'Eurotop is een dure gotspe'

    Veel te weinig en veel te laat: de Euroleiders hebben weer alles gedaan om het diepe pessimisme over de eurocrisis te bevestigen, schrijft columnist Bas Jacobs. Hij vreest grote financieel-economische turbulentie.

    Euroleiders tonen tot op heden aan de kern van de problemen nog steeds niet te (willen) begrijpen. 1. Er is geen lender of last resort (LOLR) om de obligatiemarkten tot rust te brengen. 2. Er is een betalingsbalanscrisis door de onevenwichtigheden in Europa. Die onevenwichtigheden hebben kunnen groeien doordat ons spaargeld via het bankwezen massaal is uitgeleend aan met name de private sectoren in Zuid-Europa. En omdat Zuid-Europa zijn concurrentiepositie heeft laten verslechteren door uitblijven van noodzakelijke structurele economische hervormingen. Staatsschulden van Zuid-Europese landen (afgezien van Griekenland, dat is een geval apart) zijn niet het grootste probleem en zijn na enige noodzakelijke, maar beperkte ingrepen houdbaar.
     
    Eurolanden zijn daarentegen verblind door de publieke schulden. Ze hebben afgesproken dat landen hun begrotingen in evenwicht moeten brengen en dat moeten vastleggen in de (grond)wet. Hoe snel ze op begrotingsevenwicht uit moeten komen is onduidelijk. In ieder geval, alle landen moeten gaan bezuinigen en dat kan leiden tot een nog veel diepere recessie in de Eurozone. Jan-Kees de Jager zei al dat grotere bezuinigingen onvermijdelijk zijn en dat volgend jaar 6 miljard euro extra bezuinigd gaat worden.
     
    Paniek zal aanhouden
    Als landen nooit meer tekorten kunnen hebben, zal dat de macro-economische stabiliteit ondermijnen. Stel je eens voor wat er in 2008 gebeurd zou zijn en alle landen hun begroting in toen in evenwicht moesten houden? Maar ook als individuele landen door een zogenaamde negatieve asymmetrische schok worden geraakt, terwijl ze geen monetaire politiek hebben, er geen federaal europa is dat met overdrachten over de brug kan komen, er geen arbeidsmobiliteit is en arbeidsmarkten versteend zijn, dan kunnen landen macro-economisch helemaal niets meer doen. Het is een mesjogge idee.
     
    Op zich is het goed dat landen op termijn hun begrotingen op orde komen vanwege vergrijzing, maar dat heeft niets met crisis te maken en daar kan de tijd voor worden genomen, bij voorkeur met structurele hervormingen in pensioenen, arbeidsmarkt en gezondheidszorg. Dit is het slechtst denkbare moment om te bezuinigen. En begrotingsdiscipline is nu noch een noodzakelijke noch een voldoende voorwaarde dat de Eurocrisis stopt.
     
    Daarvoor is een LOLR nodig. Het noodfonds wordt misschien 200 mld extra vergroot via het IMF. Maar dat is veel te weinig om indruk te kunnen maken op de obligatiemarkten. Daarvoor zijn duizenden miljarden euro extra nodig. De ECB heeft wederom aangekondigd geen lender of last resort te willen zijn. De paniek op obligatiemarkten zal daarom aanhouden. Obligatierentes in GIIPS-landen stijgen alweer, aldus de Wall Street Journal. Het haalt dus allemaal niets uit.
     
    Wereld op zijn kop
    Daarnaast is afgesproken om geen afschrijvingen meer te doen op staatsobligaties (PSI). Vermoedelijk om zwakke banken in Frankrijk en Duitsland (en elders) nog overeind te houden. Er zijn weer geen goede afspraken gemaakt over een zeer noodzakelijke herkapitalisering van banken en internationaal bankentoezicht met burdensharing bij bankreddingen. Banken krijgen nu een impliciete bail-out van de ECB; via de centrale bank blijven de banken vol met rotte obligaties in leven. Het gevaar van een credit crunch is nog steeds levensgroot en een toekomst met dysfunctionele Europese zombiebanken ligt op de loer.
     
    Dit is totaal schizofreen; als banken een potje maken van hun beleggingen, krijgen ze massieve steun van de ECB. Over moral hazard wordt al helemaal niet meer gesproken. Overheden worden, geheel onnodig, richting een faillissement gedwongen omdat ECB weigert in te grijpen als LOLR, onder het mom van moral hazard. Landen zouden dan te weinig doen om te bezuinigen. Het is de wereld op zijn kop. Europolitici moeten maar eens uitleggen waarom ze liever banken een bail-out geven en overheden onnodig kapot laten gaan, dan de rekening voor riskant beleggingsgedrag bij de banken neer te leggen en overheden overeind te houden.
     
    Door harde bezuinigingen zal de ecomische groei nog verder afnemen en neemt de kans op een Eurodepressie verder toe. Euroleiders doen niets om de zieke banken weer gezond te maken. Door uitblijven van een LOLR zal de run op de obligaties van zwakke landen doorgaan. En door ontbreken van een agenda voor economische groei en structurele hervormingen wordt niets gedaan aan de structurele onevenwichtigheden in de Eurozone. We hebben zo dadelijk ijzeren begrotingsdiscipline en een stalen centrale bank in een Eurozone die niet meer bestaat. De Eurotop is wederom een hele dure gotspe.

    Deel dit artikel, je vrienden lezen het dan gratis

    Over de auteur

    Bas Jacobs

    Gevolgd door 181 leden

    Hoogleraar economie en overheidsfinanciën aan de Erasmus School of Economics.

    Volg Bas Jacobs
    Verbeteringen of aanvullingen?   Stuur een tip
    Annuleren