Waarom betalen wij voor de uitzending van Patriots naar Turkije twee keer zoveel als de Duitsers? “Dat moet u aan de Duitsers vragen meneer”.

    Turkije heeft onze hulp nodig. Het voelt zich bedreigd door de vijandigheden in buurland Syrië en heeft de NAVO om Patriot afweerraketten gevraagd. Nederland, Duitsland en de Verenigde Staten schieten te hulp, want dit zijn de enige landen met dit moderne luchtverdedigingssysteem. Bovendien hoort dat zo binnen de NAVO. Nederland en Duitsland sturen identieke Patriots en evenveel militairen, maar de Nederlandse staat is twee keer zo duur uit. Waarom de kosten zo uiteen lopen, is vooralsnog onbekend.

    “De additionele uitgaven die gemoeid zijn met de Nederlandse inzet van Patriots voor een periode van twaalf maanden worden in totaal geraamd op 42 miljoen euro in 2013.”

    En de door de Duitsers geschatte kosten? “Rund 25,1 Mio. Euro. Hiervon entfallen auf das Haushaltsjahr 2012 rund 0,5 Mio. Euro, auf das Haushaltsjahr 2013 rund 21,0 Mio. Euro und auf das Haushaltsjahr 2014 rund 3,6 Mio. Euro.” Kortom, voor 2013 staat 21 miljoen begroot en in dit jaar en in 2014 verwacht de Duitse Bundeswehr nog 4,1 miljoen aan kosten te hebben. Wat verklaart de Nederlandse 42 miljoen versus de Duitse 21 tot 25,1 miljoen?

    Identieke uitzending Patriots

    Aan het materieel ligt het niet. Nederland is van plan twee batterijen PAC-3 Patriots uit te zenden. “Organiek heeft elke batterij een radarvuurleidingeenheid plus vier afvuurinstallaties met elk vier standaard MIM-104 Patriots (PAC-2), en twee afvuurinstallaties met elk acht PAC-3 Patriots.” Duitsland stuurt ook haar PAC-3 Patriots.

    Het ligt niet aan de aantallen militairen die uitgezonden worden. Nederland spreekt van 360 mannen en vrouwen personeel. Duitsland stuurt 350 militairen uit en houdt 50 militairen achter de hand, zo is te lezen in de brief aan de Bundestag.

    De Nederlandse kostenraming voor inzet van Patriots in Turkije is twee keer zo hoog, terwijl de deployment vrijwel identiek is aan die van de Duitsers. Was ist los?

    “Dat moet u bij de Duitsers vragen meneer”, zo reageert Defensie telefonisch aan FTM. “Het is nog maar een raming. Een en ander moet nog ingevuld worden.” Het is bijvoorbeeld nog niet bekend hoe de Patriots verplaatst worden. Door de lucht of over zee.

    Waar deze raming op gebaseerd is, wil Defensie niet vrijgeven. Waarom? “Commerciële belangen. Andere bedrijven (lees: leveranciers van Defensie, KS) zouden er hun voordeel mee kunnen doen”. Resultaat is voorlopig dat de kosten van de Nederlandse en Duitse uitzending van Patriots niet vergeleken kunnen worden.

    Kamervragen SP

    “Bizar”, reageert SP-Kamerlid Harry van Bommel gewezen op het verschil in kosten. “Er moet iets zijn wat niet is meegenomen”, zo gaat Van Bommel telefonisch verder tegen FTM. Hij zegt toe hierover Kamervragen te stellen. En zo geschiedde.

    “Wat zijn de kosten van de stationering van de Patriots van Duitsland? Klopt het dat deze veel lager (21 miljoen voor 2013 en 4 miljoen voor 2014) uitvallen dan de kosten voor Nederland? Indien ja, hoe kan dit verklaard worden?”

    Geen verklaring

    Het antwoord van de ministers van Buitenlandse Zaken en Defensie op 20 december was weinig verhelderend. “Ieder land maakt zijn eigen financiële afweging op basis van de aldaar vigerende financiële en wettelijke regelingen. Het is niet mogelijk om de kosten van de stationering van de Patriots door Duitsland te vergelijken met de kosten die door Nederland worden gemaakt. Er is geen inzicht in welke aspecten meegenomen zijn in de Duitse raming.”

    Op een vraag naar nadere specificering van de kostenraming gaven ministers Timmermans en Hennis-Plasschaert concreter antwoord dan de woordvoerster van het Ministerie van Defensie: “De additionele uitgaven voor de inzet van Nederlandse Patriot-systemen à 42,1 miljoen euro omvatten de volgende componenten: personeel 23,0 miljoen euro, strategisch transport 6,0 miljoen euro, infrastructuur 5,8 miljoen euro, brandstof 5,5 miljoen euro en communicatie & informatie systemen 1,8 miljoen euro”.

    Keine Ahnung

    Een Duitse kostenraming zou een eerste financiële vergelijking mogelijk kunnen maken, dus op naar Duitsland. De eerste stop: Das Bundesministerium der Verteidigung. Ook de woordvoerder van de Bundeswehr lost het mysterie niet op.

    Door naar de Bundestag, maar via Kamerlid Van Bommel komen we te weten de Duitse zusterpartij van de SP het ook niet weet. Die Linke is tegen de uitzending van Duitse Patriots naar Turkije.

    Hoe werkt de Patriot? (Bron: Bundeswehr YouTube-kanaal)

    Heeft Nederland het daadwerkelijk gebruik van de raketten wellicht wel meegerekend en Duitsland niet? Nieuwbakken Minister van Defensie Hennis-Plasschaert vertelde tijdens het debat over de defensiebegroting van vorige week dat iedere afgevuurde Patriot PAC-3 raket 4,5 miljoen euro kost. Dat zou het gat kunnen verklaren. “Die zijn niet meegerekend”, zo laat Defensie telefonisch aan FTM weten.

    Ook de salarissen van het uit te zenden personeel vallen niet binnen de uitzending van de Patriots. Dit zijn reguliere uitgaven die vallen binnen de reguliere defensiebegroting. De additionele kosten die gemaakt worden voor deze uitzending staan in de raming. Uitzendgeld staat daar bijvoorbeeld op.

    Krijgen de Nederlandse militairen meer uitzendgeld dan hun Duitse collega’s? Volgens verschillende defensie-experts verschillen die gelden niet veel.

    Vriendenkorting?

    Een mogelijke verklaring ligt in bilaterale afspraken tussen Duitsland en Turkije, waardoor Duitsland mogelijk goedkoper terecht kan. Turkije zou sommige kosten voor haar rekening kunnen nemen, omdat Duitsland faciliteiten, zoals het volgen van training en technische opleidingen aan de Turkse militairen in Duitsland biedt.

    Ook al is het nog maar een raming, het verschil in kosten tussen Nederland en Duitsland is groot. Op een totale begroting voor Defensie van ruim 7 miljard euro, aangevuld met het HGIS-potje, is het een schijntje. Maar in tijden van bezuinigingen zijn onduidelijkheden ter waarde van 21 à 25 miljoen euro het uitzoeken waard.

    UPDATE

    De raming van 42 miljoen euro is conservatief, zo blijkt uit het debat over de het Nederlandse kabinetsbesluit over de inzet van de Patriots in Turkije. Donderdagavond tegen middernacht vertelt minister van Defensie Hennis-Plasschaert dat er vanuit wordt uitgegaan dat Turkije componenten uitvoert (lees: betaalt).

    Over het verschil in kosten tussen Nederland en Duitsland zegt de minister dat deze uiteindelijk globaal hetzelfde zullen zijn.

    Tips? krijn@ftm.nl

    Lees verder Inklappen
    Over de auteur

    Krijn Schramade

    Krijn Schramade (1980) krijgt een jaar na de val van Lehman Brothers (2008) de tegenwoordigheid van geest om zijn veilige lev...

    Lees meer

    Volg deze auteur
    Dit artikel zit in het dossier

    Kaalslag bij Defensie

    Gevolgd door 291 leden

    Sinds het einde van Koude Oorlog heeft Nederland fors gesneden in Defensie. De opeenvolgende kabinetten gebruikten de kaassch...

    Lees meer

    Volg dossier

    Dit artikel krijg je cadeau van Follow the Money.

    Diepgravende onderzoeksjournalistiek kost tijd en geld. Steun ons en

    word lid
    Verbeteringen of aanvullingen?   Tip de auteur Annuleren