De macht van de zorgverzekeraars

Meer vrijheid was misschien wel de belangrijkste belofte bij de introductie van marktwerking in de zorg. Vrijheid voor nieuwe aanbieders om te laten zien dat het beter kon en vrijheid voor de patiënt om zelf een zorgverlener te kiezen. Lees meer

Die vrijheid staat ter discussie. De zorgverzekeraars, als beheerders van de premiegelden, willen meer macht om te bepalen waar het aan uitgegeven mag worden en meer invloed om zorgverleners te sturen middels contractafspraken.

Artikel 13 van de Zorverzekeringswet (ZVW) bepaalt dat verzekeraars ook een vergoeding (van in de praktijk zo'n 80 procent van de prijs) moet betalen wanneer een patiënt kiest voor een zorgverlener zonder contract. Daar wilden de verzekeraars graag van af. Minister Edith Schippers loodste vorig jaar een wetsvoorstel door de Kamer dat artikel 13 zo wijzigt dat verzekeraars niet langer verplicht zijn om die vergoeding te betalen. Daarmee kon de verzekeraar in feite bepalen welke zorgverleners economisch bestaansrecht houden en welke niet - en zou het een stuk makkelijker worden om in contracten vast te leggen hoe zorg precies verleend moet worden. Zorgverleners uit allerlei branches maakten zich zorgen over deze toename van macht van de verzekeraar en verzetten zich het afgelopen jaar heftig tegen de wetswijziging en zorgde in de Kamer bijna voor een kabinetscrisis en sneuvelde uiteindelijk in de senaat. Follow the Money publiceerde talrijke artikelen over dit proces. We laten het  daar niet bij zitten.

Follow the Money volgt de ontwikkelingen rond zorgverzekeraars op de voet en investeert in diepgaand onderzoek. Hieronder de resultaten van onze inspanningen.

43 Artikelen

Eerste Kamer wil advies Raad van State over vrije artsenkeuze

5 Connecties

Onderwerpen

artikel 13 zorgverzekeringswet

Personen

Edith Schippers

Organisaties

Eerste Kamer

Werkvelden

Zorg
13 Bijdragen

De Eerste Kamer besloot dinsdag om de Raad van State advies te vragen over de wijziging van artikel 13 van de Zorgverzekeringswet. Daar zitten zowel juridische als maatschappelijke haken en ogen aan.

De wijziging van artikel 13 van de Zorgverzekeringswet, waarmee het recht op vrije artsenkeuze in de praktijk wordt ingeperkt, roept vragen op bij de Eerste Kamer. Dinsdag besloten de senatoren om de wijziging in de Zorgverzekeringswet daarom eerst eens voor te leggen aan de Raad van State voor advies. Belangrijkste reden om de Raad van State in te schakelen is de vraag of de wetswijziging wel strookt met Europees recht. De Kamer noemt daarnaast in het verzoek aan de Raad van State de maatschappelijke discussie die is ontstaan over de vrije artsenkeuze en wijst erop dat het wetsvoorstel gedurende de behandeling in de Tweede Kamer is gewijzigd. Daarbij doelt zij op de wijzigingen die bepalen welke zorgaanbieders nog wel onder artikel 13 blijven vallen - zoals onder meer de huisartsen en logopedisten - en de groepen waarvoor artikel 13 niet meer opgaat, waaronder GGZ-instellingen en vrijgevestigde psychologen. Die laatste groep kan voor ongecontracteerde zorg straks in feite ook nul procent vergoed krijgen van de verzekeraar.

Hinderpaalcriterium

Nu is die vergoeding voor ongecontracteerde zorg in de praktijk nog zo'n 75 tot 80 procent. Dat komt door het zogeheten 'hinderpaalcriterium' in de wet. Dat stelt dat zorgverzekeraars ook voor niet-gecontracteerde zorg een dusdanige vergoeding moeten bieden aan hun verzekerden, dat die niet financieel gehinderd worden om door een zelf gekozen arts of behandelaar geholpen te worden. Het wegvallen van dat criterium voor bepaalde groepen zorgaanbieders heeft tot gevolg dat patiënten voor die zorg in theorie straks ook het volle pond zouden kunnen gaan betalen. De machtspositie van zorgverzekeraars wordt daarmee versterkt. Vooral kleine zelfstandige zorgverleners maken zich daar zorgen om; zij kunnen niet tot nauwelijks onderhandelen over de inhoud van hun contract met een verzekeraar en verliezen bij het niet aangaan van een contract mogelijk de inkomsten die tot nu toe in ieder geval nog voor het grootste deel vergoed worden.

In strijd met Europees recht?

Zowel politici als zorgaanbieders vroegen zich de afgelopen maanden af of de wijziging van artikel 13 van de Zorgverzekeringswet niet in strijd is met het Europese recht. Advocaat Gerard Spong stelde dat de wetswijziging in strijd zou zijn met het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens en de Stichting Handhaving Vrije Artsenkeuze dreigde met een rechtszaak tegen de staat namens 5000 artsen. De Eerste Kamer vraagt de Raad van State nu ook om te kijken of de wijziging van artikel 13 niet in strijd is met Europees recht. Daarbij zal het dan vooral gaan om de Europese richtlijn die betrekking heeft op grensoverschrijdende zorg. Professor Johan van de Gronden schreef hierover vorig jaar in het Tijdschrift voor Gezondheidsrecht een artikel, waarin hij stelde dat een vergoeding van nul procent niet vanzelfsprekend overeenkomt met die richtlijn. Daarin wordt namelijk bepaald dat de verzekerde in het buitenland recht heeft op dezelfde vergoeding als in Nederland. Daaruit zou volgen dat een zorgverzekeraar in Nederland níet een vergoeding van nul procent zou mogen bieden. Ook stelt hij dat wijziging van de Zorgverzekeringswet tot ingewikkelde Europees-rechtelijke kwesties leiden die patiënten niet ten goede zouden komen.

Positieve ontwikkeling

Advocaat Karik van Berloo, zorgmakelaar bij kantoor Eldermans en Geerts Advocaten, noemt het verstandig dat de Eerste Kamer zich tot de Raad van State wendt. 'Ten eerste is de selectie van aanbieders die nog wel binnen dat hinderpaalcriterium vallen en de groepen die daar nu buiten vallen, niet duidelijk gemotiveerd. Vrijgevestigde psychologen bijvoorbeeld waren in het oorspronkelijke voorstel wel meegenomen, maar in de definitieve tekst van de wet zijn zij plotseling buiten de boot gevallen. Waarom precies is mij niet duidelijk geworden. Terwijl de wetswijziging voor die groepen zelfstandige aanbieders inhoudt dat zij straks min of meer gedwongen zijn om een contract met de verzekeraar te ondertekenen - 'slikken of stikken'. Ik kan mij goed voorstellen dat de Eerste Kamer duidelijker gemotiveerd wil zien waarom deze keuze is gemaakt.'
'DE WETSWIJZIGING HOUDT VOOR ZELFSTANDIGE AANBIEDERS IN DAT ZIJ STRAKS MIN OF MEER GEDWONGEN ZIJN OM EEN CONTRACT MET DE VERZEKERAAR TE ONDERTEKENEN - 'SLIKKEN OF STIKKEN'
Als tweede punt noemt Van Berloo de onzekerheid over het percentage dat zorgverzekeraars straks moeten vergoeden voor niet-gecontracteerde zorg. 'Het zou goed zijn om dat dan ook meteen in de wet vast te leggen. De Hoge Raad heeft bevestigd dat 75 tot 80 procent een algemene veldnorm is voor vergoeding van ongecontracteerde zorg, maar als dat niet hard in de wet wordt vastgelegd zal daar toch discussie over blijven bestaan die weer in de rechtszaal uitgevochten moet worden. Ook lijkt het er op dat niet iedere zorgverzekeraar zich aan die lijn van 75 tot 80 procent houdt. Het is de vraag of verzekerden dat op zullen merken bij de keuze voor hun polis, ' zegt Van Berloo. 'Daarnaast is het de vraag: 75 tot 80 procent van wat? Gaat het om het landelijk gemiddeld tarief, het door de betreffende zorgverzekeraar gemiddeld gecontracteerde tarief, het ‘marktconforme tarief’? Maar wat is dat dan? Of gaat het om het NZa-maximumtarief. Het is ook wenselijk dat daar duidelijkheid over komt.' De zorgmakelaar zegt ook nog positief verrast te zijn door het wetsvoorstel. 'Het feit dat de groepen zorgaanbieders waarvoor het hinderpaalcriterium geldt verankerd is in de wet is een positieve ontwikkeling. Dat geeft rust en zekerheid en mag ook wel eens gezegd worden in deze discussie over Artikel 13.'

Deel dit artikel, je vrienden lezen het dan gratis

Over de auteur

Eelke van Ark

Gevolgd door 2962 leden

Eelke vond vanuit de Achterhoek de weg naar Follow the Money. Ze heeft zich vastgebeten in het Nederlandse zorgstelsel.

Verbeteringen of aanvullingen?   Stuur een tip
Annuleren
Dit artikel zit in het dossier

De macht van de zorgverzekeraars

Gevolgd door 1290 leden

Meer vrijheid was misschien wel de belangrijkste belofte bij de introductie van marktwerking in de zorg. Vrijheid voor nieuwe...

Volg dossier