Eurocrisis raakt Zuid-Afrika op zwakste plek

    Een kwart van de beroepsbevolking van Zuid-Afrika is werkeloos. Door schuldencrisis dreigen de ambitieuze plannen om meer mensen aan het werk te helpen in het honderd te lopen.

    “Zelfs een opleiding helpt niet meer,” luidde de treurige conclusie van een rapport dat het Zuid-Afrikaanse Ministerie van Arbeid vorig jaar rond deze tijd publiceerde. Volgens het rapport waren in 2010 zo’n 16 miljoen Zuid-Afrikanen werkloos, een miljoen meer dan het jaar ervoor. 

     
    Exact een jaar na dato leken de werkloosheidscijfers wederom dramatisch uit te pakken. Bloomberg analyseert de werkloosheidsgegevens van maar liefst 61 landen, waarin Zuid-Afrika de dubieuze eervolle eerste plek toebedeeld is. Hoewel het land nog altijd de grootste economie van het continent is – voor 2012 rekent men op een toename van het bnp van 3,4 procent in 2011 naar 3,6 procent (IMF)  – is de enorme werkloosheid van het land een doorn die al jarenlang in de Zuid-Afrikaanse ogen blijft prikken. 
     
    Verbazing alom ?
    En toch viel een ieders mond een klein beetje open toen Zuid-Afrika deze week de werkloosheidscijfers van het derde kwartaal van 2011 bekend maakte. Wat bleek? Voor het eerst in jaren was het werkloosheidscijfer gedaald, dat uitkwam op 25 procent, een daling van 0,7 procentpunt. En dat terwijl men rekende op een stijging, waarmee opnieuw een dieptepunt bereikt zou worden. Het niveau van 2010 was immers het hoogste werkloosheidsniveau in vijf jaar. Daar bracht het WK hoewel gehoopt en veelal verkondigd, helaas geen enkele verandering in.
     
    De regering stelde enkele jaren geleden het ambitieuze doel om in 2020 maar liefst vijf miljoen nieuwe banen te creëren, waarmee het werkloosheidspercentage gereduceerd moet worden tot 14 procent. Ambitieus, zeg ik. Onhaalbaar, zeggen velen. 
     
    Ter vergelijking – dat zou slechts enkele procenten meer zijn dan het huidige werkloosheidspercentage van 10,2 procent in de eurozone. Maar de boosdoener van de hoogste Europese werkloosheid sinds 2002 – de schuldencrisis – laat ook Zuid-Afrika niet onberoerd:  Europa is één van de grootste importeurs van Zuid-Afrikaanse goederen. De Europese misère trekt daarmee de economische groei van Zuid-Afrika flink naar beneden, waardoor de benodigde 7 procent per jaar die nodig is om de 2020-doelstelling te behalen allang niet meer haalbaar blijkt. 
     
    Minister Pravin Gordhan haastte zich afgelopen maand om de economische groeiverwachting voor 2012 bij te stellen tot een halvering van dat quotum: in 2012 zal Zuid-Afrika naar verwachting slechts met 3,4 procent groeien. Meer lijkt simpelweg niet haalbaar in een wereldeconomie die aan een zijden draadje hangt.  
     
    Maar het zijn niet alleen de teruglopende export naar Europa en de wereldwijde crisis die als enige oorzaken voor de Zuid-Afrikaanse werkloosheid aangewend mogen worden. Ook intern zijn genoeg pijnpunten aan te wijzen: een averechts werkend positief discriminatiebeleid, de aanhoudende brain drain van hoogopgeleide jongeren naar verre oorden en de ontoegankelijkheid van (goed) onderwijs voor grote groepen van de bevolking. Pas als dat soort fundamentele stoorzenders aangepakt zouden worden, wordt de ambitieuze doelstelling van 14 procent zomaar een zeer haalbare. 
     
     
    Occupy?
    Afgelopen weekend liepen duizenden jonge Zuid-Afrikanen hun eigen Occupy-mars: een wandeling van maar liefst 60km van Johannesburg naar Pretoria. Op de been gebracht door de jongerentak van het ANC, schreeuwden zij om banen en een betere verdeling van rijkdom tussen blank en zwart.  
     
     
    Een echte Zuid-Afrikaanse Occupy-explosie verwacht ik niet, daarvoor is er op economisch gebied in dit land nog te veel te ‘bejubelen’. Althans, relatief bezien dan. Als jongste BRIC heeft het land – en eigenlijk het hele continent – temidden van een wereldwijde crisis nog altijd een aanzienlijk positievere outlook dan de rest van de wereld. Na 2013 zullen ook de groeicijfers naar verwachting weer boven 4 procent uitkomen. 
     
    Economen spreken over de langste periode van onafgebroken groei voor Zuid-Afrika sinds de Boerenoorlog. Mind you, die duurde van 1899 tot 1902. Het glas is half vol of half leeg. Temidden van vernietigende Griekse referenda, hakkelende Europese leiders en Amerikaanse patstellingen blijf ik als import-Zuid-Afrikaan gewoon graag optimistisch over dit land en zijn kansen. Alles sal reg kom, luidt het gevleugelde Afrikaanse gezegde. Nou alleen die werkloosheid nog...

    Deel dit artikel, je vrienden lezen het dan gratis

    Over de auteur

    Inge Abraham

    Inge Abraham (1980) mag op haar CV 'Neerlandica' en 'politicologe' als titels achter haar naam noteren. N...

    Volg Inge Abraham
    Verbeteringen of aanvullingen?   Stuur een tip
    Annuleren