Europa scherpt toezicht banken aan

5 Connecties

Onderwerpen

Europa Kapitaaleisen Cdr

Organisaties

Europees Parlement

Werkvelden

Toezicht
2 Bijdragen

Dinsdag nam het Europees Parlement nieuwe richtlijnen aan over strengere kapitaaleisen, meer transparantie en bonuslimieten. Het moet de bancaire sector stabiliseren, maar zijn de nieuwe regels wel voldoende?

Met een overweldigende meerderheid van 595 tegen vijftig werd het Europese Capital Requirements Directive IV (CRD4) aangenomen. Hogere kapitaalbuffers, verhoogde transparantie, beter toezicht en een beperking van bonussen moeten de financiële sector fundamenteel verbeteren. Anders dan de overgrote meerderheid doet vermoeden, is de regelgeving niet vrij van kritiek. FTM was aanwezig in Straatsburg en sprak met parlementariërs over de CRD.
 
Versterking kapitaalbuffers
Tijdens de crisis bleek dat veel banken te scherp aan de wind hadden gezeild. De buffers die ze hadden om verliezen op te vangen bleken volstrekt onvoldoende, waardoor de belastingbetaler bij moest springen. Een kwalijke zaak. Sinds 2009 is de Europese Commissie daarom bezig met het ontwikkelen van een Europese richtlijn ter versterking van de kapitaalbuffers van banken, ze zogenaamde Capital Requirements Directive (CRD). 
 
Voor de berekening van de verplichte hoeveelheid bankkapitaal gelden hele specifieke regels. Hierbij tellen sommige bezittingen meer en anderen minder mee. Dit noemt men de ‘risicogewogen activa’. Elk product valt binnen een bepaalde categorie, waaraan een risicoweging is toegekend. Het totaal aan risico gewogen activa vormt de basis voor de kapitaaleisen. Hierin zijn de nodige aanpassingen gemaakt, zo zijn er bijvoorbeeld strengere eisen voor verpakte hypotheekpaketten ingesteld. 
 
Ook de eisen over wat precies als kapitaal meetelt zijn aangescherpt. Een groter deel van de kapitaalbuffer zal vanaf 2014 moeten bestaan uit kwalitatief hoogstaand kapitaal. Het Tier 1 kernkapitaal, veelal bestaande uit aandelen en reserves, moet nu minstens 4,5 procent bedragen in plaats van 2 procent.
 
Manipulatie van risico's voorkomen
Banken konden in het verleden ook gebruik maken van hun eigen risicoanalyses om de risicoweging van bepaalde producten te bepalen. Hier is veel kritiek op geweest, omdat banken hun eigen modellen kunnen manipuleren om zo minder kapitaal aan te houden. In de nieuwe richtlijn zal ook hier strengere controle op komen door de Europese bankenautoriteit. 
 
In het verleden bleek dikwijls dat banken onder de kapitaaleisen uit kwamen door bepaalde producten te transformeren in producten met een lagere risicoweging. Zo kon men bijvoorbeeld hypotheken verpakken, een kredietbeoordelaar er een triple A stempel op laten drukken, en voila, men had aanzienlijk minder kapitaal nodig dan voorheen. Om harde limieten aan dit soort misbruik te stellen was het oorspronkelijke plan om een hefboom ratio te introduceren. Ongeacht de risicoweging zouden banken dan altijd een bepaalde hoeveelheid eigen vermogen ten opzichte van hun bezittingen aan moeten houden. 
 
Dit plan is echter op de lange baan geschoven. De huidige wetgeving bevat nog geen concrete voorschriften. De definitieve bepaling van deze ratio zal pas plaats vinden in 2018. Tot grote teleurstelling van Dennis de Jong. ‘Ik had liever gezien dat er eerder werk van was gemaakt,’ aldus de socialistische europarlementariër. CDA europarlementariër Corien Wortmann-Kool, die nauw betrokken was bij de onderhandelingen over de richtlijn, legt echter uit dat er bewust is gekozen voor het uitstellen van de hefboomratio. 'Door de regelgeving op dit gebied uit te stellen kunnen banken en toezichthouder eerst een periode oefenen en onderzoeken wat de geschikte ratio's zijn. Overnight invoering kan het vermogen van banken aantasten.'
 
Midden- en kleinbedrijven de dupe?
De vrees is dat het midden- en kleinbedrijf de dupe wordt van de strengere kapitaaleisen. Banken zullen hun balans moeten verkorten om het risico te verminderen en dat betekent dat er minder krediet beschikbaar komt. De Europese Commissie heeft om dit risico te mitigeren echter specifieke uitzonderingen opgenomen om aan de kredietbehoefte van het MKB te voldoen. Voor leningen tot anderhalf miljoen euro zijn de kapitaaleisen versoepeld. 
 
SP-Europarlementarier Dennis de Jong is echter nog steeds bezorgd over de effecten op het MKB. ‘Deze maatregel helpt vooral het middenbedrijf, niet het kleinbedrijf. Kleine bedrijven zullen veel moeite hebben om leningen te krijgen.'
 
Transparantie, toezicht en bonussen
Naast het aanscherpen van de kapitaaleisen zijn er ook nog een aantal andere maatregelen ter versterking van de soliditeit en transparantie van het Europese bankwezen in de richtlijn opgenomen. Zo moeten banken per 2014 per land aangeven hoeveel winst en omzet ze hebben gemaakt, hoeveel belasting ze hebben betaald en hoeveel subsidie ze hebben mogen ontvangen. Hierdoor wordt het makkelijker te zien of banken belasting ontwijken.  
 
De meest in het oog springende maatregel is echter een hard limiet aan bankiersbonussen. Voortaan mogen bonussen nog slechts één keer het jaarsalaris bedragen. Alleen bij goedkeuring van meer dan tweederde van de aandeelhouders kan dit nog maximaal verhoogd worden naar twee keer het jaarsalaris. 
 
Wortmann-Kool is de initiatiefnemer van de limieten op bonussen. ‘Enkele regeringen (de Britse voorop) wilden lange tijd niet meewerken aan dit voorstel,’ legt Wortmann-Kool uit. ‘Het Europees Parlement heeft terecht tot het einde vastgehouden aan mijn voorstel om bonussen te beperken tot maximaal één jaarsalaris.’ Ook Dennis de Jong is blij met het bonuslimiet, maar vindt het nog niet ver genoeg gaan. 'Ik kan aan iemand in de bijstand niet verkopen dat bankiers een heel jaarsalaris mee kunnen krijgen. De cultuur blijft zo precies hetzelfde.'
 
Antwoord op de crisis?
Veel parlementariërs zien de CRD als het fundament onder een toekomstige Europese Bankenunie. De richtlijn regelt het toezicht van de bancaire sector op Europees niveau en zal van toepassing zijn op alle banken in Europa, niet alleen grote banken die internationaal opereren. De harmonisering van wetgeving maakt beter toezicht mogelijk en zet belangrijke stappen richting de bankenunie. Mario Draghi, president van de Europese Centrale Bank, stelde dinsdag in het debat over het jaarverslag van de ECB dat hij de bankenunie in de komende maanden wil realiseren. Halverwege 2014 moet het bankentoezicht op Europees niveau in werking zijn getreden.
 
Als we een deel van de europarlementariërs mogen gevolgen is deze richtlijn het antwoord op de crisis. Hoewel de versterkte kapitaaldefinities en -eisen, transparantievoorschriften en verscherpt toezicht een duidelijke beleidsverandering aangeven, zijn er echter nog veel losse eindjes. Veel maatregelen moeten nog door nationale en –binnenkort ook- Europese toezichthouders worden ingevuld. Bovendien blijft het de vraag wanneer en of er uberhaupt een hefboomratio zal komen. 

Deel dit artikel, je vrienden lezen het dan gratis

Jessica de Vlieger
Er zijn maar weinig meisjes die een voorliefde voor prosecco en jurkjes weten te combineren met een passie voor rekenkundige...