‘Extreme voorzichtigheid’ geboden bij Russische Amsterdam Trade Bank

Door de nieuwe sancties tegen Rusland moet de Amsterdam Trade Bank, een Nederlandse bank in Russische handen, haar activiteiten met 'extreme voorzichtigheid' uitvoeren. ATB-directeur Henny te Beest neemt maatregelen.

In de Gouden Bocht op de Herengracht zit een dochter van de eerste private Russische bank die Europa aandeed. In 1994 kreeg de Amsterdam Trade Bank (ATB) een Nederlandse bankvergunning, destijds nog onder de naam Stolichny en later SBS-Agrobank. In 2001 is de bank overgenomen door de in Moskou gevestigde Alfa Bank, de grootste particuliere bank van Rusland. ATB opereert in relatieve stilte, maar dit jaar dook haar naam weer op in krantenartikelen vanwege haar wervingsactiviteiten op Nederlandse ambassades in Oekraïne. Zo kregen vermogende Oekraïners eind 2013 de presentatie "Dutch Holding Companies: New Opportunities for Structuring of Ukrainian Business" voorgeschoteld op de ambassade in Kiev. Amsterdam Trade Bank was één van de deelnemers aan het seminar over de fiscale mogelijkheden van Nederland. De Den Haag-Kiev connectie leidde dit jaar tot Kamervragen.

Geen directe gevolgen voor ATB

De Amsterdam Trade Bank heeft een balanstotaal van 4,2 miljard euro met een behoorlijke blootstelling aan Oekraïne (444 miljoen) en Rusland (259 miljoen euro). ‘De sancties hebben vooralsnog geen impact op ATB. Onze bank staat niet op de sanctielijst en we hebben ook geen klanten die op een sanctielijst staan,’ zegt ATB-directeur Henny te Beest tegen Follow The Money. ATB maakt onderdeel uit van de investeringsmaatschappij Alfa Group, opgericht door een club oligarchen waaronder Mikhail Fridman (grootaandeelhouder en voormalig ceo van de Brits-Russische oliegigant TNK-BP), de miljardair German Khan en Alexei Kuzmichev. Zij richtten tezamen in 1991 de Alfa-Bank op, waar de Amsterdam Trade Bank een volle dochter van is.

'Onze bank staat niet op de sanctielijst en we hebben ook geen klanten die op een sanctielijst staan'

De eigenaren komen niet voor op de Europese en Amerikaanse sanctielijst, en de kapitaalrestricties hebben ook geen betrekking op de Alfa Bank omdat die niet in staatshanden is. Te Beest sluit niet uit dat ATB indirect hinder zou kunnen ondervinden van de economische blokkade van Rusland. ‘De sancties zullen op langere termijn gevolgen hebben voor de Russische economie, maar met dat risico hebben we altijd al rekening gehouden in onze dagelijkse bedrijfsvoering. We houden de ontwikkelingen in Rusland scherp in de gaten en formuleren scenario’s voor alle situaties.’

Terugtrekken uit Rusland en Oekraïne

Uit het jaarverslag 2013, dat op 2 mei 2014 is ondertekend door KPMG, valt op te maken dat ATB het afgelopen jaar al haar positie in Rusland sterk heeft afgebouwd. Terwijl er in 2012 nog voor 495 miljoen euro aan Russische bankleningen uitstond, was dat in 2013 al teruggebracht tot slechts 22 miljoen euro. De financiële aandacht is met een half miljard euro verschoven richting landen buiten de Europese Unie en het Gemenebest. ATB heeft met 218 miljoen euro nog wel relatief veel leningen aan zakelijke klanten in Rusland uitstaan. Dat is iets minder hard afgebouwd, maar tegelijkertijd zijn er wel meer zekerheden gesteld dan het jaar ervoor. ATB heeft ook nog voor 19 miljoen ingetekend op obligaties van Russische bedrijven en de staat, maar ook daar is een afname te bespeuren. Het jaar ervoor was dat nog bijna 53 miljoen.

'Het afbouwen maakt onderdeel uit van de strategie om onze portefeuille meer te diversifiëren'

De exposure in Rusland bedraagt daarmee 259 miljoen euro en in Oekraïne is dat 444 miljoen euro. Een aanzienlijk risico op een balanstotaal van 4,2 miljard euro en een eigen vermogen van 311 miljoen euro. ‘Onze klanten in Oekraïne en Rusland kennen we erg goed en onze portfolio, die hoofdzakelijk bestaat uit handelsfinanciering, is robuust. Op dit moment voorzien we geen directe gevolgen op ons bedrijfsmodel,’ zegt Te Beest, die wel aangeeft dat de relatief grote blootstelling aan Oekraïne dit jaar al verder is teruggebracht. ‘Het afbouwen in Rusland en Oekraïne is onderdeel van onze strategie om onze portefeuille meer te diversifiëren.’

Extreme voorzichtigheid

Het blijft echter opletten bij ATB dat in 2013 nog 27,5 miljoen netto winst maakte. In het jaarverslag 2013 zijn nogal expliciete waarschuwingen opgenomen over de onrust op de financiële markten als gevolg van de politieke ontwikkelingen in landen waar ATB actief is. De activiteiten van ATB dienen zelfs te worden uitgevoerd ‘met extreme voorzichtigheid´. In het jaarverslag wordt bovendien de nadruk gelegd op het risicoprofiel van ATB-klanten: ‘Based on the analysis of clients, products and countries in combination with the strategy and business operations, the likelihood of compliance risks occurring is considered to be ‘very likely’ in case no mitigating measures are applied.’ ATB leent vooral veel geld uit aan bedrijven in de energiesector: 344 miljoen op het totaal van 1,2 miljard. In het jaarverslag valt ook nog te lezen dat er een 9-jarige lease-overeenkomst van 72 miljoen euro is verleend aan Russische spoorwegmaatschappijen. Het onderpand: de treinstellen.

'the likelihood of compliance risks occurring is considered to be very likely'

‘Er zijn specifieke compliance risico’s die optreden zodra er zaken gedaan wordt met klanten in landen als Rusland, Oekraïne en andere voormalige Sovjetlanden,’ erkent Te Beest. ‘We analyseren steeds die risico’s en nemen adequate maatregelen om ze te controleren. We hebben een stevige compliance afdeling en kennen interne procedures voor het accepteren van nieuwe klanten. Nauwgezet monitoren we hun activiteiten en de betalingsstromen.’

Oude verdenking

Op basis van het verleden lijkt dit geen overbodige luxe. De bank kreeg in haar beginjaren – nog vóór de overname door Alfa Bank - buitengewone aandacht van de politie, AFM en DNB. Er bestond de verdenking dat de bank honderden miljoenen dollars afkomstig van de restanten van de Menatep Bank had doorgesluisd naar privévennootschappen van Michail Chodorkovski, Ruslands rijkste man indertijd, die nadien naar een Siberische strafkolonie werd verbannen. De geldstromen – in kaart gebracht door het detectivebureau Ultrascan – vloeiden onder meer langs de Amsterdam Trade Bank en de First Curaçao International Bank, de inmiddels opgedoekte offshorebank van oliehandelaar John Deuss. Het onderzoek is destijds gestaakt, zo bleek in 2009 uit antwoorden van Wouter Bos in de Tweede Kamer.

 

Kader: Sancties

De economische sancties vanuit Europa zijn op 1 augustus ingegaan. De Nederlandsche Bank (DNB) houdt toezicht op de naleving van de economische sancties. In een bulletin gaf DNB vorige week een toelichting: ‘Sancties moeten door iedereen worden nageleefd en dus ook door financiële instellingen. Het niet naleven van sancties is een economisch delict. Financiële instellingen fungeren als poortwachter om ongewenste elementen in ons financiële stelsel waar nodig te identificeren, te weren en ongewenste transacties tegen te gaan. Op basis van integriteits-, antiterrorisme- en anti-witwas-wetgeving wordt van financiële instellingen verwacht dat zij hun klant kennen.’ [...] Als een nieuwe of gewijzigde sanctieregeling wordt uitgevaardigd, moeten financiële instellingen nagaan of zij de in de sanctieregeling opgenomen personen, bedrijven of entiteiten als relatie hebben. Daarnaast moeten ze nagaan of ze met hun dienstverlening in potentie ongeoorloofde transacties mede uitvoeren of faciliteren.’ [...] Financiële instellingen kunnen zich niet beperken tot een check op de gepubliceerde namen op de sanctielijst, maar moeten er alles aan doen om te doorgronden wie de uiteindelijke zeggenschap heeft bij een klant. Deze zogenoemde UBO (‘ultimate beneficial owner’) kan zich bijvoorbeeld verschuilen achter ondernemingen, stichtingen of personen. Het is dus zaak dat financiële instellingen te allen tijde weten wie hun daadwerkelijke klant is.’

Deel dit artikel, je vrienden lezen het dan gratis

Over de auteur

Dennis Mijnheer

Gevolgd door 1223 leden

Ontspoorde bedrijfskundige die alles wil weten van mannen en vrouwen met witte boorden. Tags: fraude, witwassen, omkoping.

Volg Dennis Mijnheer
Verbeteringen of aanvullingen?   Stuur een tip
Annuleren