Politiek correcte credit raters

    Dit is het slechtste moment om een Europese kredietbeoordelaar in het leven te roepen. Wie zou zo'n euro-instituut serieus nemen? vraagt econoom Edin Mujagic zich af.

    Als er al enige twijfel erover bestond, dan is het ondertussen wel duidelijk dat de markt niet altijd optimaal functioneert. Maar met al zijn tekortkomingen is de marktwerking te prefereren boven dat mechanisme aan banden leggen en een grotere rol voor de overheid.

     
    De crisis in de eurozone die al twee jaar huishoudt, is daar een voorbeeld van. Wat de eurolanden sinds de jaren negentig niet konden of wilden afdwingen, namelijk grote politieke en economische veranderingen in landen zoals Griekenland en Italië, heeft de markt uiteindelijk wel afgedwongen.
     
    De Griekse regering is niet stevig gaan bezuinigen en is niet onder curatele van de eurozone komen te staan omdat landen zoals Nederland en Duitsland daarvoor hebben gepleit. Dat is gebeurd omdat de markt de rentes op Griekse staatsobligaties zo ver opdreef dat het land failliet dreigde te gaan. Griekenland had nog maar een keuze: hervormen of ten onder gaan.
     
    Voor Italië geldt hetzelfde. Het economisch desastreuze tijdperk Berlusconi had waarschijnlijk nog lang geduurd ware het niet dat de Italiaanse rentes zodanig waren gestegen, dat het land zich niet langer een Berlusconi kon permitteren. Ook hier was de keus: hervormen of failliet gaan. 
     
    Irrationeel
    De markt is te laat wakker geworden, dat is ontegenzeggelijk waar. Sterker: de markt heeft ruim een decennium zitten slapen. Het is simpelweg niet rationeel geweest om de Griekse staatsobligaties als Bunds met rare letters erop te beschouwen. Het ‘onderpand’ van de Griekse staatsobligaties bestond immers uit een torenhoge staatsschuld en tekorten die elk jaar zelfs zodanig waren dat Griekenland sinds de komst van de euro in bijna geen enkel jaar een begrotingstekort van minder dan 3 procent heeft gehad. 
     
    Dat was een flagrante schending van een van de harde afspraken uit het Stabiliteits- en Groeipact. Nederland noch Duitsland hebben in die tijd ingegrepen. Niet alleen de markten maar ook de kredietbeoordelaars hebben jarenlang zitten slapen. Zij hadden in een zeer vroeg stadium moeten waarschuwen dat de Griekse staatsobligaties geen Bunds zijn.
     
    Maar de markt is nu wel wakker. Vaak overdrijft de markt dan, zo ook nu. Waar ze vroeger overal een lichtpunt zag, is de markt op dit moment zeer negatief ingesteld. De recente regeringswisselingen in Griekenland en Italië en de reactie daarop sinds begin deze week zijn een goed voorbeeld. Beide landen hebben regeringen die de langverwachte hervormingen eindelijk gaan implementeren. Woorden maken plaats voor daden. Dat is te prefereren boven de oude situatie. Toch is de markt even niet tevreden. Ook dat is niet rationeel. 
     
    Wij van WC-eend...
    Met al zijn tekortkomingen heeft de marktwerking laten zien uiteindelijk in staat te zijn dingen af te dwingen die de politiek niet kan of wil afdwingen in de eurozone. Daarom is het laatste wat de eurozone moet doen de werking van het marktmechanisme aan banden leggen of zelfs helemaal uitschakelen. Helaas is dat precies wat Europa doet.
     
    De Europese Unie wil de invloed van kredietbeoordelaars sterk inperken. Zo zouden ze in uitzonderlijke omstandigheden tijdelijk geen kredietbeoordelingen over eurolanden mogen geven, een zogeheten blackout periode. Daarnaast wil Europa ook een eigen kredietbeoordelaar
     
    De drie grootste zijn allemaal Amerikaanse bedrijven, een doorn in het oog van Europa (en veel Europeanen). Vooropgesteld, er is niets mis met meer concurrentie op het gebied van kredietbeoordelingen en dus de oprichting van een Europees beoordelingshuis. Maar dit is het slechtste moment om dat te doen. Iedereen weet dat zo een Europese kredietbeoordelaar opgericht zou zijn om de eurolanden een betere score te geven.
     
    Japan is een goed voorbeeld. Dat land heeft een staatsschuld waarbij die van Griekenland verbleekt. Het slaagt er al bijna twee decennia lang niet in zijn economie te hervormen, kampt met hardnekkige deflatie en lage groei, vergrijst sneller dan welk ander land ter wereld en regeringswisselingen komen er vaker voor dan in Italië. Geen wonder dat de kredietscore van Japan de laatste jaren verlaagd is door de drie grote kredietbeoordelaars. De Japanse kredietbeoordelaar geeft de Japanse staat echter de hoogste kredietscore, Triple A. Precies de reden waarom niemand het Japanse bedrijf serieus neemt.
     
    Politiek correcte kredietwaardigheid
    Dat is nauwelijks een mening te noemen maar eerder een feit. Immers, de reden voor de Europese wens de rol van kredietbeoordelaars te verkleinen en een Europese op te tuigen, is dat de verlagingen van de kredietwaardigheid van onder meer Griekenland, Spanje, Portugal en Italië in het afgelopen jaar, het volgens de EU voor die landen duurder hebben gemaakt hervormingen door te voeren.
     
    Immers, verlagingen van kredietwaardigheid betekent een hogere rente om geld te lenen voor de landen in kwestie. Dat hun kredietwaardigheid waarschijnlijk niet, of niet zo fors, verlaagd zou zijn als die landen in een vroegtijdig stadium hun problemen hadden aangepakt, wordt voor het gemak vergeten.
     
    Al deze voornemens van de EU komen er op neer dat een rookmelder die op tijd kan waarschuwen voor onheil, onklaar wordt gemaakt en vervangen wordt door een rookmelder die pas nadat het huis afgebrand is wellicht laat horen dat het huis afgebrand is. Wellicht, omdat die ook dan kan blijven melden dat het allemaal een optische illusie is.
     

    Deel dit artikel, je vrienden lezen het dan gratis

    Over de auteur

    Edin Mujagic

    Gevolgd door 897 leden

    Een onafhankelijke macro-econoom, spreker en publicist. Zijn nieuwste boek gaat over de Nederlandse monetaire geschiedenis.

    Volg Edin Mujagic
    Verbeteringen of aanvullingen?   Stuur een tip
    Annuleren