© Rijksoverheid / CC

    Banken mogen volgens minister Dijsselbloem toch niet meebeslissen over het nieuwe ‘herstelkader’ dat het probleem met rentederivaten in het mkb moet oplossen. De AFM zei eerder dat het nieuwe kader moest worden ‘overeengekomen met banken’. Wel hebben de banken volgens de minister de vrijheid om weg te lopen van tafel als zij het niet eens zijn met het plan.

    Minister van Financiën Jeroen Dijsselbloem moest zich donderdag in de Tweede Kamer verantwoorden voor de falende herbeoordeling van rentederivaten die door banken waren verkocht aan het midden- en kleinbedrijf. Banken moesten zelf nagaan of er bij de verkoop door hen van 17.000 derivaten fouten waren gemaakt, maar volgens Dijsselbloem oordeelden banken daarbij te vaak in hun eigen voordeel, in plaats van in het voordeel van de klant.

    Meepraten, of meebeslissen?

    De Autoriteit Financiële Markten (AFM) moest op haar beurt toezicht houden op die herbeoordelingen, maar kwam in december vorig jaar met het bericht naar buiten dat zij daarbij fouten had gemaakt. De herbeoordelingen moesten op hun beurt ook worden overgedaan, was de conclusie van de AFM. Dinsdag werd bekend dat drie onafhankelijke deskundigen – DSB-curatoren Rutger Schimmelpenninck en Ben Knüppe en derivatenexpert Theo Kocken – het nieuwe ‘herstelkader’ moeten gaan vormgeven. Daarover ontstond echter ophef, omdat deze experts volgens de AFM 'dit herstelkader in overleg met de banken uitwerken en met hen overeenkomen. Daarbij zullen zij ook overleggen met vertegenwoordigers van mkb-klanten'.

    'Zij zijn gekozen op hun expertise, niet omdat het polderaars zijn'

    Die werkwijze deed een soort hiërarchie vermoeden (mkb'ers mogen alleen meepraten, banken mogen meebeslissen). De facto zou dat neerkomen op een vetorecht van de banken op het herstelkader. Daar is volgens Dijsselbloem geen sprake van: 'Natuurlijk is er overleg met de banken, maar de deskundigen zijn gekozen op hun expertise, niet omdat het polderaars zijn. Zij beslissen daarover [...] en zij gaan aangeven: zo moet het nu gebeuren. Banken hebben toegezegd zich daaraan te zullen houden.'

    'Wat heeft Deutsche Bank hier nog te zoeken?'

    Wel erkende de minister op vragen van SP-Kamerlid Arnold Merkies dat banken op basis van vrijwilligheid meedoen. Banken kunnen dus van tafel weglopen, net als Deutsche Bank al heeft gedaan. Dijsselbloem denkt niet dat het zover komt, gezien de enorme reputatieschade waartoe dat zou leiden. Deutsche Bank kwam dan ook onder vuur te liggen van vrijwel alle Kamerfracties, omdat zij niet meedoet. ‘Wat voor sujetten zitten daar in de Raad van Bestuur?’ vroeg PvdA’er Henk Nijboer op boze toon. ‘Wat heeft zo’n bank hier nog te zoeken?’ Dijsselbloem zei Deutsche Bank later dit jaar nog een keer te vragen of zij niet alsnog weer willen aanhaken bij de nieuwe herbeoordeling.

    "De grote vraag is nu of banken zich inderdaad gewillig naar het oordeel van de onafhankelijke experts zullen voegen"

     

    De grote vraag is nu of banken zich inderdaad gewillig naar het oordeel van de onafhankelijke experts – het ‘swap-team’, zoals PVV-Kamerlid Tony van Dijk hen noemde – zullen voegen. Of dat de banken bij pijnpunten toch willen gaan 'polderen' met het swapteam om tot een voor hen gunstiger regeling te komen. Woordvoerders van Rabobank en ABN Amro waren donderdagmiddag niet direct bereikbaar voor commentaar.

    'Die mensen zijn moedeloos en nemen waarschijnlijk dezelfde beslissing'

    De Tweede Kamer was vooral kritisch op het feit dat de nieuwe herbeoordelingen zo lang op zich laten wachten: medio 2017 moet het proces zijn afgerond. Dijsselbloem stelde een nauwkeurigere einddatum: 1 juli 2017. Volgens hem kon er niet heel veel vaart worden gemaakt, omdat er niet genoeg onafhankelijke experts zijn om de nieuwe herbeoordelingen uit te voeren. De pool is klein omdat banken bij het oude herbeoordelingsproces ook al veel advocaten en accountants hadden ingehuurd, die niet betrokken worden bij de nieuwe herbeoordelingen. ‘Die mensen zijn moedeloos en nemen waarschijnlijk dezelfde beslissing,’ stelde Dijsselbloem als reden voor de wisseling van de wacht.

    Nieuwe wet voor meer openheid AFM

    Dijsselbloem gaf daarnaast aan dat hij met nieuwe wetgeving wil komen, zodat de AFM meer gegevens over individuele banken openbaar kan maken. Nu moet de toezichthouder naar de buitenwereld vaak haar mond houden over individuele instellingen. Alleen als een boete wordt opgelegd, wordt die openbaar, maar aanwijzingen, of waarschuwingen, of informatie hoe een bank het herbeoordelingsproces aanpakt, geldt als toezichtsvertrouwelijke informatie. Om die reden mag AFM die kennis niet met de buitenwereld delen.

    'Nogmaals, dat is niet mijn oordeel, maar dat van Rabobank'

    Ook de vermeende valsheid in geschrifte van Rabobank kwam tijdens het overleg aan de orde. De bank kwam recent onder vuur te liggen, omdat Rabo ondernemers handtekeningen liet zetten onder oude documenten, waardoor het leek alsof de handtekening al jaren geleden was gezet. Ondernemers voelden zich onder druk gezet door de bank om die handtekening te zetten.

    Rabo-topman Wiebe Draijer liet recent in een interview met het Algemeen Dagblad weten dat uit eigen onderzoek was gebleken dat er geen sprake was van valsheid in geschrifte door de bank. Minister Dijsselbloem stelde in de Kamer dat de AFM het Rabo-onderzoek nu onder de loep neemt. Uit de woordkeuze van de minister: ‘nogmaals, dat is niet mijn oordeel, maar dat van Rabobank’, viel op te maken dat het nog geen gelopen race is dat de AFM het oordeel van Rabo gaat volgen. Aukje de Vries wilde dat Rabobank strafrechtelijk wordt aangepakt als blijkt dat de bank in de fout is gegaan.

    Over de auteur

    Joris Heijn

    Joris Heijn (1985) studeerde Internationale Betrekkingen in Groningen, maar wilde eigenlijk liever journalist worden. Deed da...

    Lees meer

    Volg deze auteur en blijf op de hoogte via e-mail

    Volg deze auteur
    Dit artikel zit in het dossier

    Derivaten in het MKB

    Gevolgd door 191 leden

    FTM verdiepte zich sinds 2013 de wijze waarop grote banken in Nederland vele duizenden ondernemers in het MKB met rentederiva...

    Lees meer

    Volg dit dossier en blijf op de hoogte via e-mail

    Volg dossier

    Dit artikel krijg je cadeau van Follow the Money.

    Diepgravende onderzoeksjournalistiek kost tijd en geld. Steun ons en

    word lid
    Verbeteringen of aanvullingen?   Tip de auteur Annuleren