EU dwingt Iran verder op de knieën

1 Connectie

Relaties

Iran

Nieuwe ronde, nieuwe kansen. De Europese Unie komt met nieuwe sancties in de hoop Iran verder te breken.

Het wordt Iran nog een tandje moeilijker gemaakt om aan haar zowel gevreesde als vermeende atoomprogramma te werken. Restricties en verboden op handel met Iran waren al van kracht. Wapenhandel met Iran was al langer verboden, kennis en grondstoffen voor het Iraanse atoomprogramma mochten niet uit Europa komen. Maar ook zaken met de energie- en financiële sector lagen aan banden. Alles om Iran te weerhouden van een kernwapen, en in de slipstream daarvan kernenergie in Iraans beheer.

 

De Raad van de Europese Unie heeft nu besloten om de duimschroeven verder aan te draaien. Naast het bekritiseerde economische beleid van de Iraanse president Ahmadinedjad dragen de lopende sancties bij aan de huidige economische malaise van de Islamitische Republiek. Wellicht geven de nieuwe sancties een laatste zetje.
 
Zaken doen vrijwel onmogelijk
De nieuwe Europese sancties zijn vooral en wederom gericht op de olie- en gassector en de financiële sector. Financiële transacties tussen Europese en Iraanse banken waren al lastig, maar op korte termijn zijn transacties vrijwel allemaal verboden. Zaken doen met Iraanse bedrijven – waar via officiële wegen voor betaald wordt – wordt zo feitelijk onmogelijk.  Na een eerder verbod op lange termijn exportkredieten, wordt het ook verboden om korte termijn te kredieten te verlenen voor export naar Iran. 
 
Verder heeft de EU de zwarte lijst uitgebreid. Het Ministerie van Energie, het Ministerie van Petroleum, National Iranian Oil Company, en andere organisaties in de olie- en gassector zijn toegevoegd, omdat zij volgens de Raad van Ministers “de Iraanse regering van aanzienlijke financiële middelen voorzien.” Maar ook verschillende organisaties die betrokken zouden zijn bij het omzeilen van sancties, zoals de Iraanse Centrale Bank, staan op de blacklist
 
De handel in grondstoffen is ook verder aan banden gelegd. Graphiet en ruwe of half verwerkte metalen, zoals aluminium en staal mogen niet meer naar Iran verscheept worden. Voor meer details over de sancties verwijzen we naar de officiële documentatie van De Europese Raad (conclusies, factsheet) en een feitenoverzicht van Reuters.
 
De huidige Geestelijk Leider van Iran (rechts): 'Sancties zijn 19e eeuws koloniaal gedrag' (foto copyright Krijn Schramade / FTM)
 
Koersval lokale munt
De olie-export van Iran ging al flink omlaag door sancties, die de afgelopen zomer in werking traden. De Iraanse regering ontving hierdoor minder vreemde valuta. Naar verhouding is er steeds minder harde buitenlandse cash (euro, dollar, pond) voor handen. Buitenlands briefgeld is populair bij Iraniërs, omdat de lokale munt, de rial, al jaren daalt. Door het dalende aanbod van buitenlandse valuta daalde de prijs rial nog verder.
De daling van de munt is overigens niet alleen het gevolg van de sancties. Er wordt gesproken van krachten binnen het complexe Iraanse regime die bezig zij de positie van de huidige president te ondermijnen, bijvoorbeeld door niet of op onhandige wijze in te grijpen op de valutamarkt.
 
Conseqentie voor de bevolking is dat producten duurder worden. Voor de rials in hun broekzak kopen ze nu meer dan een half uur later. Goederen van over de grens worden onbetaalbaar. iPhones, sattelietschotels en vliegtickets naar het buitenland worden zo voor de Iraans middenklasse minder bereikbaar. Niet alleen de regering raakt zo geïsoleerd.
 
De Raad van Ministers geeft in haar verklaring aan dat burgers niet het beoogde doel zijn van de sancties. “They are meant to persuade Iran to engage constructively by negotiating seriously and addressing the concerns of the international community. The sanctions are not aimed at the Iranian people.” 
 
Impact van de sancties
De verwachting is dat de rial verder zal dalen in waarde. En dat een groot deel van de overgebleven buitenlandse bedrijven het land zal verlaten.
 
De politieke impact is moeilijker te voorspellen. Huidig president Ahmadinejad is bezig aan zijn laatste maanden als president. In 2013 zijn verkiezingen waaraan hij niet kan deelnemen. In de tussentijd kan hij zijn bekritiseerde economische beleid uit de wind houden door te wijzen naar de sancties.
Zijn vice-president, Fatemeh Bodagi, noemt de sancties een schending van de mensenrechten: “De sancties zijn tegen alle Iraniërs.”
Geestelijk leider Ayatollah Khamenei vindt dat de Europese Unie is “blijven hangen in een 19e eeuws koloniale mindset.” De machtigste man van Iran ontkent dat zijn land bezig is met een kernwapen. Het atoomprogramma is in zijn ogen gericht op civiele toepassingen, zoals energie en medische technieken. 
 
Zoals te verwachten is de Israelische minster-president Bibi Netanyahu zeer te spreken over de nieuwe sancties. Het Iraanse atoomprogramma noemt hij een bedreiging voor de vrede. Hij prijst de acties van de Europese Unie om de Iraanse economie stevig te raken om zo Iran een halt toe te roepen.
China spreekt zich uit tegen de sancties.