaar heeft verklaard in Nederland. Helaas moet ik nog steeds mijn toevlucht nemen tot juridische maatregelen om te proberen een deel van de door mij geleden schade te vergoeden.

Waarom heb je beslagen laten leggen? Denk je dat Alda niet kan of wil betalen?

Ik moet aannemen dat zo’n succesvol bedrijf als Alda in staat is te betalen als het dat zou willen, maar tot nu toe zijn er alleen pogingen geweest om betaling te vermijden, zonder dat er enige zinvolle discussie over deze kwestie heeft plaatsgevonden.

Wat zijn die activa? Word je de nieuwe eigenaar van evenementen als A State of Trance en Armin Only?

Ik ben er niet op uit Alda’s activa te bezitten; ik zoek alleen een manier om Alda aan zijn verplichtingen te laten voldoen.

Wat zijn je plannen met deze activa?

Mijn enige plan is om financiële zekerheid voor mij en mijn familie te verzekeren in het licht van de verwachte uitgaven op lange termijn in verband met het traumatisch hersenletsel dat ik opliep tijdens het Alda-evenement.

Lees verder Inklappen

Clausule

Veel internationaal opererende bedrijven en instellingen hebben een arbitrageclausule in hun contracten. Daarin is vastgelegd dat, mocht er een conflict ontstaan, dit wordt opgelost door middel van arbitrage. ‘Partijen kunnen voor arbitrage kiezen vanwege een grote verscheidenheid aan redenen,’ zegt Niek Peters. Hij is hoogleraar arbitragerecht aan de Rijksuniversiteit Groningen en advocaat bij het kantoor Simmons & Simmons.

Er zijn veel van zulke arbitragecolleges. Een bekende hier is het Nederlands Arbitrage Instituut (NAI), internationaal is het ICC International Court of Arbitration in Parijs een veelgebruikt forum. Het bekendste is waarschijnlijk het Court of Arbitration for Sports (CAS), dat onder andere dopingzaken rondom de Olympische Spelen behandelt.

Arbitrage is bedoeld om goedkoop en relatief snel geschillen op te lossen buiten de rechtbank om, maar werkt ongeveer hetzelfde als een rechtszaak. De partijen leggen hun conflict voor aan onafhankelijke arbiters. Een voordeel van arbitrage is dat een kwestie, anders dan bij een rechtszaak, niet in de openbaarheid komt. Partijen kunnen daarnaast een procedure naar eigen smaak inrichten; ze kunnen in een arbitraal college bijvoorbeeld vragen om specialisten, zoals een accountant, fiscalist of ingenieur. 

Alda huurt geen Amerikaanse advocaat in en laat zich niet vertegenwoordigen bij de zittingen. Dat is een dure vergissing

Arbitragecommissies zijn voorts flexibeler en komen doorgaans veel sneller tot een uitspraak. Het CAS zorgt bijvoorbeeld dat het rond de Olympische Spelen arbiters op afroep beschikbaar heeft, om heel snel tot uitspraken te komen.

Het Verdrag van New York uit 1958, waarbij inmiddels 172 landen partij zijn, geeft arbitrage grote voordelen. Op basis van dit verdrag is het betrekkelijk eenvoudig om een arbitraal vonnis ten uitvoer te leggen. Arbitrale uitspraken zijn ook meestal sneller ten uitvoer te leggen dan gerechtelijke uitspraken. Dat geldt vooral voor uitspraken van Amerikaanse rechters. In de VS is het bijvoorbeeld vrij gebruikelijk om punitive damages (strafboete) op te leggen, vaak hele hoge boetes voor onrechtmatige gedrag. Nederlandse rechters erkennen die niet.

Paraaf

De mannen achter Alda hebben zich blijkbaar niet gerealiseerd dat zo’n arbitragecommissie bindende uitspraken doet. Hoezo een tribunaal in Los Angeles? Alda laat zijn advocaat van kantoor Kennedy van der Laan protest aantekenen. Het contract zou niet geldig zijn, omdat het niet door Van Dyk zelf is ondertekend of geparafeerd. Daarnaast is de vennootschap van Van Dyk, Paul van Dyk GmbH, de partij waarmee een overeenkomst is getekend, niet Van Dyk zelf. Daarom zou hij volgens Alda’s advocaat niets kunnen claimen bij het arbitragetribunaal.

Er vinden voorbesprekingen via videoverbinding plaats. Het nogal technisch-formele ‘preliminaire verweer’ van Alda wordt daarin al snel terzijde geschoven door het arbitragetribunaal. Toch besluit Alda het daarbij te laten: een uitnodiging om naar Los Angeles te vliegen en inhoudelijk verweer te voeren, slaat het bedrijf af. Alda huurt geen Amerikaanse advocaat in en laat zich niet vertegenwoordigen bij de zittingen. Dat is een dure vergissing.

Kunstschaatser

In 2018 vinden de inhoudelijke zittingen plaats over het dispuut tussen Van Dyk en Alda, onder leiding van arbiter Jeffrey Benz. Deze voormalige kunstschaatser geniet enige bekendheid als arbiter van het CAS. Benz is snel klaar. Omdat Alda niet de moeite nam inhoudelijk verweer te voeren, en de technische klachten over parafen en handtekeningen geen grond vinden, stelt hij Van Dyk in het gelijk.

Nadat de voorzittershamer aftikt, moet Alda 12,7 miljoen dollar naar de in Berlijn residerende dj overmaken

De arbiter maakt de Amerikaanse reputatie als land van megaclaims meer dan waar. Voor de gemaakte medische kosten dient Alda 2,2 miljoen dollar aan Van Dyk te betalen, voor gederfde inkomsten 3,4 miljoen dollar, aan immateriële schade 5,5 miljoen dollar en voor de gemaakte juridische kosten een kleine miljoen dollar. Daar komt nog vijf ton bij voor materiële schade, rente, proceskosten en niet-juridische kosten. Nadat de voorzittershamer aftikt, moet Alda 12,7 miljoen dollar naar de in Berlijn residerende dj overmaken.

Niet komen opdagen of geen inhoudelijk verweer voeren is ongebruikelijk en vaak onverstandig, zo legt Peters uit. ‘Een partij verliest dan in beginsel de enige mogelijkheid die zij heeft om haar kant van het verhaal volledig te vertellen. Als een partij niet verschijnt, dan wel geen inhoudelijk verweer voert, is de kans niet gering dat deze partij uiteindelijk het onderspit delft.’

‘Vrijwillig en ondubbelzinnig’

Alda weigert uitvoering te geven aan het Amerikaanse vonnis; het zou niet geldig zijn. Als een van de partijen achteraf weigert mee te werken, is een gang naar de rechter alsnog noodzakelijk. Van Dyk gaat naar de rechtbank in Los Angeles, die van Hamburg en naar het hof in Amsterdam om het vonnis in Duitsland en Nederland bekrachtigd te krijgen, zodat hij incassomaatregelen kan nemen. De rechters in Los Angeles en Hamburg stellen beiden dat de arbitrage correct is verlopen en de uitspraak standhoudt.

Bij het Amsterdamse hof meldt Alda zich wel. Het hekelt daar het enorme bedrag dat ze moeten betalen, met name de 5,5 miljoen dollar aan immateriële schade. Dat is, stelt Alda, naar Nederlandse begrippen een ‘excessief bedrag’ dat hier nooit zou worden toegekend. De advocaat van Alda noemt de hoogte van dat bedrag zelfs ‘strijdig met de openbare orde’. Onder openbare orde wordt hier verstaan: een set normen die te allen tijde dienen te worden nageleefd.

Alda stelt bij het hof in Amsterdam dat het niet ondubbelzinnig zou hebben ingestemd met arbitrage

In Nederland waarderen rechters dergelijke immateriële schade veel lager. De Amerikaanse toerist die in 2018 werd neergestoken op het Amsterdamse Centraal Station, kreeg bijvoorbeeld 230 duizend euro toegewezen. Maar de uitspraak tegen Alda laat zien dat een voor Nederlandse begrippen (extreem) hoge schadevergoeding niet per se tegen de openbare orde is en niet wordt gezien als punitive damage.

Van Dyks advocaat beaamt dat ‘in andere jurisdicties immateriële schadevergoeding (bijvoorbeeld voor gederfde levensvreugde) voor een hogere vergoeding in aanmerking kunnen komen dan wij in Nederland gewend zijn’. ‘Van punitive damages, zoals die in Amerika gemeengoed zijn, is in deze arbitrale procedure geen sprake. Voor een Amerikaanse rechtbank had het bedrag nog hoger kunnen uitvallen.’ Ook vermogensschade komt in Nederland voor vergoeding in aanmerking, verklaart Huizing. ‘Daarbij kun je denken aan mislopen van inkomsten en optredens moeten afzeggen, maar ook aan medische en juridische kosten.’

Alda stelt bij het gerechtshof Amsterdam dat het niet ondubbelzinnig zou hebben ingestemd met arbitrage, wat volgens het Europees Verdrag voor de Rechten van van de Mens wel zou moeten. ‘Omdat partijen afstand doen van een fundamenteel recht, toegang tot de rechter, moet dat vrijwillig en ondubbelzinnig gebeuren,’ legt Peters uit.

Maar volgens het hof is het helder: er staat een clausule over arbitrage in Los Angeles in de algemene voorwaarden van Van Dyk, en Alda heeft daarvoor getekend. Dus heeft het vrijwillig en ondubbelzinnig ingestemd met arbitrage.

Wraking

De zaak diende in oktober 2019. Dat Alda nu toch probeert het arbitrale vonnis van tafel te krijgen, doet een van de raadsheren van het hof tijdens de zitting in Amsterdam uit zijn slof schieten. Het is ‘oneerlijk spel’ van Alda om, nu Van Dyk verzoekt om tenuitvoerlegging van het Amerikaanse vonnis, ineens een ‘verkapt hoger beroep’ te voeren. Dat had Alda in de VS moeten doen, zegt hij tijdens de procedure.

Diezelfde raadsheer vraagt later in de procedure of Alda al een deel van de 12,7 miljoen dollar heeft betaald. Nee, nog niks, antwoordt de advocaat van Alda. De raadsheer hoort het hoofdschuddend aan. Het is een 'kwestie van fatsoen' om 'gewoon een substantieel deel van het op grond van het arbitraal vonnis verschuldigde bedrag uit te betalen', fulmineert hij.

Ook de andere raadsheren reageren geïrriteerd. Ze laten duidelijk doorklinken dat Van Dyk volgens hen gelijk heeft, en helpen de Duitser en zijn advocaten zelfs door argumenten in hun voordeel aan te dragen. Elk antwoord van de advocaat van Alda wordt ‘met misprijzen’ door de raadsheren aangehoord. Terwijl Van Dyk geen vragen krijgt, stelt het hof Alda allerlei lastige juridische vragen.

De nieuwe raadsheren zijn al even onverbiddelijk: het hof oordeelt dat de Amerikaanse uitspraak telt

Reden voor de advocaat van Alda om het hof tijdens de zitting te wraken. Met succes, de raadsheren worden vervangen. Maar de nieuwe raadsheren zijn al even onverbiddelijk: het hof oordeelt dat de Amerikaanse uitspraak telt. ‘Het hof gaat niet de hele arbitrale procedure inhoudelijk beoordelen,’ legt de advocaat van Van Dyk aan FTM uit. ‘Het toetst marginaal, bijvoorbeeld of sprake is geweest van due process (of hoor en wederhoor is toegepast), en of er geen strijd is met de openbare orde. Zouden ze meer doen, dan zou arbitrage niet zoveel zin hebben. Dan zou elke partij die een arbitrale uitspraak niet zint vervolgens naar de rechter stappen om de zaak geheel opnieuw te laten beoordelen. Dat wordt wel geprobeerd, maar doorgaans zonder succes.’ 

Alda ging vervolgens in cassatie bij de Hoge Raad; die zaak loopt nog, maar ook dat ziet er somber uit voor het Amsterdamse bedrijf. Volgens het eind vorig jaar verschenen advies van de advocaat-generaal, de adviseur van de Hoge Raad, heeft het gerechtshof gelijk en kan de uitspraak in stand blijven. Het advies van de advocaat-generaal wordt bijna altijd overgenomen door de Hoge Raad. Die zal – volgens de planning – in april een finaal oordeel vellen.

Geen geld

De schadevergoeding is een groot probleem, want Alda had zich niet voor een dergelijk bedrag verzekerd. Van Dyk heeft inmiddels beslag laten leggen, onder meer op de aandelen van een Duitse dochter van Alda. ‘Het is nog maar de vraag of dat wat oplevert,’ zegt Huizing. De advocaat wil niet zeggen waarop nog meer beslag is gelegd. Uit het Handelsregister blijkt dat niet alle festivalactiviteiten van Hardenberg en Lewis onder Alda vallen. De Roemeense activiteiten bijvoorbeeld zijn ondergebracht in een andere bv, DNA Ventures.

‘Alda was vaker slordig met contracten’

Dance-events organiseren kan lucratief zijn, maar niet zo lucratief dat je miljoenen dollars opzij kunt leggen. Deze ‘Amerikaanse toestanden’ zouden zomaar het einde van Alda kunnen betekenen. ‘Alda was vaker slordig met contracten,’ aldus een agent van artiesten die anoniem wil blijven. ‘Ik kreeg de indruk dat ze denken dat als ze een contract niet tekenen, of dat door een niet-tekenbevoegde secretaresse laten tekenen, de terms and conditions niet gelden. Maar nu zie je: als een optreden plaatsvindt, is het contract gewoon bindend, getekend of niet. Een heel dure les voor Alda.’

Alda heeft niet gereageerd op herhaalde vragen van Follow the Money.