© ANP / Koen van Weel

‘Hypergroeibedrijf’ Fastned gaat naar de (echte) beurs

    Het elektrische-laadpalenbedrijf Fastned krijgt vandaag een notering aan de Amsterdamse effectenbeurs Euronext. Tijd voor ‘geraniumanalist’ Roel Gooskens om opnieuw naar het bedrijf te kijken. Gooskens wist een ‘geheime’ verkoopbrochure van ING te achterhalen, en prikt daar gaten in. [Twee updates toegevoegd, zie onderaan.]

    Dit is alweer het zevende artikel dat ik wijd aan Fastned, een Nederlandse exploitant van laadpalen voor elektrisch rijden. De onderneming heeft zeer ambitieuze plannen om een Europees netwerk van snellaadstations te bouwen. Omdat de beide oprichters van Fastned het wel voldoende vonden om een schamele 1,2 miljoen euro van hun eigen geld in de onderneming te investeren, moeten met name andere investeerders de droom van oprichters Bart Lubbers en Michiel Langezaal financieren.

    Particuliere beleggers hebben over de laatste jaren bijna 45 miljoen aan Fastned geleend. Deze financieringsbron is echter te duur en te beperkt om de groeiende ambities blijvend bij te benen. De constante uitgifte van obligaties was ook noodzakelijk om de rentelasten op eerder uitgegegeven obligaties te kunnen betalen. Het is dus de hoogste tijd voor investeerders die bereid zijn aandelen in het bedrijf te kopen. Volgens het in beperkte kring gedistribueerde ING-rapport dat ik onreglementair in heb gezien (daarover later meer), heeft Fastned over jaren 2019-2023 ongeveer 190 miljoen euro nodig voor investeringen in nieuwe laadstations.

    Vanaf vrijdag 21 juni 2019 worden de aandelen Fastned verhandeld op Euronext. Daarmee gaat het bedrijf voor de tweede keer naar de beurs. Sinds april 2016 zijn de aandelen Fastned verhandelbaar op NxChange, een hip online handelsplatform, waar evenwel maar weinig handel plaatsvindt. Naast Fastned heeft geen enkele andere onderneming tot nu toe een notering aangevraagd op NxChange. De overstap naar Euronext maakt de aandelen Fastned beter verhandelbaar en waarschijnlijk ook aantrekkelijker voor institutionele beleggers. 

    Eigenlijk stond de eerste noteringsdag op Euronext op 14 juni gepland. Die werd onverwacht met een week uitgesteld, omdat Fastned in een week maximaal 30 miljoen euro wilde ophalen met de uitgifte van aandelen. De aanpassing van de prospectus, die oorspronkelijk alleen bedoeld was voor de eerste notering op Euronext, heeft blijkbaar deze vertraging veroorzaakt. Fastned gunde potentiële investeerders een week extra om de nieuwe situatie tot zich te nemen.

    In eerste instantie dacht ik uit de prospectus te hebben begrepen dat ING de opbrengst uit de emissie zou garanderen, waardoor Fastned ten alle tijden tenminste 27 miljoen euro nieuw kapitaal zou binnenhalen. Deze garantie was blijkbaar niet erg hard. Donderdag 20 juni, maakt Fastned bekend dat de aandelenuitgifte wordt uitgesteld:

    ‘Echter, op basis van de huidige markt-gerelateerde omstandigheden, waaronder de toegenomen onzekerheid aangaande de stimulering van elektrisch rijden, en de respons vanuit beleggers in de afgelopen dagen hieromtrent, heeft Fastned besloten de emissie uit te stellen.’

    De emissie van nieuwe aandelen van Fastned is niet uitgesteld, maar volledig mislukt

    Laat ik het in mijn woorden nog eens uitleggen. De emissie van nieuwe aandelen van Fastned is niet uitgesteld, maar volledig mislukt. Dit omdat zowel Fastned als ING zich hebben verkeken op de belangstelling van beleggers voor aandelen Fastned. De Amsterdamse effectenbeurs is dit jaar met ruim 15 procent gestegen; de beurskoersen staan op het hoogste niveau van het jaar. Er is een grote vraag naar groene, duurzame investeringen. De overheid heeft de afgelopen weken geen enkel officieel signaal naar buiten gebracht over aanpassingen van subsidies voor elektrisch rijden.

    Waarom moet de oorzaak van een mislukking dan toch altijd in externe omstandigheden worden gezocht? Ook in april 2018 kondigde Fastned immers aan dat het 30 miljoen euro aan aandelen ging uitgeven met de hulp van Lincoln International. En ook deze poging mislukte volledig. Het wordt tijd dat Fastned de hand in eigen boezem steekt, en zich serieus af gaat vragen waarom niemand aandelen in het bedrijf wil kopen.     

    EBITDA is geen winst

    Bart Lubbers, zoon van oud-premier Ruud Lubbers, mede-oprichter van Fastned en bezitter van ruim 50 procent van de aandelen Fastned, beweerde in oktober 2018 op BNR dat Fastneds inkomsten binnen twee jaar alle kosten zouden dekken en dat dus het break-even punt wordt gepasseerd. In de verkoopbrochure van de aandelenemissie staat nu dat de onderneming verwacht in 2020 wellicht een positieve EBITDA te realiseren. Dat is heel wat anders dan winst maken. EBITDA is de winst voor aftrek van rentelasten, belastingen en afschrijvingen. Met name Fastneds torenhoge rentelasten en afschrijvingen houden Fastned nog jaren verliesgevend. Ik vind het heel kwalijk dat ondernemers ongestraft beleggers lokken met een foute voorstelling van zaken.

    De prospectus van 247 pagina’s is een saai juridisch document waarin de zo belangrijke toekomst van Fastned niet in harde cijfers wordt voorgerekend. Institutionele beleggers moeten geheimhouding beloven voor zij een kopie ontvangen van een ING-rapport dat een beeld schetst van de toekomst van Fastned en daarnaast de mogelijke waarde weergeeft van de aandelen Fastned. Zo’n rapport is nodig om institutionele beleggers op te warmen voor de aandelenemissie. ING gebruikt dit rapport om Fastned voor het voetlicht te brengen van institutionele beleggers in binnen- en buitenland. Dat doet de bank selectief: klanten moeten daarbij beloven het rapport niet publiek te maken. 

    Een toekomst om van te watertanden

    Eén van de redenen voor de selectieve distributie is het feit dat het rapport niet in handen mag komen van beleggers in de Verenigde Staten, Canada, Japan en Australië: lokale wetten verbieden dat. Een journalist van Het Financieele Dagblad merkte in een artikel op dat hij het ING-rapport had ingezien. Ook ik heb het rapport mogen inzien bij een klant van ING. Omdat de ING-analisten de volledige medewerking hebben gehad van Fastned wordt aan zo’n eerste rapport bij een beursintroductie veel waarde toegedicht. In de toekomst komen er hoogstwaarschijnlijk geen lijvige rapporten meer over Fastned.

    De analisten maken geen volledige scenarioanalyse, ze maken een verkoopbrochure

    De twee analisten van ING die het rapport Fastned hebben gepubliceerd schetsen in 45 pagina’s een toekomst voor Fastned om van te watertanden. De analisten voorzien een enorme groei in omzet en winstgevendheid in de komende vijf jaar als gevolg van:

    • Een zeer sterke groei van het aantal elektrische auto’s in Nederland en de rest van Europa.
    • Een sterk toenemend gebruik van Fastned-snelladers door elektrische-autorijders.
    • Een sterke groei van de hoeveelheid elektriciteit per tankbeurt bij Fastned. 

    Op basis van hun analyse concluderen zij op pagina 10 van hun rapport dat de aandelen van Fastned in het negatiefste scenario 215 miljoen euro waard zijn (14,50 euro per aandeel ten opzichte van een huidige koers op NxChange van 10 euro) en wellicht 595 miljoen euro in het positiefste scenario (40 euro per aandeel).

    Geloof je deze beide analisten op hun blauwe ogen en geloof je dat zij dit rapport onafhankelijk van de investment bank van de ING hebben samengesteld (zoals wordt gemeld op de eerste pagina van het rapport), dan kun je concluderen dat Fastned-aandelen een gouden belegging zijn. 

    Natuurlijk is er een kans dat Fastned-aandelen een enorme waardestijging doormaken. In mijn ogen is die heel erg klein. Wat de analisten mijns inziens vergeten te melden, is dat Fastned ook in de problemen kan komen. Dat kan door een recessie, felle concurrentie, financieringsproblemen, mismanagement etcetera. De analisten maken geen volledige scenarioanalyse, ze maken een verkoopbrochure. Dit soort rapporten geven een koopadvies aan de klanten. Er is geen enkele ruimte voor reflectie. De analisten van ING weten echt wel dat ze een zeer positief rapport moeten schrijven. Wat positief is wordt gemeld, wat negatief is wordt weggelaten of onderbelicht. Ook ik heb als analist bij HSBC (1988-2001) dit soort verkoopbrochures geproduceerd. Zo heb ik een lofzang gehouden op Pick Salami in Hongarije, toen de aandelen van deze onderneming moesten worden genoteerd op de beurs van Boedapest. Van alle kanten kwam er druk om snel een positieve analyse te produceren. Toevallig was dit een zeer succesvolle introductie. 

    Het punt is dit: ik voorzie grote problemen voor Fastneds toekomst. Markten die zo hard groeien trekken veel nieuwkomers aan. Fastned heeft wellicht in Nederland een concurrentievoordeel door zijn vergunningen voor stations aan snelwegen. Buiten Nederland heeft Fastned echter geen grote voordelen ten opzichte van andere aanbieders. Iedereen kan snellaadpalen kopen bij ABB, de grootste producent van laadpalen in Europa. Ionity, een nieuwkomer met Duitse roots, heeft na twee jaar al 111 snellaadstations in Europa en groeit tot eind 2020 naar vierhonderd stations. Door de ruime steun van machtige aandeelhouders kan Ionity groeien, zonder net als Fastned regelmatig te moeten bedelen voor geld. 

    ‘Fastned moet snel op zoek naar aandeelhouders met diepe zakken om de race vol te houden’

    Ionity vraagt momenteel 8 euro per tankbeurt, onafhankelijk van de hoeveelheid afgenomen elektriciteit. Uitgaande van 30 kWh per tankbeurt (uitgangspunt van ING voor de lange termijn analyse) bedraagt de prijs per kWh bij Ionity nu 26,6 cent per kWh. Het andere grote netwerk in Europa, Tesla, vraagt momenteel ongeveer 0,28 euro per kWH. Met 0,59 euro per kWH is Fastned geen aantrekkelijk laadpunt voor de prijsbewuste elektrische autorijder. Het ING rapport besteedt slechts één pagina (pag 24) aan de concurrenten van Fastned en ziet natuurlijk geen enkel probleem voor Fastned.

    Omdat de onderneming veel wil investeren maar zelf geen kasstroom genereert, moet het in de komende jaren jaarlijks tientallen miljoen euro’s aan nieuwe aandelen uitgeven. In totaal heeft de onderneming volgens het ING-rapport 190 miljoen nodig voor de periode 2019-2023. Dat is alleen mogelijk als de aandelenmarkten zich goed blijven ontwikkelen en Fastned kan aantonen dat het constant waarde creëert voor zijn investeerders. Fastned moet snel op zoek naar strategische aandeelhouders met diepe zakken om de race vol te houden. Het ING-rapport geeft ook geen enkele oplossing voor de financiering van de uitbreidingsinvesteringen.   

    Obligaties aflossen

    Het ING-rapport (p. 37) houdt in zijn kasstroomoverzicht 2019-2023 geen enkele rekening met de aflossing van obligatieleningen, terwijl het Fastned jaarverslag 2018 toch duidelijk stelt dat er over 2019-2023 voor 34,1 miljoen euro aan obligaties moet worden afgelost. Waarom de ING-analisten met deze aflossingen geen rekening houden is mij als ‘geraniumanalist’ niet duidelijk. Juridisch had ik, geen klant van ING, het rapport niet mogen zien, wat vragen stellen moeilijk maakt. Nu de recente aandelenemissie is mislukt, is de kans zeer reëel dat Fastned op zeer korte termijn weer 6 procent-obligaties gaat uitgeven bij particuliere beleggers om laadstations te bouwen. Ik taxeer dat binnen 3 tot 6 maanden het geld bij Fastned op is. 

    Momenteel staan er bijna 15 miljoen aandelen Fastned uit. Bij een beurskoers van 10 euro zijn deze aandelen 150 miljoen euro waard. Daarnaast heeft de onderneming momenteel een schuld aan obligatiehouders van bijna 45 miljoen euro. De ondernemingswaarde is dus 195 miljoen euro. Dat is heel veel voor een onderneming, die over 2019 een omzet zal realiseren van 4,4 miljoen euro en waarvan ING voorspelt (pag 30 ING rapport) dat het verlies over 2019 8,4 miljoen euro bedraagt. 

    ‘Voorlopig zal er geen tekort zijn aan Fastned-aandelen’

    Als ik kijk naar de door ING voorspelde winst voor 2023 van 16,7 miljoen euro, lijken de verhoudingsgetallen al veel gunstiger. Dat is echter schijn. Om tot dat cijfer te komen, moet Fastned nog ten minste 190 miljoen euro investeren. Gaan we uit van een uitgifte van aandelen tegen 10 euro, dan staan er ultimo 2023 34 miljoen aandelen Fastned uit. In dat geval bedraagt  de ondernemingswaarde dan 385 miljoen euro. De winst per aandeel over 2023 zal dan 0,50 euro zijn. De aandelen worden dus momenteel op twintig keer de winst 2023 verhandeld en aangeboden in de emissie. Dat is zeer duur, zeker als je weet dat de onderneming de komende vijf jaar geen dividend zal betalen. En dan is dit allemaal nog gebaseerd op de zeer optimistische uitgangspunten van de analisten/verkoopadviseurs van de ING.  

    De aandelen van Fastned worden tot het contract ten einde loopt nog verhandeld op NxChange. De beurskoers van Fastned daalde met ruim 10 procent naar 10 euro op de aangekondigde aandelenemissie. Fastned-aandelen werden tussen juli 2014 en april 2016 verhandeld op de MKB beurs NPEX. Sinds 2014 worden de aandelen Fastned voor een prijs tussen 10 en 12 euro verhandeld. De laatste vijf jaar hebben alle emissies van aandelen plaatsgevonden op 10 euro. Door een zeer slechte liquiditeit op zowel NPEX als NxChange was er zeer weinig handel in de aandelen Fastned, waardoor er geen sprake was van een reële koersvorming. In de komende jaren komen er nog heel veel aandelenemissies. Er zal voorlopig geen tekort zijn aan Fastned-aandelen. Aandelenkoersen gaan pas omhoog als aandelen schaars zijn. In het geval Fastned ziet het er daar voorlopig niet naar uit.

    De oprichters winnen wel

    Op pagina 37 van het ING-rapport staat nogmaals de bevestiging; vooralsnog zijn oprichters Bart Lubbers en Michiel Langezaal van Fastned de enigen die op papier echt heel rijk worden van de onderneming Fastned. Zij betaalden in 2012 1,2 miljoen euro voor 12 miljoen aandelen Fastned. Bij de huidige opgepompte koers van 10 euro zijn deze aandelen nu 120 miljoen euro   waard. Michiel Langezaal is goed voor 45 miljoen euro, Bart Lubbers voor 75 miljoen euro. Deze bedragen kun je een beloning noemen voor hun ondernemingsprestatie. Of deze prestatie echt zo fenomenaal was dat ze deze beloning verdienen, moet de komende jaren blijken als de beurskoers van Fastned, dankzij de notering op Euronext, een reëler beeld zal geven van de waardeontwikkeling van Fastned-aandelen dan de koersvorming op de twee Mickey Mouse-effectenbeurzen (NPEX en NxChange) in het verleden. Van deze heren mag niet verwacht worden dat zij twijfelen aan een grootse toekomst voor Fastned. Al hun media-uitingen zijn gekleurd door deze ‘last’ van 120 miljoen euro. Ook hun communicatie met de ING-analisten zal zijn gekleurd door het feit dat zij naast hun functies bij Fastned ook grootaandeelhouders Fastned zijn. 

    Wordt vast nog vervolgd. 

    Update, 21 juni 18:30

    In mijn artikel meld ik dat aandelenkoersen pas stijgen wanneer aandelen schaars worden. Op de eerste handelsdag van Fastned op Euronext steeg hun beurskoers met ruim 400 procent naar 52,99 euro ten opzichte van de slotkoers van ruim 9 euro op NxChange. Er was sprake van extreme schaarste, omdat de dag ervoor een emissie van 3 miljoen aandelen werd geannuleerd. Bovendien mogen bestaande aandeelhouders Fastned niet verkopen als gevolg van lock-ups, of kunnen zij niet verkopen omdat hun aandelen nog niet van NxChange naar Euronext waren gemigreerd.

    Op de beurs zijn de eerste handelsdag slechts 125.000 aandelen verhandeld. Dat is minder dan 1 procent van de uitstaande aandelen. Dat is een zeer kleine omzet voor zo’n majeure koersstijging. Speculanten hadden vandaag vrij spel in de handel in Fastned aandelen. Door daags voor de beursgang een majeure aandelenemissie af te blazen, is Fastned medeverantwoordelijk voor de chaotische eerste handelsdag. Met een beurskoers van 52,99 euro wordt Fastned nu gewaardeerd op ongeveer 800 miljoen euro. Die 52,99 euro doet vreemd aan als er tot donderdag niet voldoende belangstelling was om nieuwe aandelen te plaatsen op 10 euro.

    Je kunt gerust stellen dat er sprake was van een zeer succesvolle eerste handelsdag. Maar van een succesvolle beursgang is pas sprake als Fastned ook voldoende nieuwe aandelen kan plaatsen om zijn ongebreidelde groei te financieren.

    Update: dinsdag 25 juni 13:00

    We zijn nu op de derde handelsdag van Fastned. De beurskoers op Euronext is gedaald naar ongeveer 25 euro, na een hoogste koers op de eerste handelsdag van 52,99. De VEB plaatst, net als ik, vraagtekens bij de gang van zaken rond deze beursnotering van Fastned op Euronext. In een brief vragen zij Euronext om opheldering. Met name een volledig gebrek aan liquiditeit zorgde voor de enorme koerssprong op de eerste handelsdag.

    Volgens de beursregels moet tenminste 5 procent van het uitstaande kapitaal bestaan uit free float aandelen: aandelen die zonder enige beperking vrij kunnen worden verhandeld. Euronext stelt in een reactie dat 10,9 procent van de aandelen Fastned moet worden gezien als free float. Daarbij gaan ze voorbij aan het feit dat het overgrote deel van deze zogenaamde free float niet verhandelbaar was op Euronext, omdat ze nog werden verhandeld op NxChange. Pas nadat deze aandelen zijn overgeschreven naar een account waarmee je kunt handelen op Euronext, zijn ze als vrij verhandelbaar te beschouwen. Juridisch zal Euronext hier wel mee wegkomen, maar het deugt niet.

    Ondertussen worden de aandelen Fastned verhandeld op twee effectenbeurzen. Dit gebeurt wel vaker, maar dat er enorme prijsverschillen zijn tussen de noteringen op die beide beurzen, komt veel minder vaak voor. Normaal worden zulke prijsverschillen weg gearbitreerd. Door de vertraging bij de migratie van het ene naar het andere platform is er sprake van een zeer gebrekkige arbitrage.

    Ondertussen vraag ik me af wat de status is van de mislukte aandelenemissie. Vorige week donderdag mislukte een emissie van 3 miljoen aandelen Fastned op 10 euro. Dat klinkt nu heel raar, aangezien we afgelopen vrijdag een koerssprong op Euronext hebben gezien tot 52,99 euro. Blijkbaar is de prijs voor 100 aandeeltjes Fastned heel anders dan de prijs voor 3 miljoen aandelen Fastned. Nu Fastned is verworden tot een kermisattractie, zullen institutionele beleggers alleen maar huiveriger zijn om in Fastned te investeren.

    Deel dit artikel, je vrienden lezen het dan gratis

    Over de auteur

    Roel Gooskens

    Gevolgd door 620 leden

    Onafhankelijk analist. Voor FTM schreef hij o.a. een reeks spraakmakende stukken over beursfonds Value8.

    Volg Roel Gooskens
    Verbeteringen of aanvullingen?   Stuur een tip
    Annuleren