Eurohaat verblindt

Eigenlijk genieten veel mensen wel van de dikke middelvinger die het Griekse kabinet opsteekt naar de 'Europese Elite'. Best begrijpelijk, vindt columnist Robin Fransman. Maar laat onvrede met Europa ons niet blind maken voor het gevaar van een uiteenvallende euro: dan dreigen ook hier Griekse toestanden.

Nou, die brief van mij aan de Griekse MP heeft nogal wat reacties losgemaakt. Zelden kreeg ik zoveel reacties en nooit eerder zo veel emotionele en boze reacties. Treffend is hoe radicaal linkse en radicaal rechtse reaguurders het ook hier met elkaar eens zijn. Het is net de nieuwe Griekse coalitie. Ze genieten van de dikke middelvinger die het nieuwe Griekse kabinet opsteekt naar de ‘Europese Elite’. Ik kan dat eigenlijk prima begrijpen. Zoals velen, ben ook ik gefrustreerd door jaren van crisis en onzekerheid, de politieke machteloosheid, maar vooral ook door het contraproductieve beleid op veel gebieden. De austerity ging te snel, was in sommige landen onnodig, bestond te veel uit lastenverzwaringen, hadden en hebben geen oog voor de private schulden, enzovoorts enzovoorts. Ik heb daar de afgelopen jaren veel over geschreven. En getwitterd. En filmpjes over gemaakt. En een boek over geschreven. Ook over de verwijtbaarheid van Duitsland aan de crisis. Ik zal ze niet allemaal noemen, maar als u mijn kritiek wil weten op de EU, de Euro en kritiek op Austerity, lees dan ditditdit en dit. Als je per se de EU en/of de Euro wil opblazen, dan is Syriza wellicht een godsgeschenk voor je.
ALS JE PER SE DE EU EN/OF DE EURO WIL OPBLAZEN, DAN IS SYRIZA WELLICHT EEN GODSGESCHENK VOOR JE
Maar verwar dat dan niet met compassie voor de Grieken. In elk geval wil ik de EU en de Euro behouden. De EU hierom en de Euro wil ik ook houden, want als de Euro uiteenvalt, dan gaan we hier Griekse taferelen van lagere pensioenen en hogere werkloosheid zien. Daarnaast is er een groep die uit medemenselijkheid de Griekse schuld wil afschrijven. En ja, er is een drama aan de gang in Griekenland, maar schuldkwijtschelding helpt daar niet tegen. Het stopt de vergrijzing niet, het verhoogt de productiviteit niet en het creëert geen banen. Daarbij is Griekenland nog altijd een rijk land. Nummer 35 op de wereldranglijst. Rijker dan Polen, Hongarije, Malta. Dus als er herverdeeld moet worden, dan moeten de Grieken op de eerste plaats elkaar aanspreken.

Falende staat

Wat mensen maar niet willen begrijpen is dat Griekenland in zekere zin een failed state is. Het is niet een soort Nederland met beter weer. Er was jarenlang vrede tussen links en rechts in Griekenland omdat ze allebei met hun handen in de staatsruif zaten. Rechts en de werkgevers vooral via subsidies, belastingvoordelen, monopolies en toetredingsdrempels voor de vrije beroepen, winkeliers, de oligarchen. Links en de vakbonden vooral via pensioenen, overheidsbanen, en de overheidsbedrijven. Die afhankelijkheid van overheidsgeld, staatschulden en overheidsprivileges heeft zowel de private als de publieke sector kapot gemaakt. De overheid is er inefficiënt, de private sector kan internationaal nauwelijks concurreren en de binnenlandse economie heeft te weinig concurrentie waardoor prijzen voor tal van producten te hoog zijn. Dat los je met schuldkwijtschelding dus niet op. Elke poging van de Trojka en de Griekse kabinetten van de afgelopen vijf jaar is stukgelopen op sabotage en vertragingstactieken van de gevestigde orde. Het enige wat echt goed gelukt is, zijn de lastenverzwaringen en de kortingen op overheidssalarissen en pensioenen. Grootste slachtoffers zijn dus de armen en de jongeren. Het ontluisterende beeld van het inmiddels 15 jaar durende, corrumperende onrecht in Griekenland kunt u zelf nalezen op pagina 5 tot en met 25 en 94-95 van dit IMF Rapport. Dat met de bail-out van Griekenland de Franse en Duitse banken gered zijn, en daarmee Franse en Duitse spaarders, doet daarin niet ter zake. Die constatering is natuurlijk wel gewoon juist, maar ook dat lost het Griekse probleem niet op. Daarbij, van de 240 miljard aan steun is 49 miljard gegaan naar het redden van de Griekse banken. Daardoor is 180 miljard aan spaargeld van Grieken gered. En 30 miljard werkkapitaal van Griekse ondernemingen. En de 25 procent krimp van het BBP is dramatisch, maar vergeet niet dat de 25 procent groei van 2000 tot 2008 geheel gefinancierd werd door verborgen begrotingstekorten en staatsschulden. Juist in die tijd zijn pensioentoezeggingen en salarisverhogingen gedaan die nooit betaald hadden kunnen worden. Als de Grieken een eigen munt hadden gehad, zou er ook een enorm welvaartsverlies zijn geleden. De munt zou ingestort zijn na de onthulling van de Griekse Statistieken fraude in 2010. Met als gevolg een enorme inflatie en extreem hoge rentes. Niet echt bevorderlijk voor je koopkracht en werkgelegenheid. Maar de aanpassing via een eigen munt gaat sneller en is op veel dimensies eerlijker verdeeld. Dat is het voordeel van een eigen munt. Maar dat is achteraf makkelijk lullen, zeg maar.

Welke austerity?

In elk geval zijn de Griekse belastingen nu niet extreem hoog. Ontvangsten en uitgaven liggen nu op 46 procent van het BBP en dat is iets onder het gemiddelde in de EU. Nederland ligt daar een paar procent boven. Maar het belangrijkste is, er is geen austerity meer in Griekenland.
HET TEKORT IS GEHEEL WEGGEWERKT. ER ZIJN GEEN BEZUINIGINGEN OF LASTENVERZWARINGEN MEER. MEDE DANKZIJ DE LAGE RENTE DIE GRIEKEN OVER HUN SCHULD BETALEN
Het tekort is geheel weggewerkt. Er zijn geen bezuinigingen of lastenverzwaringen meer. Mede dankzij de lage rente die Grieken over hun schuld betalen. Ze betalen bruto net iets meer dan 2 procent van aan rente over de staatsschuld, en daarvan krijgen ze een deel via de ECB ook nog eens terug. Dus als ik de brief van Alexis Tsipras aan de Duitsers lees, en ik zie dat de eerste daden van het nieuwe Syriza kabinet het verhogen van de pensioenen is en het aannemen van 15.000 nieuwe ambtenaren, en het handhaven van het grondwettelijk verbod op ontslag, dan denk ik, dat zijn geen hervormingen die schuldkwijtschelding verdienen. Dit is Griekenland oude stijl. Dit is het bekende clientelisme van links en de vakbonden. Zo zorgen we niet voor structurele en houdbare groei in Griekenland. Afstempeling van schuld, een lager primair overschot in Griekenland is prima. Als daar maar echte hervormingen tegenover staan. En dus ook het afschaffen van de privileges op rechts. En op links. Extra overheidsbestedingen kunnen daarna een impuls geven. Wat dat betreft is er hoop op een goede deal. Maar Syriza bestaat voor belangrijk deel uit de gestaalde kaders van de communistische vakbonden. Varoufakis snapt het wel helemaal vermoed ik. Maar krijgt hij straks ook de ruimte voor echte hervormingen van de Syriza fractie? Tot die tijd nog maar even de poot stijf houden lijkt me verstandig.   Robin Fransman is bereikbaar op Twitter: @RF_HFC

Deel dit artikel, je vrienden lezen het dan gratis

Over de auteur

Robin Fransman

De dwarse denker Robin Fransman was jarenlang adjunct-directeur bij Holland Financial Centre (HFC). Daarvoor werkte hij onder...