Experimenteren met bitcointechnologie

    Bitcoins en blockchains, wat zijn het eigenlijk en wat kun je ermee? Gastauteur Peter de Ruiter besteedt er bij FTM de komende tijd aandacht aan. Deze week deel 3: een interview met Harrie Vollaard, hoofd Innovatie bij de Rabobank, over onder meer betaalapps en geprogrammeerd geld.

    Sneller, goedkoper en efficiënter transacties afhandelen, dat zijn de belangrijkste redenen voor de Rabobank om toepassingen te ontwikkelen voor de blockchain, de onderliggende technologie van Bitcoin. 'We hebben vier speerpunten: het internationale betalingsverkeer, micro-payments op internet, conditionele betalingen en smart contracts.' Aan het woord is Harrie Vollaard, hoofd Innovatie van de Rabobank. Conditionele betalingen zijn betalingen met 'geprogrammeerd geld', dat maar aan één doel kan worden besteed en mogelijk ook nog pas wanneer een derde partij daar toestemming voor geeft. Smart contracts zijn contracten die je vastlegt in de blockchain. Het meest concrete plan dat de bank heeft, is de uitbreiding van betaalplatform MyOrder naar het buitenland. MyOrder is een app die de Rabobank in 2008 heeft geïntroduceerd. De consument kan er tal van aankopen mee doen, zoals maaltijden en drankjes, kaartjes voor voorstellingen en cadeautjes. Een Raborekening is niet noodzakelijk. Vollaard: 'We denken erover MyOrder ook te laten gebruiken in het buitenland. We willen een proef opzetten voor Nederlandse toeristen die er hun Nederlandse geld kunnen gaan uitgeven. We gaan die internationale integratie binnen MyOrder nu opzetten, waarbij het "vertaalwerk" tussen valuta zal worden gedaan door Ripple'.
    het opzetten van een 'eigen' blockchain heeft niet veel voeten in de aarde.
    Ripple is een bedrijf dat een blockchainnetwerk heeft opgezet met specificaties die beantwoorden aan de wensen van banken. Het pikt de krenten uit de blockchainpap en biedt die aan aan banken, die Ripples manier van werken als veilig beschouwen. Je kunt Ripple in zekere zin vergelijken met initiatieven als America Online en CompuServe; initiatieven die gelijktijdig opkwamen met het internet zoals we dat nu kennen, maar er wel los van stonden. Ze hebben het niet als zelfstandig netwerk gered, maar zijn wel opgegaan in het reguliere internet. En zoals Ripple zijn er meer initiatieven, want het opzetten van een 'eigen' blockchain heeft niet veel voeten in de aarde. De Rabobank onderzoekt toepassingen van de blockchain die internationale transacties goedkoper en sneller kunnen doen verlopen. Als de pilot met MyOrder in één land slaagt, dan is de stap naar meer landen niet zo groot. Waar het op aankomt zijn de bedrijven in het buitenland, die betalingen via dit systeem moeten gaan accepteren. Het opladen van de app geschiedt via iDeal, een eenmalige machtiging of een opwaardeerkaart; waardetransacties die straks dus via de blockchain van Ripple zullen worden afgehandeld.

    Geprogrammeerd geld voor Marktplaats

    Voor het geprogrammeerde geld dat Vollaard in gedachten heeft, neemt hij Marktplaats als voorbeeld. 'Daar is het tussen koper en verkoper soms lastig om te bepalen wie de eerste stap moet zetten. Moet de verkoper eerst zijn product versturen of moet de koper eerst betalen? Er kan wantrouwen zijn. Dat kan worden opgelost met een conditionele betaling, die moet worden geautoriseerd door een derde partij. Dat kan de bezorger van het pakket zijn, die de betaling vrijgeeft bij het overhandigen van de spullen', aldus Vollaard. Het lijkt op het kopen van een huis, waarbij de notaris de beheerder van de koopsom is tot de handtekeningen zijn gezet. Een dergelijke toepassing van de blockchain is ook in ontwikkeling bij bijvoorbeeld OpenBazaar, een startup die een-op-eentransacties tussen burgers wil faciliteren. Ook daar zal een neutrale derde partij de betaling gaan vrijgeven. Maar het geheel kan functioneren zonder een centrale leiding, iets dat Marktplaats wel heeft. Dat decentraal functioneren is het kernelement van de blockchain en van Bitcoin.

    Coloured coins

    Andere gedachten die binnen die blockchainsector leven voor geprogrammeerd geld zijn uitkeringen aan burgers die alleen besteed kunnen worden aan bijvoorbeeld onderwijs of medische verzorging. Ook kan geld 'sterfelijk' worden gemaakt: je moet het dan uitgeven binnen een bepaalde periode, anders verdwijnt het. Je kunt dit geld niet oppotten en het stimuleert daardoor economische activiteit. Met de term 'coloured coins' worden virtuele betaalmiddelen aangeduid die geoormerkt zijn omdat ze bijvoorbeeld bestemd zijn voor het ondersteunen van goede doelen. Ze zijn een eigendomsbewijs. Binnen de blockchain bestaan dus heel wat meer smaken dan alleen Bitcoin. De mogelijkheden worden nu verkend. Net als andere banken probeert de Rabobank toepassingen van de blockchain te ontwikkelen en naar zich toe te halen voordat anderen dat doen. En net als andere banken, associeert de Rabobank zich met startups in de fintech sector. Zo neemt de Rabobank bijvoorbeeld deel aan Startupbootcamp FinTech in Londen, waar ook bedrijven als Amazon, Intel, Google en Samsung bij zijn betrokken. Een partner die de Rabobank op het oog heeft is Tradle, dat 'de bitcoin-blockchain gebruikt voor niet-financiële toepassingen', zoals het bedrijf op zijn website zegt.

    Criminele toepassingen

    Maar banken en bitcoins zijn een combinatie die nog steeds gevoelig ligt vanwege het criminele imago van deze virtuele munt. Terecht of niet? RTLZ meldde eerder deze maand in een bericht met als kop 'Europol: 40 procent transacties internetcriminelen gaat via bitcoin'. De basis voor het artikel is een recent rapport van Europol. Bij lezing blijkt het uitsluitend te gaan om Europa en om 'geïdentificeerde' transacties tussen criminelen. Hoe groot die steekproef is, vermeldt het rapport van Europol niet. Zo'n kop bevestigt bij velen het onterechte criminele imago van Bitcoin. Hoe dan ook, banken zien de blockchain graag los van Bitcoin, voor hen een van de minder gewenste voortbrengselen van deze technologie. Maar dat wringt. De blockchain is gebaseerd op waardetransacties. Hoe miniem ook, er komt altijd 'geld' aan te pas, of je het nu bitcoins, euro's of wat anders noemt. Zo ook met programmeerbaar geld en internationale waardetransacties, geeft Vollaard van de Rabobank toe.
    de Rabobank staat nu minder schrikachtig tegenover bitcoins zelf
    Maar de Rabobank staat nu minder schrikachtig tegenover bitcoins zelf dan in de voorgaande jaren. Tot voor kort was het voor bitcoinbedrijven lastig om een bankrekening te openen. Consumenten zagen hun transacties naar dit soort bedrijven soms geblokkeerd, zo meldde onder meer de NRC in 2013. Maar de lucht is geklaard. 'Tegenwoordig kan elk bitcoinbedrijf een rekening bij ons openen als het voldoet aan de vereisten', zegt Vollaard. 'Het bedrijf dient te beantwoorden aan de integriteitsregels. Zo moet de ondernemer zijn klanten goed kennen en bijvoorbeeld witwassen tegengaan. De meeste wisselkantoren voor bitcoins hebben goede stappen genomen in hun professionalisering.' Ook Vollaard zelf schuwt de bitcoin niet. 'Ik heb al jaren een bitcoinwallet; twee zelfs. Dit soort ontwikkelingen moet je als innovatiemanager proefondervindelijk ervaren, vind ik. Ik heb alle koersstijgingen en -dalingen meegemaakt. Maar ik ben niet iemand die ervan heeft geprofiteerd, want ik werk hier nog steeds', grapt het hoofd Innovatie van de Rabobank.

    Stellingen

    Vernieuwing in een branche komt vaak van buiten de branche. Vollaard: 'De Rabobank heeft altijd voorop gelopen met innovaties. Zo waren we de eerste met mobiel bankieren en hebben we in de jaren tachtig als eerste een geldautomaat geïnstalleerd. En over nu: MyOrder heeft een app voor de Apple Watch. Ik ben het in zoverre eens met de stelling dat ik zeg: nieuwe businessmodellen komen vaak van buiten de branche, maar om ze succesvol te laten zijn moet je samenwerken met de branche zelf - in ons geval de banken dus.' Een klant van de Rabobank mag van zijn bank verlangen dat de bank inspeelt op veranderingen of vernieuwingen. Dan weet de klant dat hij bij een bank zit die meegaat met zijn tijd en dat zijn rekeningen en geld daar in goede handen zijn. Vollaard: 'Helemaal mee eens. We kijken voortdurend hoe het sneller en goedkoper kan voor onze klanten. Social media, mobiele transacties en de cloud kennen we nu. Het woord is nu aan de blockchain en big data. Daar gaat onze belangstelling momenteel naar uit. Je struikelt bijna over de mogelijkheden, maar we weten nog niet wat werkt. Daar gaan we de komende tijd achter komen.'   Lees hier deel 1 en deel 2 van de Bitcoin-serie  
    Bovenstaand artikel zal mogelijk de nodige vragen opwerpen. Peter de Ruiter zal er bij FTM de komende tijd aandacht aan geven. Lees ook zijn uitleg en verhalen over bitcoins en blockchains in de app BlockHead, gratis voor Apple en Android.
    Over de auteur

    Peter de Ruiter

    Is geïnteresseerd in ontwikkelingen die impact hebben op de mensheid. Van elektrische auto's, bitcoins tot mensenrechten.

    Lees meer

    Volg deze columnist

    Dit artikel krijg je cadeau van Follow the Money.

    Diepgravende onderzoeksjournalistiek kost tijd en geld. Steun ons en

    word lid