© ANP/Jerry Lampen

Eric Wiebes schuift zijn falen af op de Belastingdienst

    De Belastingdienst raakt zijn status als zelfstandig opererende eenheid kwijt, nu staatssecretaris Eric Wiebes de dienst onder zijn directe leiding stelt. De zet moet vooral Wiebes’ eigen wanbeleid maskeren in de zaak rond de zeer kostbare vertrekregeling bij de ficsus — een regeling die de dienst bovendien kan opzadelen met een acuut tekort aan cruciale kennis en ervaring.

    Soms stuurt een voetbaltrainer zijn team met een totaal verkeerde tactiek het veld in. De ploeg krijgt vervolgens vreselijk klop. De fout ligt bij de trainer, maar om de aandacht daarvan af te leiden, laat hij zijn team op de vrije zaterdag opdraven voor een meedogenloze straftraining.

    Curatele

    VVD-staatssecretaris van Financiën Eric Wiebes doet iets soortgelijks. Hij heeft de Belastingdienst onder curatele gesteld. Dit gebeurde nadat hij in de Tweede Kamer op de pijnbank was gelegd over de reorganisatie van de fiscus die onder zijn leiding wordt uitgevoerd.

    Wiebes zit duidelijk in het nauw

    Wiebes zit duidelijk in het nauw. Hij werd in februari 2014 weggehaald uit Amsterdam, waar hij wethouder Verkeer en Vervoer was, om de reorganisatie van de Belastingdienst voortvarend ter hand te nemen. Frans Weekers, zijn voorganger, was over dit dossier door de Kamer naar huis gestuurd.

    Afzwaaipremie

    Wiebes kwam met een reorganisatieplan waarin de personele bezetting moest worden teruggebracht via zogeheten stimuleringspremies. Daar was echter veel meer belangstelling voor dan verwacht, ook van mensen die de dienst eigenlijk helemaal niet kwijt wilde.

    Het gênantste voor Wiebes was een groep 64-plussers die besloot mee te doen aan de regeling, in totaal 1250 fte. Die mensen krijgen samen 80 miljoen euro mee. De gelukkigste groep bestaat uit 265 medewerkers die bij uitstroom al 65 zijn en toch de volle mep opstrijken omdat ze ‘ja’ hebben gezegd tegen de vertrekpremie. ‘Leeftijdsdiscriminatie is niet toegestaan’ verdedigde Wiebes zich nog ferm.  

    Misrekening

    De hele operatie gaat door de misrekening 70 miljoen euro meer kosten dan geraamd. Om in belastingsferen te blijven: dat is ongeveer wat 7000 mensen met een modaal inkomen per jaar aan loonbelasting betalen.

    In het debat over de zaak dwong CDA-kamerlid Pieter Omtzigt de staatssecretaris ook nog om toe te geven dat bij grote delen van de reorganisatie de officiële toezichtcommissie niet was geraadpleegd. Een bijzonder pijnlijk moment voor de bewindsman.

    Net als die trainer met zijn ondoordachte tactiek, straft Wiebes nu zijn team

    Net als die trainer met zijn ondoordachte tactiek, straft Wiebes nu zijn team. Hij verwijt de dienst een zekere eigengereidheid en een ongestructureerde cultuur op het gebied van besluitvorming. De Belastingdienst verliest nu zijn autonome status en komt als Rijksdienst direct onder het ministerie van Financiën te hangen.

    Er zal best het een en ander niet kloppen bij de fiscus, maar dit besluit lijkt erg op het overschreeuwen van het eigen falen. Wiebes lijkt te zeggen: ik neem natuurlijk mijn verantwoordelijkheid, maar de echte fout ligt bij de topambtenaren van de Belastingdienst. Daarom grijp ik nu in.

    Handtekening

    Dat is een onjuiste voorstelling van zaken. De staatssecretaris wist exact wat er gaande was. Hij heeft zelf zijn handtekening gezet onder de sanering op basis van stimuleringspremies en daar is het fout gegaan. Hij was het ook die verzuimde om de toezichtcommissie te betrekken bij de plannen. Het lijkt vooral het gedrag van iemand die de plank volledig heeft misgeslagen en nu probeert om alsnog daadkracht uit te stralen.

    Er is nog een tweede ontwikkeling die invloed kan hebben op het Belastingdienstdossier. Minister Stef Blok van Wonen en Rijksdienst heeft deze week het verbod voor ambtenaren geschrapt om binnen twee jaar na hun opstappen weer terug te keren als ambtenaar. Deze regel was ooit in het leven geroepen om onder meer te voorkomen dat vrienden binnen een dienst een oud-collega weer binnenloodsen.


    "Het lijkt vooral het gedrag van iemand die de plank volledig heeft misgeslagen en nu probeert om alsnog daadkracht uit te stralen"

    Versoepeld

    Een woordvoerder van Blok stelt dat het een achterhaalde regel was, die stamde uit 1999. De redenering is dat er nu meer transparantie is dan toen de regel werd opgesteld. Kennelijk volgt daaruit dat het niet langer mogelijk is om ex-collega’s naar binnen te frommelen. De eis is dat er een open en eerlijke procedure plaatsvindt, waarin iedere sollicitant op gelijke wijze wordt gewogen. Iemand die weer in dienst treedt moet volgens de woordvoerer bovendien zijn stimuleringspremie terugbetalen. Hoe het ook zij, feit is dat de belemmeringen om terug te keren wel deels zijn verdwenen.

    Bij de Belastingdienst lopen nu mensen weg die eigenlijk niet gemist kunnen worden. Belastingmensen met een bepaalde expertise vind je niet buiten de dienst, want het is een bedrijf zonder branchegenoten. Die mensen mogen misschien niet terug in dienst komen met behoud van hun stimuleringspremie, maar wat gebeurt er als zo iemand zich laat inhuren als zzp’er, of zich bij zijn voormalige werkgever laat detacheren door een bureau? Moet hij dan ook zijn premie inleveren? Dat is heel moeilijk voor te stellen, want de persoon in kwestie heeft dan een totaal andere status. Je kunt een voormalig ambtenaar niet besmet verklaren omdat hij op reguliere wijze met een soort afkoopsom de dienst heeft verlaten.

    Belastingmensen vind je niet buiten de dienst want het is een bedrijf zonder branchegenoten

    Deurwaarders

    De zaak wordt extra lastig als de dienst echt omhoog komt te zitten en niet anders kán dan voormalige werknemers inhuren. De helft van de belastingdeurwaarders heeft bijvoorbeeld besloten gebruik te maken van de stimuleringspremie. Deurwaarder is een speciaal vak, waarvoor veel ervaring, kennis en een zekere mentaliteit nodig is. Je hebt zulke mensen echt nodig voor de invordering van achterstallige belasting bij probleemgevallen. Moet de fiscus dat geld dan laten schieten, of mag ze tijdelijk voormalige werknemers als zzp’er inhuren? De uitdrukking is bekend: nood breekt wet.

    De woordvoerder van Wiebes laat weten dat er letterlijk in de regeling staat, dat men alleen kan terugkomen als de stimuleringspremie wordt terugbetaald, maar ze bevestigt dat er in de regeling niet staat dat het inhuren van voormalig personeel verboden is. Voormalige werknemers moeten echter wel meeconcurreren om werk waarvoor externen nodig zijn. Met hun ervaring zullen ze echter vaak een enorme voorsprong hebben op de concurrentie. Kortom, er lijkt een markt te ontstaan, waarin slimme voormalige ambtenaren kunnen gaan opereren tegen zeer interessante fees. Het zou niet de eerste keer zijn dat dit binnen de overheid gebeurt.

    Deel dit artikel, je vrienden lezen het dan gratis

    Over de auteur

    Peter Hendriks

    Gevolgd door 1072 leden

    Redacteur Woningmarkt. Signaleert en analyseert problemen waarmee Nederlanders op zoek naar woonruimte worden geconfronteerd.

    Volg Peter Hendriks
    Verbeteringen of aanvullingen?   Stuur een tip
    Annuleren