EU Commissarissen Hill en Malmström kunnen wel roepen voor TTIP te zijn omdat vrijhandel tussen VS en EU vanzelfsprekend is, Ewald Engelen weet beter. Alsof niet de hele wereld naar de pijpen van de grootzakelijke lobby danst! 'De tijd dat politici primair het publieke belang dienden, ligt definitief achter ons.'

    Sinds het geniepige opzetje om de Europese arbeider via een vrijhandelsverdrag met het Amerikaanse neoliberale paradijs nog verder uit te knijpen publiek geheim is geworden, is de Europese Commissie een charme-offensief begonnen om de zielen en harten van de Europese burger alsnog te veroveren. Oftewel, de strijd om TTIP wordt niet langer uitsluitend in rokerige achterkamertjes tussen Europese en Amerikaanse juristen en lobbyisten gevoerd, maar speelt zich sinds kort ook op de opiniepagina’s van de grote Europese kranten af. Een fraai staaltje daarvan was afgelopen maandag in The Guardian te lezen. Onder de agressieve titel: ‘Don’t believe the anti-TTIP hype – free trade is a no-brainer’ publiceerden de Commissarissen Hill en Malmström daar hun argumenten om voor TTIP te zijn. Laat ik er niet om heen draaien: de honden lustten er geen droog brood van. Leest u maar mee. Het gaat al mis in de eerste twee zinnen: 'The European commission that took office at the beginning of November has two overriding priorities: jobs and growth. In pursuit of those goals, increased trade is a no-brainer.' Diezelfde Commissie is namelijk medeverantwoordelijk voor begrotinsgbeleid dat heeft geleid tot krimpende bestedingen, stijgende werkloosheid, toenemende faillissementen en stijgend deflatiegevaar als gevolg van afnemende vraag.
    Vrijhandel is dan niets meer of minder dan een desparate, wanhopige vlucht naar voren
    Vrijhandel is dan niets meer of minder dan een desparate, wanhopige vlucht naar voren. Of erger nog: de lamentabele economische toestand in de eurozone (2 procent onder 2008, terwijl VS en VK inmiddels al weer 6 en 4 procent groter zijn dan in 2008) wordt door H&M misbruikt om er een neoliberale marktharmonisatie-agenda door te drukken die de onderhandelingspositie van de factor arbeid en het mkb vis-à-vis het grootkapitaal alleen maar verder onderuit schoffelt. Om te vervolgen: 'The growth generated by growing trade requires no public money funded by higher taxes or borrowing, no risky or complex financial wizardry. Quite simply, by bringing down barriers to increased trade we enable businesses to find new markets for export and drive down prices for consumers.

    Begrotingstekortreductiefixatie

    Handel wordt hier voorgesteld als een win-win scenario. Alsof nieuwkomers op markten, zeker bij dalende of stationaire vraag, niet zittende producenten uit de markt drukken en de winst van de een dus niet het automatisch het verlies van de ander impliceert. En alsof lage(re) prijzen voor consumenten niet automatisch gepaard gaan met lage(re) lonen voor werknemers. En alsof consumenten niet altijd ook werknemers zijn. Oftewel, wie wordt hier wijzer van en wie armer? Hoe langer de Europese Commissie zijn onzalige begrotingstekortreductiefixatie vasthoudt hoe meer vrijhandel een nulsomspel zal zijn: de koek wordt niet groter maar alleen op een andere manier verdeeld. Vervolgens extrapoleren H&M zonder blikken of blozen van de voordelen van een obscuur vrijhandelsverdrag met Zuid-Korea (‘to which EU exports have grown by 35 percent in the three years since we signed our agreement’) naar TTIP. Alsof het afbreken van tarieven met een nieuwe afzetmarkt aan de andere kant van de aardkloot ook maar iets weg heeft van de marktharmonisatie tussen de twee grootste, meest vervlochten economische machtsblokken ter wereld die TTIP beoogt. Maar de grootste gotspe is dat H&M TTIP voorstellen als een huis-tuin-en-keuken vrijhandelsverdrag, zoals ook de ondertitel suggereert: ‘free trade is a no-brainer’. Want daar gaat TTIP helemaal niet ove De restanten van oude handelstarieven  tussen VS en EU zijn op de vingers van een hand te tellen. En natuurlijk hebben H&M precies de laatste twee ervan gevonden (men’s coats currently face a 16 percent tariff at US customs, while women’s shirts face a tariff of 45 percent) om dat punt te onderbouwen.
    In feite gaat TTIP om marktharmonisatie, niet om vrijhandel
    In feite gaat TTIP om marktharmonisatie, niet om vrijhandel. Het doel is de toegangseisen tot productie- en consumptiemarkten in de EU en de VS gelijk te trekken. Aan welke eisen moeten goederen en diensten voldoen? Hoe zit het met milieurichtlijnen, productienormen, kwaliteitsstandaarden – dat soort zaken. Dat gaat veel verder dan het afbreken van een paar tarieven, maar behelst verregaande afspraken over de institutionele inrichting van economieën. Het is wat mij betreft malicieus van H&M om het hier niet over te hebben en net te doen of het gaat om het afbreken van tarieven. Want wie is nou tegen minder tarieven? Daar wordt iedereen wijzer van. Maar dat geldt niet voor historisch gegroeide verschillen in marktordening, die bovendien gestolde politieke compromissen zijn en dus niet zomaar per decreet mogen worden geschrapt. Duitsers, Oostenrijkers, Britten en Nederlanders kunnen goede redenen hebben om consumentenproducten met niet-duurzaam geproduceerde palmolie niet langer toegang te geven tot hun markten. Onder TTIP is dat eens en vooral verboden. Natuurlijk halen H&M ook het mkb van stal, het zeehondje van onze economie dat het grote publiek moet overtuigen van hun goede bedoelingen en waar ook banken zo gretig naar verwijzen in hun verzet tegen hogere kapitaalbuffers: 'Crucially, the businesses that have most to gain are not large corporations but small and middle-sized enterprises. They don’t have the big firms’ economies of scale or the inhouse lawyers to overcome trade barriers.'

    Lobby Westers grootbedrijf regeert

    Niet alleen wordt deze claim niet onderbouwd, ze strookt ook niet met wat we weten over de effecten van marktharmonisatie, zoals de Europese Interne Markt en NAFTA. Plat gezegd: hoe groter de markt, hoe meer consolidatie, hoe dominanter het monopoliekapitalisme. Deze politiek-economische schaalvoordelen die vooral voortvloeien uit onderhandelingsmacht kunnen alleen worden gekeerd met een aggressief anti-kartel beleid dat noch de VS noch de EU, gegijzeld als beide politieke organen zijn door de lobby van het grootbedrijf (en de grootbank), in het recente verleden systematische aan de dag heeft gelegd. En natuurlijk worden de lezers vervolgens bang gemaakt met een nieuwe wereldorde waarin China en andere enge autocratische landen het voor het zeggen hebben: 'If we don’t lead, others will. The EU and US together still make up around 40 percent of the world’s economy, but that will change. As the emerging economies surge, the EU and the US will in 10 years’ time no longer be in the same position of strength.' Alsof alle relevante wereldmarkten – van smartphoneglaasjes tot autobanden, van vliegtuiglandingsgestelschokbrekers tot bezine, van Collateralized Debt Obligations tot parafen onder jaarverslagen – niet gedomineerd worden door Amerikaanse en Europese grootbedrijven. Ongetwijfeld neemt de Chinese geopolitieke macht toe, maar vooralsnog is het China die als ondergeschikte partij toetreding tot multilaterale handelsverdragen heeft gezocht, die vrijwel allemaal zijn geïnitieerd door Westerse landen. En natuurlijk wordt burgers alle transparantie en inspraak beloofd die ze maar wensen: 'To help address them, we are conducting the negotiations with the maximum possible transparency so that people can know what’s going on. For the first time ever, we have published EU negotiating texts and explained them, so everyone can read what TTIP is all about. We are also holding regular meetings with a broad range of outside parties, such as environmental groups and trade unions, as well as representatives from the business side.' De realiteit is dat veel de documenten die de Commissie openbaar heeft gemaakt al lang waren gelekt en bovendien op cruciale plaatsen zijn afgedekt. Zogenaamd om privacy-redenen, in werkelijkheid omdat het open en bloot duidelijk zou maken hoe diep de onderhandelaars in de zakken zitten van het grootbedrijf. Bovendien is aan de extreme asymmetrie tussen de lobby van het grootbedrijf inzake TTIP en de beinvloedingspogingen van NGO en politieke partijen geen moer gedaan. Ja, de Commissie gaat sinds kort gesprekken aan met maatschappelijke organisaties, maar toegang tot de Brusselse en Washingtonse achterkamertjes waar de eigenlijke onderhandelingen plaatsvinden heeft nog geen NGO gehad.
    Beetje gratis ouwehoeren met burgers , terwijl de harde onderhandelingen door de juridische handelsreizigers van het grootbedrijf gewoon doorgaan
    Beetje gratis ouwehoeren met burgers is het, terwijl ondertussen de harde onderhandelingen door de juridische handelsreizigers van het grootbedrijf gewoon doorgaan. En natuurlijk bezweren H&M ons hen op hun blauwe ogen te geloven dat ze nimmer een akkoord zullen afsluiten dat indruist tegen Europese normen en waarden: 'We are clear about the bedrock principles of our negotiations. We will never negotiate a deal that would lower our high standards on food safety, health or environmental protection; or allow products on to the European market that can’t be sold today. And we will never agree or negotiate a deal that would limit the UK’s freedom to run public services like the NHS exactly as it wishes. All EU free-trade agreements include specific clauses to safeguard public services. They have worked well in the past and TTIP won’t change that.'

    Gratuite geruststellingen

    Tegen de achtergrond van de verzorgingstaatvernietigende wetgeving die er nu al twee decennia uit Brussel komt, is dit weinig geruststellend. En als je weet dat Commissaris Hill zijn Lordship, Commissariaat en kapitaal te danken heeft aan partnerschap in een van de grootste lobbyorganisaties van het VK en dus feitelijk een politieke huurmoordenaar is, blijft er van dit soort gratuite geruststellingen helemaal niets meer over. Sterker, als een rasleugenaar je iets verzekert, weet je bijna zeker dat het tegenovergestelde waar is. En natuurlijk worden ook de arbitragehoven die multinationals het recht geven achter gesloten deuren staten aan te klagen als zij het plotseling op hun democratische heupen krijgen schaamteloos gebagatelliseerd: A hotly debated issue in the public debate on TTIP is ISDS, or investor-state dispute settlement – a mechanism for arbitration which has been around since the 1950s, to ensure that investors are treated fairly. It is in our interest to have an international system that ensures legal certainty, transparency and accountability, and we are now carefully examining how a TTIP deal on investor protection could strike the right balance. Veelzeggen is hier het woordje ‘wij’: het is in ‘ons’ belang dat er wettelijke duidelijkheid komt… Wiens belang? Dat van het grootbedrijf of dat van burgers? Schieten burgers er een moer mee op als sigarettenproducenten staten (en dus belastingbetalers) voor miljarden kunnen aanslaan als zij democratisch besluiten de eisen voor verpakkingen en reclame aan te scherpen om tabaksverslaving tegen te gaan? En de tweede ‘wij’ verwijst naar de Europese technocraten in de Commissie die claimen uw belang hoog in het vaandel te hebben en beloven ‘de juiste balans te zullen vinden’, hoewel het onduidelijk is tussen wat en wat en het een impliciete erkenning impliceert dat er wel degelijk iets mis is vanuit democratisch oogpunt met die arbitragehoven.

    Burgers worden wakker

    Tot slot schrijven H&S dat er überhaupt geen reden tot zorg is omdat de uiteindelijke wettekst nog ter goedkeuring zal worden voorgelegd aan de nationale parlementen van de 28 lidstaten en het Europese parlement: 'And there is a powerful backstop: after negotiators agree a final draft, it will be for the elected governments of all 28 EU countries and the European parliament to decide whether to go ahead with the deal.' En weer is dat geen geruststelling. Nationale parlementen zijn sinds het uitbreken van de Eurocrisis niet in staat gebleken verregaande soevereiniteitsoverdrachten richting de Europese Commissie tegen te houden en hebben daarmee de belangen van burgers op grote schaal met voeten getreden. Vaak om redenen van coalitiebelang, soms uit onwetendheid en af en toe uit pure kwaadwillendheid. Wat is de garantie dat dat met TTIP niet gaat gebeuren? In ieder geval is de kans dat TTIP weer wegzakt in de gedepolitiseerde schemerwereld van technocratische achterkamertjes gering, ondanks de poging van de Commissie om met haar boosaardige charme-offensief de tegenstanders van TTIP met het gebruik van het woord ‘hype’ weg te zetten als een irrationale internethorde. De Britse, Duitse en Oostenrijkse burger is godzijdank wakker geworden en is in toenemende mate contramacht aan het verzamelen om dit onzalige eliteproject te torpederen. Het wachten is op de andere lidstaten, waaronder Nederland. Een ding leert het epistel van H&M ons: de tijd dat politici primair het publieke belang dienden ligt definitief achter ons. De grootzakelijke lobby heeft inmiddels alle arena’s gepenetreerd. Het ‘wij’ waar sprekende pakken als H&M het over hebben, is slechts een retorisch lapmiddel. Orwell zou het nieuwspraak hebben genoemd: War is peace Freedom is slavery Ignorance is strength    

    Deel dit artikel, je vrienden lezen het dan gratis

    Over de auteur

    Ewald Engelen

    Gevolgd door 1898 leden

    FTM-columnist van het eerste uur, financieel geograaf aan de UvA en actief voor de Partij voor de Dieren.

    Volg Ewald Engelen
    Verbeteringen of aanvullingen?   Stuur een tip
    Annuleren
    Dit artikel zit in het dossier

    Internationale vrijhandelsverdragen

    Gevolgd door 441 leden

    Tegen vrije handel tussen burgers, landen en continenten valt weinig in te brengen. Grote internationale vrijhandelsverdragen...

    Volg dossier