Europa in de ban van Darth Vader

    De Darth Vader-benadering beheerst de economische politiek in Europa en de politieke leiders geven zich over aan 'sadomonetarisme'. Dat stelt Paul Krugman in The New York Times.

    Net als collega-hoogleraar economie en overheidsfinanciën Bas Jacobs stelt Paul Krugman dat het uur U voor Europa nu écht is aangebroken. De Amerikaanse Nobelprijswinnaar economie in 2008 en neo-Keynesiaan pur sang houdt dan ook zijn hart vast, zo blijkt uit zijn opiniestuk in The New York Times van afgelopen weekeinde.

     

    Oei, alweer een redding van een bank door de overheid, en deze keer in Spanje. Wie had dat kunnen voorspellen?

    Iedereen natuurlijk: alweer holt de economie achteruit, stijgt de werkloosheid, komen de banken in de problemen, schieten overheden te hulp - maar op de een of andere manier worden alleen de banken gered, en niet de werklozen.

    Voor alle duidelijkheid: de Spaanse banken moesten geholpen worden. Spanje stond duidelijk aan de rand van een 'doom loop', een proces waarbij bezorgdheid over de solvabiliteit van de banken de banken dwingt om effecten te verkopen, wat de prijs van effecten de hoogte in jaagt, waardoor de mensen zich nog meer zorgen maken over de solvabiliteit. Overheden kunnen die spiraal stoppen door geld te injecteren. Maar in dit geval is de solvabiliteit van Spanje zelf in het geding, en moet het geld van een ruimer Europees fonds komen.

    Eigenlijk is er dus niet iets per se mis met de recente reddingsoperatie. Maar terwijl de Europese leiders de reddingsoperatie in gang zetten, blijven ze benadrukken niet de intentie te hebben hun beleid te wijzigen. Een beleid dat nu bijna een kwart van de Spaanse beroepsbevolking - en bijna de helft van de jongeren - werkloos heeft gemaakt.

    ECB geeft geen krimp

    Opmerkelijk was de weigering van de Europese Centrale Bank (ECB) om de rente te verlagen. Die beslissing werd alom verwacht, maar dat mag ons niet blind maken voor het feit dat dat hoogst bizar was. De werkloosheid in de eurozone is sterk gestegen, en alles wijst erop dat het continent een nieuwe recessie tegemoet gaat.

    Ondertussen vertraagt de inflatie, terwijl de marktverwachtingen omtrent toekomstige inflatie zijn sterk afgenomen. Alle gebruikelijke regels van het monetaire beleid sturen in zo'n geval aan op agressieve renteverlagingen. Maar de ECB geeft geen krimp.

    Tegelijkertijd wordt met de ineenstorting van de euro geen moment rekening gehouden. Al jaren krijgen Spanje en andere noodlijdende EU-lidstaten te horen dat ze alleen kunnen herstellen door een combinatie van een streng begrotingspolitiek en 'interne devaluatie', wat in de praktijk wel moet uitmonden in loonsverlagingen. Het is nu zonneklaar dat die strategie tekort schiet tenzij er sterke groei is en dan ook nog een bescheiden inflatie in de Europese 'kern'. En dan vooral in Duitsland - wat een andere reden is om de rente laag te houden en veel geld te drukken.
    Maar, zoals eerder opgemerkt, de ECB geeft geen krimp.


    'Sadomonetarisme'
    Ondertussen voeren hooggeplaatste functionarissen aan dat besparingen en interne devaluatie wel degelijk zouden werken als men maar zou begrijpen dat ze noodzakelijk zijn. Denk bijvoorbeeld aan wat Jörg Asmussen, de Duitse vertegenwoordiger in het uitvoerend bestuur van de ECB, vertelde in Letland, het zogenaamde toonbeeld van succesvolle besparingen. 'Het grootste verschil tussen Letland en Griekenland ligt besloten in de mate van nationaal eigenaarschap van het besparingsprogramma, niet alleen door nationale beleidsmakers maar ook door de bevolking', aldus Asmussen.

    Deze uitspraak is illustratief voor een Darth Vader-benadering van de economische politiek. 'Uw gebrek aan vertrouwen stoort me', is in feite de boodschap van Asmussen aan de Grieken.

     

     

    Topeconoom Paul Krugman ontwaart een Darth Vader-benadering bij de ECB

     

    Het succes van Letland valt of staat met een jaar redelijk stevige groei na een economische terugval van depressieniveau in de drie jaar daarvoor. Klopt: 5,5 procent groei is beter dan niets.

    Minstens zo vermeldenswaard in dit verband is het feit dat de Amerikaanse economie in 1934 bijna dubbel zo snel groeide _ met 10,9 procent _ toen het land zich door het ergste van de Grote Depressie wist te knokken. Maar de depressie was toen nog allesbehalve ten einde.

    Neem dit allemaal in ogenschouw en je krijgt het beeld van een Europese politieke elite die bereid is om in actie te komen om de banken te helpen. Tegelijkertijd weigert deze elite toe te geven dat het tot dus ver ontvouwde beleid de mensen niet bereikt die de economie zou moeten dienen.

     

    Fed geeft geen krimp
    Is Amerika er dan zo veel beter aan toe? De vooruitzichten op korte termijn zijn niet zo somber als die van Europa, maar de verwachtingen van de Federal Reserve voorspellen lage inflatie en hoge werkloosheid _ precies de omstandigheden die de Fed zouden moeten aanzetten tot actie om de economie aan te zwengelen. Maar de Fed geeft geen krimp.

    Wat verklaart die verlamming ten aanzien van deze menselijke en economische ramp? De politiek is er zeker onderdeel van. Maar ook een mentaliteit die economisch leed beschouwt als een soort 'verlossing'. Het is een mentaliteit die ook te boek staat als 'sadomonetarisme'.

    Wat ook de oorzaak hiervan is, het wordt almaar duidelijker dat er eerst een algehele ramp zich moet voltrekken om te komen tot politieke actie, die veel verder gaat dan de redding van banken. Maar wanhoop niet: vooral in Europa ligt een dergelijke totale catastrofe voor het grijpen.

    (L)

    Deel dit artikel, je vrienden lezen het dan gratis

    Over de auteur

    Redactie

    Gevolgd door 216 leden

    Volg Redactie
    Verbeteringen of aanvullingen?   Stuur een tip
    Annuleren